Турғайҙан байтаҡ бәләкәй.Ҡуйы үлән йәки ҡыуаҡ япраҡтары араһында пырхылдап осоп йөрөй. Һырты ҡара арҡыры һыҙыҡтар иенән сыбарланған ерәнһыу ҡуңыр, кәүҙәһенең аҫ яғы көрән арҡыры һыҙыҡлы һарғылт һоро. Башҡа ҡоштар менән бутау мөмкин түгел. Бик хәрәкәтсән, етеҙ. Бик һирәк осрай.
Тауышы яңғырауыҡлы:"серрр- серрр". Һайрауы сырылдауҙан һәм сутылдауҙан тора.
Аҫты йәш үҫентеле йәки бейек үләнле урмандарҙа йәшәй. Ерҙә йәки ҡыуаҡтар араһында оялай.
Ваҡ бөжәктәр менән туҡлана. Сиңерткәләр, ҡаты ҡанатлы ҡуңғыҙҙар, уларҙың ҡурсаҡтары, асалығойроҡтар, үрмәкселәр, ҡырҡаяҡтар, ҡусҡарҙар, тигеҙаяҡлылар. Көҙ көнө ылымыҡтар, көртмәле, мәрүәр емештәре менән дә туҡлана.
Инә ҡош алһыу һәм күкһел таптар менән сыбарланған 5-7 бөртөк алһыу аө йомортҡа һала, үҙе генә баҫа. Ата ҡош бер нисә инә ҡош менән йәшәй.
| Төрҙәр |
Таралышы |
| T. t. troglodytes (Linnaeus, 1758) |
Континенталь Европа Пиреней утрауҙарынан алып көнбайышта о Уралғаса, ә көнсығышта , Скандинавия утрауҙарынан алып Грецияға тиклем |
| T. t. alascensis (Baird, 1869) |
Прибылов утрауы (Алеут утрауҙары , АҠШ) |
| T. t. borealis (Fischer, 1861) |
Фарер утрауҙары |
| T. t. cypriotes (Bate, 1903) |
Кипр, Родос, Крит, Ливан |
| T. t. dauricus (Dubowski et Taczanowki, 1884) |
Көньяҡ Байкал аръяғы, Маньчжурия, Уссурийский край, Корея, КөньяҡСахалин |
| T. t. fridariensis (Williamson, 1951) |
Фэйр утрауы (Великобритания) |
| T. t. fumigatus (Temminck, 1835) |
утрауҙарХонсю, Кюсю, Хоккайдо, Цусима, Ики (Япония); Чеджудо утрауы (Көньяҡ Корея) |
| T. t. hebridensis (Meinertzhagen, 1924) |
Тышҡы Гебридтар (Великобритания) |
| T. t. helleri (Osgood, 1901) |
Кадьяк, Афогнак, Ресбери (АҠШ, яр буйы Аляскаутрауҙары) |
| T. t. hiemalis (Vieillot, 1819) |
Тҡньяҡ Америка (АҠШ, Канада кҡнсығыш өлөштәре) |
| T. t. hirtensis (Seebohm, 1884) |
Архипелаг Сент-Килда (Великобритания) |
| T. t. hyrcanus (Zarudny & Loudon, 1905) |
Малая Азия, Кавказ, Забайкалье, Северный и Восточный Иран |
| T. t. idius (Richmond, 1907) |
Северные провинции Китая: Цинхай, сев. и центр. Ганьсу, Шаньси, сев. Шэньси, Шаньдун, юж. Хэбэй |
| T. t. indigenus (Clancey, 1937) |
Великобритания, Ирландия |
| T. t. islandicus (Hartert, 1907) |
Исландия |
| T. t. juniperi (Hartert, 1922) |
Северо-Западная Киренаика |
| T. t. kabylorum (Hartert, 1910) |
Северо-Западная Африка, Южная Испания, Балеарские острова |
| T. t. kiskensis (Oberholser, 1919) |
Алеутские острова (США) — между Крысьими островами и островами Амак и Амагат |
| T. t. koenigi (Schiebel, 1910) |
Корсика (Франция), Сардиния (Италия) |
| T. t. kurilensis (Stejneger, 1889) |
Остров Шиашкотан, Северные Курильские острова |
| T. t. magrathi (Whitehead, CHT, 1907) |
Афганистан, Пакистан |
| T. t. meligerus (Oberholser, 1900) |
Остров Булдир и Крысьи острова (Алеутские острова, США) |
| T. t. mosukei (Momiyama, 1923) |
Острова Ицу (Япония) |
| T. t. muiri (Rea, 1986) |
Тихоокеанское побережье Орегона и Северной Калифорнии |
| T. t. neglectus (Brooks, WE, 1872) |
Кашмир (Индия) и Гималаи |
| T. t. nipalensis (Blyth, 1845) |
Непал, индийский штат Сикким |
| T. t. obscurior (Rea, 1986) |
Тихоокеанское побережье Центральной Калифорнии |
| T. t. ochroleucus (Rea, 1986) |
Британская Колумбия (Канада), Аляска (США) |
| T. t. ogawae (Hartert, 1910) |
Остров Яку (Япония) |
| T. t. orii (Yamashina, 1938) |
Острова Дайто (Япония) |
| T. t. pacificus (Baird, SF, 1864) |
Запад Северной Америки (США, Канада) |
| T. t. pallescens (Ridgway, 1883) |
Командорские острова |
| T. t. petrophilus (Oberholser, 1919) |
Аляска |
| T. t. pullus (Burleigh, 1935) |
Восточная часть Северной Америки (США, Канада) |
| T. t. salebrosus (Burleigh, 1959) |
Штат Вашингтон (США), Британская Колумбия (Канада) |
| T. t. seguamensis (Gabrielson & Lincoln, 1951) |
Алеутские острова Сегуам, Амутка и Юнаска |
| T. t. semidiensis (Brooks, WP, 1915) |
Острова Семиди (Алеутские острова, США) |
| T. t. stevensoni (Oberholser, 1930) |
Штат Вашингтон (США), Британская Колумбия (Канада) |
| T. t. subpallidus (Zarudny & Loudon, 1905) |
Северо-восточный Иран, горы Паропамиз (Афганистан), Туркменистан |
| T. t. szetschuanus (Hartert, E, 1910) |
Китай (провинции Ганьсу, Шэньси, Сычуань, Хубэй) |
| T. t. taivanus (Hartert, E, 1910) |
Тайвань |
| T. t. talifuensis (Sharpe, 1902) |
Китайская провинция Юньнань |
| T. t. tanagensis (Oberholser, 1919) |
Остров Амчитка (Алеутские острова, США) |
| T. t. tianschanicus (Sharpe, 1881) |
Тянь-Шань, Джунгарский Алатау, Тарбагатай, Саур |
| T. t. zagrossiensis (Zarudny & Loudon, 1908) |
Юго-Западный Иран |
| T. t. zetlandicus (Hartert, E, 1910) |
Шетлендские острова |
.jpg)
.jpg)
