Дала бөркөтө

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Дала бөркөтө
Дала бөркөтө
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Хайуандар
Тип: Хордалылар
Класс: Ҡоштар
Отряд: Ыласын һымаҡтар
Ғаилә: Ҡарсыға һымаҡтар
Суб-ғаилә: Һарҙар
Ырыу: Бөркөттәр
Төр: Дала бөркөтө
Латинса исеме
Aquila heliaca
Savigny, 1809
Ареал
рәсем
     Оя ҡороу ареалы      Ҡышлау ареалы
ITIS 175413
NCBI 52410
Халыҡ - ара Ҡыҙыл китап
Status iucn3.1 VU ru.svg en:Vulnerable species
Юғалыуға бирешеүсе төр
IUCN 3.1 Vulnerable : / 106003535

Көсөгән, дала бөркөтө, уба бөркөтө (урыҫ. Моги́льник, лат. Aquila heliaca) — ҡарсығалар ғаиләһенә ҡараған, оҙон осло ҡанатлы, суҡыш аҫты бәләкәй генә һаҡаллы, ҡараһыу һоро төҫтәге ҙур йыртҡыс ҡош.Ҡаҙҙан ҙурыраҡ.

Һирәк осрай торған ҡош, һирәк ағаслы асыҡ урмандарҙа, яңғыҙ ағастарҙа оя ҡора.Осҡанда ҡанат осондағы ҡауырһындары йәйелгән бармаҡтарға оҡшағандай була. Ҡойроғо ҡыҫҡа. Түбәһе ҡара-көрән төҫтә, елкәһе һарғылт ерән, яурындарында аҡ тап бар. Бөркөттән ҡара төҫтәге ҡойроғо, яурындарындағы аҡ таптары менән айырыла. Тауышы яңғырауыҡлы: «ҡъяҡ-ҡъяҡ-ҡъяҡ». Төрлө вак йәнлекте, ҡоштарҙы аулай. Күсмә ҡош. Һирәк осрай. Ағас башында оялай. Ике-өс ояһы була, уларҙың диаметры 1,5 метрға етеүе ихтимал. Ике-өс аҡ йомортҡа һала.

Төçө ҡара-көрән. Түбәһе елкәһе һарғылт ерән, яурынында аҡ тап бар. Төрлө кимереүселәр — йомран, һыуыр, ҙур булмаған ҡуяндар, бәләкәй ҡоштар менән туҡлана.

Башҡортостанда һуңғы йылдарҙа ҡарағоштоң ояһы Ейәнсура, Хәйбулла, Бөрйән һәм Белорет райондарында ғына теркәлгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Э.Ф. Ишбирҙин. Башҡортостан ҡоштары китабы. Өфө,1986 йыл. ИБ №3478 28.693.35 И 90
  • Башҡортостан. 3 сентябрь 2013 й. №173 (26523)