Ала ҡаҙ

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ала ҡаҙ
Ала ҡаҙ осҡан саҡта
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Anser anser (Linnaeus, 1758)

Һаҡлау статусы
Status iucn3.1 LC ru.svg en:Least Concern
Ҙур хәүеф янамай
IUCN 3.1 Least Concern : 100600378
Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр
ITIS   175028
NCBI   8843
EOL   1047334

Ала ҡаҙ (урыҫ. серый гусь) — өйрәктәр ғаиләһенә ҡараған, киң таралған һыу ҡошо.

Таралышы[үҙгәртергә]

Инә ҡош себештәре менән

Евразияла һәм Африканың Урта диңгеҙ ярҙарында таралған. Башҡортостанда башлыса Баймаҡ, Учалы, Әбйәлил райондарында һәм Ағиҙел менән Кама йылғалары араһында киң таралған.

Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә]

Йорт ҡаҙы ҙурлығында. Парлашып һәм күмәкләшеп йәшәйҙәр. Йорт ҡаҙына оҡшаған. Дөйөм төҫө көрәнһыу һоро. Түшенең аҫ яғында, ҡабырғаларында һәм ҡанаттарында нәҙек аҡ һыҙаттар бар. Ҡойроғоноң өҫтө һәм аҫты аҡ, осо ҡара. Суҡышы һәм күҙҙәре алһыу.

Кәүҙә оҙонлоғо 75—90 см, ауырлығы 2,1—4,5 кг (һирәк — 6 кг тиклем), ҡанаттарының ҡоласы 150—180 см. Ҡауырһын ҡапламы аҡһыл һоро, ҡорһағы ваҡ ҡара таплы. Башы бәләкәй, маңлайында арҡыры аҡ һыҙат бар. Суҡышы йыуан, тоноҡ алһыу, осо аҡ. Муйыны оҙон. Аяҡтары асыҡ ҡыҙыл.

Тауышы[үҙгәртергә]

Тауышы көслө һәм яңғырауыҡлы: “ҡа-ғаңҡ”.

Йәшәү рәүеше[үҙгәртергә]

Ҡамыштан, ҡаты үлән һабаҡтарынан һ.б. ҡалҡыулыҡтарҙа, түңгәктәрҙә оя ҡора, төбөнә япраҡ, үлән, мамыҡ түшәй. 2—10 аҡ йәки һарғылт аҡ йомортҡа һала. Инә ҡош 27—28 көн баҫа

Ҡамышлы ҙур күлдәрҙә, йылғаларҙа йәшәй. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ояһы ерҙә, ҡамыш араларында. Ите һәм мамығы өсөн аулайҙар.

Туҡланыуы[үҙгәртергә]

Көндөҙгө ҡош. Һыуҙа һәм уның тирәһендә үҫкән үҫемлектәр м‑н, көҙөн башлыса бойҙай, борсаҡ, һоло, ҡарабойҙай һ.б. культуралы үҫемлек орлоҡтары менән туҡлана. Үлән, орлоҡ, иген, һыу бөжәктәре менән дә туҡлана.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Лоренц, Конрад. Год серого гуся.
  • Бейчек В., Штясны К. Птицы. Иллюстрированная энциклопедия. М.: Лабиринт-пресс
  • Акимушкин И. Мир животных. Птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся М.: Мысль 1995
  • Ганзак Я. «Иллюстрированная энциклопедия птиц». Прага: Артия 1974
  • Жизнь животных Т.6 Птицы. М.: Просвещение 1986

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]