Дәүләт

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Томас Гобстын дәүләт мәҫәләләре тураһында «Левиафан» (1651 год) китабы бите

Дәүләт — бер географик өлкәлә йәшәүсе халыҡтың сәйәси берләшмәһе. Беренсе боронғо дәүләттәр Яҡын Көнсығышта барлыҡҡа килә. Дәүләттең үҙ хөкүмәте, халҡы һәм баш ҡалаһы була.


Дәүләт – сәйәси инститттуар берлеге, уның төп маҡсаты йәмғиәтен берҙәмлекте һаҡлау. Һәҙерге капиталистик дәүләттәрҙә дәүләтен маҡсаттары ошондай тип әйтелә:

  • кешенең фән, ижад, шәхси, иҡтисад именлеғен һаҡлау
  • кешеләрҙен дөйөм булған рухи һәм материаль байлыҡтары һаҡлау (азатлыҡ, медицина, мәғариф, юлдар, экология һәм башҡа)

реализация и сохранение общих для членов общества материальных и духовных целей и

  • төп шарты: демократия, хакимлыҡ алған кешеләрҙе һайлау

Һәҙерге ваҡытта донъяла 200 яҡын дәүләт бар. Антарктида ерҙә дәүләт юҡ. Община (ябай йәмғиәт) менән сағыштырғанда дәүләт идара иткән социаль класс бар (чиновниктар). Общинала һәр индивидтын идара итергә хоҡуғы бар. [1].

Дәүләттен билдәләмәһе[үҙгәртергә]

Нимә ул «дәүләт»? Ошо яупҡа фәндә һәм халыҡ-ара хоҡуғында берҙәм яуап юҡ.

Халыҡ-ара хоҡуғында дәүләттен билдәләмәһе[үҙгәртергә]

Иң эре халыҡ-ара Берҙәм Милләттәр Ойошмаһының территория дәүләт булыуын йәки булмауын фиксация итеү хоҡуғы юҡ. Яңы дәүләтте танырға дәүләт мәжбүр. 1993 йылда Конвенция Монтевидео дәүләттен билдәләмәһен бирҙе.Ошо документ буйынса дәүләттен 4 билдәлә булырға тейеш (территория, кеше, хөкүмәт, башҡа дәүләттәр менән бәйләнештәр төҙөү һәләте). [2].

Фәндә дәүләттен билдәләмәһе[үҙгәртергә]

Лазарев Валерий Васильевич дәүләтте ошолой тип билдәләй: дәүләт – сәйәси хакимлыҡтын ойоштороуы, идара иткән класстын йәки бөтә халыҡтын хыялдарҙы тормошҡа ашырған махсус аппараты булыуы. [3].

Платон ҡарашы[үҙгәртергә]

Платон дәүләттең килеп сығуы тураһында ла иғтибарға лайык фекер күтәрә. Дәүләттең ойошоу сәбәбе — ихтыяж. Платон дәүләт менән идара итеүҙә өс форманы атай: монархия, аристократия һәм демократия. Ошо өс форманың һәр ҡайһының эсендә ул икешәр вариантты — барлығы алты вариантты күрә. Мәҫәлән, монархия ул — бер кешенең хакимлеге. Ошо форманың бер варианты — законлы монархия (батша), икенсе варианты — көсләү ысуллы монархия (тиран). Аристократия иһә — бер нисә (бер төркем) кешенең хакимлеге. Уның варианттары: яҡшы кешеләрҙең һәм насар кешеләрҙең (олигархия) хакимлеге. Демократия — күптәрҙең хакимлеге. Демокартиязаконда нигеҙләнгән формаларҙан иң насар.

Аристотель ҡарашы[үҙгәртергә]

Аристотель буйынса дәүләт ғәйләләр, ырыуҙар араһында имән тормошҡа ынтылыш нигеҙендә төҙөлә. Аристотель үҙенең «Сәйәсәт» тигән трактатында йәмғиәт һәм дәүләт менән идара итеү хаҡындағы ҡараштарын яҙҙы.

