Кәримов Мостафа Сафа улы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Мостай Кәрим
KarimM.jpg
BSU Internet Centre сайтынан фотография
Исеме:

Мустафа Сафа улы Кәримов

Тыуған көнө:

20 октябрь 1919(1919-10-20)

Тыуған урыны:

Өфө өйәҙе, Сәфәр волосы, Келәш ауылы,
Өфө губернаһы, РСФСР[1]

Вафат көнө:

21 сентябрь 2005(2005-09-21) (85 йәш)

Вафат булған урыны:

Өфө, Башҡортостан,
Рәсәй Федерацияһы

Гражданлығы:

Советтар Союзы СССР
Россия Рәсәй Федерацияһы

Эшмәкәрлеге:

шағир, прозаик, драматург

Ижад йылдары:

1930-йылдар — 2005

Йүнәлеше:

социалистик реализм

Жанр:

шиғырҙар, поэма, пьеса, повесть

Дебют:

«Отряд ҡуҙғалды» шиғырҙар йыйынтығы

Премиялары:
СССР Дәүләт премияһы — 1972 Ленин премияһы — 1984
Государственная премия РСФСР имени К. С. Станиславского (1967)
Наградалары:
Социалистик Хеҙмәт Геройы — 1979
II дәрәжә «За заслуги перед Отечеством» ордены
III дәрәжә «За заслуги перед Отечеством» ордены
Ленин ордены Ленин ордены 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены 2-се дәрәжәле Ватан һуғышы ордены
Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены Халыҡтар Дуҫлығы ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
Орден «Знак Почёта»
Медаль «За освобождение Белграда» миҙалы
Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.» 20 years of victory rib.png
«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңәүгә 40 йыл» юбилей миҙалы
«1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында еңәүгә 50 йыл» юбилей миҙалалы
Жуков миҙалы
РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
Салауат Юлаев ордены

Мостай Кәрим, ысын исеме Мостафа Сафа улы Кәримов (1919 йылдың 20 октябрь — 2005 йылдың 21 сентябрь) — күренекле башҡорт яҙыусыhы, шағиры hәм драматургы. Башҡортостандың халыҡ шағиры. Салауат Юлаев премияһы лауреаты (1967).

Тормош юлы[үҙгәртергә]

1919 йылдың 20 октябрендә хәҙерге Шишмә районының Келәш ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1941-се йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтының[2] тел һәм әҙәбиәт факультетын тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән фронтҡа китә, һуғышта элемтә башлығы һәм артиллерия штабы башлығы булып хеҙмәт итә. Ҡаты йәрәхәтләнә: мина ярсығы күкрәгенә инеп, йөрәгенә саҡ ҡына барып етмәй ҡала.


«

Ҡарҙар ирер, йылы ел иҫһә,
Ҡарҙар китеп барыр, яҙ килһә;
Бәлки, үсем кәмер дошманға,
Тәнемдәге тимер иреһә.
Ун туғыҙ йыл әрней ул яра,
Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа.

»

—Мостай Кәрим. "Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа..."[3]

Госпиталдә ятып дауаланып сыҡҡас, йәнә фронтҡа китә. Еңеү көнөнәсә фронт гәзиттәрендә хәбәрсе булып эшләй. Һуғыштан ҡайтып килгәс ижади һәм ижтимағи эшкә бирелә.

1930-сы йылдарҙа уҡ яҙа башлай: 1938-се йылда «Отряд ҡуҙғалды» тигән беренсе шиғыр йыйынтығы нәшер ителә; 1941-се йылда «Яҙғы тауыштар» тигән шиғыр китабы сыға. Барыhы 100-ҙән ашыу шиғриәт һәм проза китаптары, 10-дан ашыу пьесалары донъя күрә.

Мостай Кәримдең әҫәрҙәре бер нисә тиҫтә телдәргә тәржемә ителгән.

2005-се йылдың 21-се сентябрендә Өфөлә вафат була. Өфө мосолман зыяратында ерләнгән.

Иң билдәле әҫәрҙәре[үҙгәртергә]

  • Шиғриәт йыйынтыҡтары: «Ҡара һыуҙар», «Ҡайтыу», «Европа-Азия», «Заманалар», пьесалары: «Айгөл иле», «Ҡыҙ урлау», «Ай тотолған төндә», «Салауат. Өн ҡатыш ете төш», «Ташлама утты, Прометей!»
  • Повестары: «Беҙҙең өйҙөң йәме», «Өстаған», «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ».

Маҡтаулы исемдәре һәм наградалары[үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. хәҙерге Башҡортостандың Шишмә районы
  2. 1957 йылдан Башҡорт дәүләт университеты.
  3. Мостай Кәрим. Әҫәрҙәр, I том. Өфө: Китап, 2009

Хәтер[үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә]