Кәлмәргән

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Кәлмәргән
Кәлмәргән
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Хайуандар
Тип: Хордалылар
Класс: Ҡоштар
Отряд: Ыласын һымаҡтар
Ғаилә: Кәлмәргән һымаҡтар
Ырыу: Кәлмәргәндәр
Төр: Кәлмәргән
Латинса исеме
Pandion haliaetus
(Linnaeus, 1758)
Ярам төрҙәре
  • P. h. haliaetus
  • P. h. carolinensis
  • P. h. ridgwayi
  • P. h. cristatus
Ареал
рәсем
ITIS 175590
NCBI 56262
Халыҡ - ара Ҡыҙыл китап
Status iucn3.1 LC ru.svg en:Least Concern
Ҙур хәүеф янамай
IUCN 3.1 Least Concern : / 106003324


Кәлмәргән (урыҫ. Скопа́, лат. Pandion haliaetus) — ҡаҙҙан бәләкәйерәк ҡырағай ҡош. Оҙонлоғо — 55—58 см, ҡанат йәйеме — 145—170 см. Оҙон ҡанаттары беләҙек һөйәктәрендә бөгөлгән була. Һырты, түше, ҡойроғо ҡара-көрән; тамағы, ҡорһағы аҡ, ҡанат төбөндәге ҡаурыйҙары һарғылт сыбар. Суҡышынан күҙе аша муйынына үткән һоро һыҙыҡ бар. Башҡа ҡара ҡоштарҙан аҡ ҡорһағы менән айырыла.

Башҡортса тимер тырнаҡ, балыҡ һыры, балыҡ ҡарсығаһы, ҡәлмәргән, халмарйын тигән исемдәре лә осрай.

Таралыуы[үҙгәртергә]

Антарктиданан башҡа бөтә ҡитғаларҙа ла остай. Күсмә ҡош. Мысырҙа һәм Ҡыҙыл диңгеҙҙең ҡайһы бер утрауҙарында ҡышлай. Ояһын балыҡ күп булған һыу буйҙарында, бейек ағас баштарында ҡора.

Туҡланыуы[үҙгәртергә]

Башҡа ҡоштарҙан айырмалы рәүештә, кәлмәргән рационы 99%-ҡа балыҡтан тора. Һирәкләп тәлмәрйен, башҡа ҡоштар менән туҡлана. Ғәҙәттә һыу өҫтөндә һунар итә. Һыу өҫтөндә ҡорбанын күреп ҡалһа, тәпәйҙәрен алға сығарып, ҡанатын артҡа ташлап аҫҡа ташлана.

Һаҡлау[үҙгәртергә]

Был һирәк осрай торған ҡош Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың ҡыҙыл китабына индерелгән.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]