Аҡбаш сыпҡай

Аҡбаш сыпҡай
Фәнни классификация
арауыҡтағы ранг Домен:  Эукариоттар Батшалыҡ:  Хайуандар Суб-батшалыҡ:  Эуметазойҙар Тип/Бүлек:  Ике яҡлы - симметриялы Суб-тип:  Икенсел ауыҙлылар (Вторичноротые) Тип:  Хордалылар Клада:  Баш һөйәклеләр Суб-тип:  Умыртҡалылар Инфратип:  Яңаҡ һөйәкле ауыҙлылар (Челюстноротые) Супер-класс:  Дүрт аяҡлылар Класс:  Ҡоштар Ярым класс:  Яңы аңҡаулылар Отряд:  Сыпҡай һымаҡтар (Podicipediformes) Ғаилә:  Сыпҡай һымаҡтар Ырыу:  Сыпҡайҙар Вид:  Аҡбаш сыпҡай
Халыҡ-ара фәнни исеме
Podiceps grisegena (Boddaert, 1783)
Ареал
Оялау ареалы      Ҡышҡы ареал
Һаҡлау статусы
Ҙур хәүеф янамай IUCN 3.1 Least Concern : 106003638
Викитөркөмдә Систематика Викиһаҡлағыста рәсемдәр ITIS   174479 NCBI   80367 EOL   1047338

Аҡбаш сыпҡай(урыҫ.Серощёкая пога́нка)(лат. Podiceps grisegena) — һыу ҡошо.

Ҡылыҡһырлама

Диалекттарҙа сыпҡай, сумҡа. тирҫаяҡ тип тә йөрөтәләр. Өйрәктән бәләкәйерәк. Һырты ҡара-көрән, ҡойроғо ҡара. Түбәһе күкһел ҡара, ҡыҫҡа ғына "мөгөҙ"ҙәре була. Сикәләре аҡ. Муйыны һәм түше ерәнһыу көрән. Ҡорһағы аҡ, ҡанаттарында аҡ тап бар. Ерҙән атлап йөрөй алай. Урҙандан аҡ төҫтәге сикәләре, яҙғы "яҡа"лары булмауы һәм бәләкәйлеге менән ауырыла.

Тауышы

Тауышы яҙғыһын яңғырауыҡлы ғына:"иһа-һа-һай-ҡр-ҡыр", башҡа ваҡытта: "кейк-кейк".

Йәшәүе

Үҫемлектәргә бай күлдәрҙә, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ояһы һыу өҫтөндә, ҡамыш, үлән араларында була. 4-5 бөртөк йәшкелт аҡ йомортҡа һала. Тиреһе өсөн аулайҙар.

Әҙәбиәт

• Ильичёв В. Д.; Флинт В. Е. (отв. ред.) История изучения. Гагары, Поганки, Трубконосые // Птицы СССР — М.: Наука, 1982. — С. 321—333.
• Завьялов Е. В.; Шляхтин Г. В.; Табачишин В. Г.; Якушев Н. Н.; Хрустов И. А. Книга I. История изучения, общая характеристика и состав орнитофауны // Птицы севера Нижнего Поволжья — Саратов: Издательство Саратовского университета, 2005. — 296 с. — ISBN 5-292-03351-0.
• Рябицев В. К. Птицы Урала, Приуралья и Западной Сибири: Справочник-определитель — Екатеринбург: Изд-во Уральского университета, 2001. — С. 26. — ISBN 5-7525-0825-8.
• Степанян Л. С. Конспект орнитологической фауны России и сопредельных территорий — М.: Академкнига, 2003.
• Harrison, Peter. Seabirds: An Identification Guide — London: Christopher Helm, 1988. — 448 p. — ISBN 0747014108.(инг.)
• Jobling, James А. A Dictionary of Scientific Bird Names — United States: Oxford University Press, 1992. — ISBN 0198546343.(инг.)
• Llimona, Francesc & del Hoyo, Josep 1992. Family Podicipedidae (Grebes) in del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J., eds. Vol. 1. // Handbook of the birds of the world — Barcelona: Lynx Edicions, 1992. — 696 p.(инг.)
• Mullarney, Killian; Lars Svensson; Dan Zetterström & Peter J. Grant. Birds of Europe — United States: Princeton University Press, 2000. — 400 p. — ISBN 978-0-691-05054-6.(инг.)
• Ogilvie, M. A.; Rose, Chris. Grebes of the World — New York: Bruce Coleman Books, 2002. — ISBN 1872842038.(инг.)
• Sibley, David. The North American Bird Guide — Oxford: Pica Press, 2000. — ISBN 0873403984.(инг.)
• Snow, David; Perrins, Christopher M. (editors) The Birds of the Western Palearctic (BWP) concise edition (2 volumes) — Oxford: Oxford University Press, 1998. — ISBN 0-19-854099-X.(инг.)

Һылтанмалар

• Podiceps grisegena (Boddaert, 1783) — Серощекая поганка. Позвоночные животные России. Институт РАН имени А Н. Северцова. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2011. 1 июнь 2011 тикшерелгән.
• Red-necked Grebe (Podiceps grisegena) (en). The Internet Bird Collection. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2011. 1 июнь 2011 тикшерелгән.