Аскарида

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Аскарида
Аскарида
Ascaris lumbricoides
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Хайуандар
Тип: Нематоды
Класс: Chromadorea
Суб-класс: Spiruria
Отряд: Ascaridida
Ғаилә: Аскариды
Латинса исеме
Ascarididae Baird, 1853
ITIS 63898
NCBI 6250

Аскарида (лат. Ascarididae, урыҫ.  Аскариды ) — кеше, хайуан эсенә эйәләшеүсән паразит йомро селәү[1];ашҡаҙан-эсәк трактын зарарлай, аскаридоз ауырыуына килтерә, оҙонлоғо 40 см-ға тиклем етергә мөмкин.

Енси яҡтан өлгөргән хәлдә кеше һәм умыртҡалы хайуандар эсәклегендә паразит булып йәшәйҙәр. Киң таралғандар. Ascaris типик ырыуы 18 төрҙө берләштерә. Аскаридалар кәүҙәһе орсоҡ һымаҡ, ҡойроғо тарайған формала. Ата аскарида инә аскаридадан кесәрәк, ҡойроҡ остары ҡорһаҡ яғына бөгөлгән. Ғәҙәттәгеләре: кеше аскаридаһы (А. lumbricoides), сусҡа аскаридаһы (А. suum), ат аскаридаһы (Parascaris equorum). Инә аскариданың оҙонлоғо - 25-40, атаһыныһы - 12-25 см. Тәүлек дауамында инә аскарида 200 -ҙән алып 245 меңгә ҡәҙәр күкәй һала. Личинкалар үҫеше тышҡы мөхиттә бара. Тәбиғәттә күкәйҙәр 7 йыл дауамында һаҡланырға мөмкин. Күкәйҙәр аҙыҡ йәки һыу менән эсәктәргә эләгә һәм унда уларҙың үҫеше башлана. Күкәйҙән сыҡҡан личинкалар ҡан юлына, ҡатлаулы юлдар аша үпкәгә үтеп керәләр. Һуңынан личинкалар йотҡолоҡҡа һәм тағы эсәклеккә эләгәләр, унда енси яҡтан өлгөрәләр. 2−2,5 айҙан һуң инә аскаридалар күкәй һала башлайлар. Кеше организмында аскаридуларҙың ғүмере 11-13 айҙан артмый. Аскаридалар ҡаты ауырыуҙар - аскридозалар китереп сығаралар.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Русско-башкирский словарь медицинских терминов (В.З.Гумеров, 1981)

Сығанаҡ[үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Павловский Е.Н. Руководство по паразитологии человека. М.-Л., 1946. Т. 1.