Дағыстан

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Рәсәй Федерацияһы субъекты

Дагестан


Дагъистаналъул Республика (авар теле)
Республика Дагъустан (агул теле)
Әзерб. Дағыстан Республикасы
(Dağıstan Respublikası)

Дагъистала Республика (даргин теле)
Дагъыстан Республикасы (ҡумыҡ теле)
Дагъусттаннал Республика (лаҡ теле)
Дагъустан Республика (лезгин теле)
Дагъыстан Республикасы (ноғай теле)
Республика Дагъустан (рутул теле)
Дагъустандин Республика (табасаран теле)
Республика Дагъустан (цахур теле)
ДегIeстан Республика (чечен теле)


Flag of dag.jpg Coat of Arms of dag.jpg
2013russiadag.jpg

Столица

Махачкала

Майҙаны

52-се

- Барлығы
- % һыү өҫтө

50270 км²
0,4

Халҡы

13-сө

- Всего
- Халыҡ тығыҙлығы

2 946 035 (2013)

58.6/км²

Тулайым региональ продукт (ВРП)

35-се

- Барлығы, хәҙерге хаҡтарҙа
- Йән башына

285,3 млрд. Һум млрд. һум (2010)

78,3 мең Һум тыс. руб.

Рәсәйҙең Федераль округы

Төнъяк-Кавказ федераль округы

Иҡтисади район

Төнъяк-Кавказ иҡтисад районы

Дәүләт теле

урыҫ, авар, агул, әзербайжан, даргин, кумык, лак, лезгин, ноғай, рутул, табасаран, тат, цахур, чечен[комм. 1]

Башлык

Абдулатипов Рамазан Гаджимурад улы

РФ субъекты коды

05

Сәғәт бүлкәте

{{{UTS}}}

Наградалары:

Ленин ордены  — 1965 Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены — 1923 Орден Октябрьской Революции — 1971 Халыҡтар Дүҫлығы ордены  — 1972

Рәсми сайт:

http://www.government-rd.ru/

ДағыстанРәсәй составындағы республика. Иң көньяктағы һәм күп милләтле, ул халыҡ һанының тәбиғи үҫеше буйынса лә тәүге рәттә тороусы регион[1].

1921 йылдың 20 майында төҙөлә. Республика Әзербайжан, Грузия , Чечен Республикаһы, Ставрополь крайы һәм Ҡалмыҡстан менән сиктәш.

Башҡала – Махачҡала, күренекле реолюционер Махач Дахадаевтын исемен йөрөтә.

Ҡоролош[үҙгәртергә]

Республика 42 муниципаль район һәм 10 ҡала округтан тора.

Иҡтисад[үҙгәртергә]

Республика бюджеты (2009):

  • сығымдар — 67 603,7 млн Һум
  • килемдәр — 64 673,4 млн Һум, уларҙан:
    • һалымдар һәм йыйымдар — 13 984,4 млн рублей
    • федераль бюджетынан трансферт — 50 689,0 млн рублей

Банк өлкәһе

  • Төбәк банктар буйынса Дагестан Рәсәйҙә 3-сө урын ала (25 региональ банк).

Галерея[үҙгәртергә]

Электроэнергетика[үҙгәртергә]

Тауҙарҙан аҡҡан йылғаларҙын ҙур гидроэлектрик потенциал бар: йылға 55 млрд кВт•сәғәт электроэнергия бирергә мөмкин. 2010 Дагестанда 5,1 млрд кВт•сәғәт электроэнергия етештерелде. Иң эре ГЭСтар:

  • Чиркей ГЭСы ҡәүете 1000 МВт
  • Ирганайская ГЭСы ҡәүете 400 МВт
  • Миатлинская ГЭСы ҡәүете 220 МВт
  • Чирюрти ГЭС-тарҙын ҡәүете 125 МВт
  • Гергебильская ГЭСы ҡәүете 17,8 МВт
  • Гунибская ГЭСы ГЭСы ҡәүете 15 МВт

Хәҙерге көндә Гоцатлинская ГЭС (100 МВт, 310 млн кВт•сәғәт ҡәүете менән) төҙөлә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Согласно конституции, государственными языками республики являются русский и все языки народов Дагестана. Однако только 14 языков имеют свою письменность и функционируют как государственные.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Ахмедханов К. Э. Путешествие по Дагестану: Практическое руководство — М.: Физкультура и спорт, 1988. — 272 с. — (По родным просторам).
  • История Дагестана с древнейших времен до наших дней. В двух томах. Ред. А. И. Османов. М., Наука, 2004.
  • Криштопа, А. Е. Дагестан в ХІІІ — начале ХV вв. Очерк политической истории. М., Мамонт; Таус, 2007.
  • Карпов, Ю. Ю. Взгляд на горцев. Взгляд с гор. Мировоззренческие аспекты культуры и социальный опыт горцев Дагестана. СПб., Петербургское востоковедение, 2007.
  • Дагестан и мусульманский Восток. Сборник статей в честь профессора Амри Рзаевича Шихсаидова. Сост. и отв. ред. А. К. Аликберов, В. О. Бобровников. М., Издательский дом Марджани, 2010.

Һылтанмалар[үҙгәртергә]