Башҡортостан ҡалалары
'''Ирекле энциклопедия Башҡорт Википедияһы мәғлүмәте'''
Башҡортостан ҡалалары — Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә урынлашҡан, рәсми рәүештә ҡала тип танылған, халыҡ даими йәшәгән торама урындар.
Эстәлеге |
[үҙгәртергә] Бөгөнгө ҡалалар
2010 йыл башына Башҡортостанда бөтәһе 21 ҡала бар:
- Кеше һаны буйынса иң ҙуры — Өфө ҡалаһы, иң бәләкәйе — Ағиҙел ҡалаһы.
- Йәше буйынса иң олоһы — Өфө ҡалаһы, иң йәше — Межгорье.
- Биләгән майҙаны буйынса иң ҙуры — Өфө ҡалаһы, иң бәләкәйе — Яңауыл.
- Яңауыл ҡалаһы Башҡортостандың иң төньяғында урынлашҡан булһа, иң көньяғында Баймаҡ, иң көнсығышында Учалы, иң көнбайышында Октябрьский ҡалалары тора.
- Учалы, Сибай, Туймазы, Октябрьский, Межгорье ҡалаларының рәсми исеме башҡортса ла урыҫса ла бер төрлө яҙыла һәм уҡыла.
- Ҡайһы бер ҡала эсендә йәки иҫәбендә айырым ауылдар бар. Ундай ауылдар һаны — 39.
| Ҡала исеме | Ҡала итеп танылыу йылы | Майҙаны (кв.км.) | Халыҡ һаны (кеше, 2002 й.) | Ҡала иҫәбендәге ауылдар һаны | Өфөгә тиклем ара (км.) | ОКАТО | Почта индексы | Телефон коды | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Башҡортса | Урыҫса | Инглизсә | ||||||||
| Өфө | Уфа | Ufa | 1574 | 710 | 1 042 548 | 24 | — | 80401000000 | 450000 | 347 |
| Ағиҙел | Агидель | Agidel | 1991 | 67 | 18 721 | — | 250 | 80403000000 | 452920 | 34731 |
| Баймаҡ | Баймак | Baymak | 1938 | 139 | 17 223 | — | 489 | 80404000000 | 453650 | 34751 |
| Бәләбәй | Белебей | Belebey | 1781 | 39 | 60 928 | — | 180 | 80405000000 | 452000 | 34786 |
| Белорет | Белорецк | Beloretsk | 1923 | 39 | 71 093 | — | 250 | 80410000000 | 453500 | 34792 |
| Бөрө | Бирск | Birsk | 1663 | 70 | 41 712 | 2 | 102 | 80450000000 | 452450 | 34784 |
| Благовещен | Благовещенск | Blagoveshchensk | 1941 | 65 | 32 989 | — | 42 | 80417000000 | 453430 | 34766 |
| Дүртөйлө | Дюртюли | Dyurtyuli | 1989 | 25 | 30 453 | 1 | 124 | 80418000000 | 452320 | 34787 |
| Дәүләкән | Давлеканово | Davlekanovo | 1942 | 41 | 23 860 | — | 105 | 80419000000 | 453400 | 34768 |
| Ишембай | Ишимбай | Ishimbay | 1940 | 103 | 70 195 | — | 160 | 80420000000 | 453210 | 34794 |
| Күмертау | Кумертау | Kumertau | 1953 | 170 | 69 792 | 4 | 237 | 80423000000 | 453300 | 34761 |
| Мәләүез | Мелеуз | Meleuz | 1958 | 92 | 69 949 | — | 205 | 80425000000 | 453850 | 34764 |
| Межгорье | Межгорье | Mezhgorye | 1995 | 221 | 19 082 | — | 230 | 80407000000 | 453571 | 34781 |
| Нефтекама | Нефтекамск | Neftekamsk | 1963 | 147 | 128 740 | 6 | 250 | 80427000000 | 452680 | 34783 |
| Октябрьский | Октябрьский | Oktyabrsky | 1946 | 99 | 108 467 | — | 185 | 80435000000 | 452620 | 34767 |
| Салауат | Салават | Salawat | 1954 | 106 | 158 647 | — | 160 | 80439000000 | 453250 | 34763 |
| Сибай | Сибай | Sibay | 1955 | 154 | 60 144 | 1 | 538 | 80443000000 | 453830 | 34775 |
| Стәрлетамаҡ | Стерлитамак | Sterlitamak | 1766 | 109 | 264 362 | — | 130 | 80445000000 | 453100 | 3473 |
| Туймазы | Туймазы | Tuymazy | 1960 | 42 | 66 687 | — | 170 | 80450000000 | 452600 | 34782 |
| Учалы | Учалы | Uchaly | 1963 | 46 | 37 196 | — | 376 | 80455000000 | 453700 | 34791 |
| Яңауыл | Янаул | Yanaul | 1991 | 26 | 27 909 | — | 230 | 80407000000 | 452900 | 34760 |
[үҙгәртергә] Ҡасаба — ҡалалар
Шишмә һәм Приют ҡасабалары ҡала төрөндәге торама пункт булып иҫәпләнә. 2005 һәм 2006 йылда ошондай уҡ 38 ҡасабаның дәрәжәһе ауыл итеп үҙгәртелде.
[үҙгәртергә] Ауыл — ҡалалар
Башҡортостан йөмһүриәтенең тәүге йылдарында кантон үҙәктәре Йылайыр һәм Мәсәғүт ауылдары рәсми рәүештә ҡала дәрәжәһен ала, әммә артабан кире ауыл дәрәжәһенә ҡайтарыла.
[үҙгәртергә] Боронғо ҡалалар
- Башҡорт — ҡайһы бер боронға карталарҙа һәм яҙмаларҙа иҫкә алынған ҡала. Академик Нияз Мажитов раҫлауынса хәҙерге Өфө ҡалаһы биләмәһенә тура килә.
[үҙгәртергә] Тарихи Башҡортостан биләмәләрендәге тарихи ҡалалар
- Арҡайым — билдәле иң боронғо тарихи ҡала.
[үҙгәртергә] Сығанаҡтар
- Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль төҙөлөшө. — Белешмә йыйынтығы. Өфө, 2007. — 416 б.: рәсем.
| Башҡортостан ҡалалары | ||
| Башҡала: Өфө Ағиҙел | Баймаҡ | Бәләбәй | Белорет | Бөрө | Благовещен | Дүртөйлө | Дәүләкән | Ишембай | Күмертау |
| Был мәҡәлә тамамланмаған. Һеҙ уны мөхәррирләп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ. Был иҫкәрмәне дөрөҫөрәге менән алмаштырыр кәрәк. |