Гегель ҡарашы[үҙгәртергә]

Гегель буйынса дәүләт – объектив Рухтын иң юғары күренеше. Бер кешенең азатлығы бөтә кешеләр берҙәмлектә, был дәүләт – абсолют үҙмаҡсат (Selbstzweck). Милли дәүләттәрҙә халыҡ Рухы (Volksgeister) тормошҡа ашырыла. Уларҙын тарихи яҙмышта Рухтын диалектик кәүете эшләй. Ул алмаштырып үҙ аңлау азатлыҡҡа килә.

Конфуций ҡарашы[үҙгәртергә]

Дәүләт – ҙур ғәилә. Ил башлығының маҡсаты халыҡты ашатыу һәм өйрәтеү. Байҙарға һәм ярлыларға бүленеү насар түгел.

Аврелий Августин ҡарашы[үҙгәртергә]

Аврелий Августин буйныса дәүләт-кешеләрғә беренсе гөнаһ эшләү өсөн яза, бер кешеләр икенселәрғә буйһона. Дәүләт бәхет өсөн түгел, ә кешеләр тормош кисереү өсөн кәрәк. Ғәҙел дәүләт – христиан дәүләт. Августин Аврелий буйынса свет дәүләте – гөнаһ иле, уның прототибы – Рим.

Георг Пухта (1789 — 1846) ҡарашы[үҙгәртергә]

Георг Пухта (1789 — 1846) буйынса дәүләт халыҡ рухы менән төҙөлә. Георг Пухта монархия дәүләт төҙөлөшөн яҡланы.

Дәүләт хеҙмәте[үҙгәртергә]

Рәсәйҙә дәүләт хеҙмәте 58-се һанлы «РФ дәүләт хеҙмәте системһы тураһында» федераль законы буйынса көйләнә. Һәр чиновник Класс дәрәжәһе буйынса айырыла. Класс дәрәжәһеРәсәй Федерацияһында федераль, региональ дәүләт хеҙмәткәренең квалификация күрһәткесе.

РФ дәүләт граждан хеҙмәтенең класс дәрәжәләре[үҙгәртергә]

Юғары тѳркѳме:

  • РФ 1 класслы Ғәмәлдәге (мѳхбир) дәүләт кәңәшсеһе
  • РФ 2 класслы Ғәмәлдәге (мѳхбир) дәүләт кәңәшсеһе
  • РФ 3 класслы Ғәмәлдәге (мѳхбир) дәүләт кәңәшсеһе

Баш тѳркѳме:

  • РФ 1 класслы дәүләт кәңәшсеһе
  • РФ 2 класслы дәүләт кәңәшсеһе
  • РФ 3 класслы дәүләт кәңәшсеһе

Башҡарыусы тѳркѳме:

  • РФ 1 класслы кәңәшсеһе
  • РФ 2 класслы кәңәшсеһе
  • РФ 3 класслы кәңәшсеһе

Баш тѳркѳме:

  • РФ 1 класслы референты
  • РФ 2 класслы референты
  • РФ 3 класслы рефернты

Кесе тѳркѳме:

  • РФ 1 класслы кәтибе
  • РФ 2 класслы кәтибе
  • РФ 3 класслы кәтибе

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Пиголкин А. С., Головистикова А. Н., Дмитриев Ю. А., Саидов А. Х. Теория государства и права: учебник под редакцией А. С. Пиголкина. — Москва: Юрайт-Издат, 2005. — С. 61-63. — ISBN 5-94879-145-9.
  2. Каким образом новое государство или правительство добиваются признания со стороны Организации Объединённых Наций? Каким образом та или иная страна вступает в ООН в качестве государства-члена? Неофициальный документ ООН для информации.
  3. Общая теория права и государства: Учебник. Под ред. Лазарева В. В.. — М.,1994. — С.23