Меркурий (планета)
Меркурий  |
||||
 Меркурий («Мессенджера» фотоһы) |
||||
 Меркурий тәбиғи төҫөндә («Маринера-10» фотоһы) |
||||
| Орбита характеристикалары | ||||
|---|---|---|---|---|
| Перигелий |
46 001 210 км |
|||
| Афелий |
69 816 927 км |
|||
| Ҙур ярымкүсәр (a) |
57 909 068 км |
|||
| Орбитаның эксцентриситеты (e) |
0,2056303 |
|||
| Әйләнеүҙең сидерик периоды |
87,969 көн[1] |
|||
| Әйләнеүҙең Синодик периоды |
115,88 көн |
|||
| Орбита тиҙлеге (v) |
47,87 км/с |
|||
| Уртаса аномалия (Mo) |
174,795884° |
|||
| Ауышлығы (i) |
7,00° эклиптика яҫылығына ҡарата |
|||
| Долгота восходящего узла (Ω) |
48,330541° |
|||
| Перицентр аргументы (ω) |
29,124279° |
|||
| Юлдаштары |
нет |
|||
| Физик характеристикалар[2] | ||||
| Экватор радиусы |
2439,7 км |
|||
| Уртаса радиус |
2439,7 ± 1,0 км |
|||
| Ҙур түңәрәк оҙонлоғо |
15 329,1 км |
|||
| Өҫлөк майҙаны (S) |
7,48·107 км² |
|||
| Күләме (V) |
6,08272·1010 км³ |
|||
| Массаһы (m) | ||||
| Уртаса тығыҙлығы (ρ) |
5,427 г/см³ |
|||
| Экваторҙа есемдең тотҡарһыҙ төшөүе тиҙлеге (g) |
3,7 м/с² |
|||
| Икенсе космик тиҙлек (v2) |
4,25 км/с |
|||
| Экваторҙа әйләнеү тиҙлеге |
10,892 км/сәғ |
|||
| Әйләнеү периоды (T) |
58,646 көн (1407,5 сәғ) |
|||
| Күсәр ауышлығы |
0,01° |
|||
| Прямое восхождение северного полюса (α) |
18 ч 44 мин 2 с |
|||
| Төньяҡ полюс ауышлығы (δ) |
61,45° |
|||
| Альбедо |
0,119 (Бонд) |
|||
| Температура | ||||
|
||||
| 0°N, 0°W |
|
|||
| 85°N, 0°W |
|
|||
| Атмосфера | ||||
| Атмосфера баҫымы |
~10−15;bar |
|||
|
42,0 % кислород 29,0 % натрий 22,0 % водород 6,0 % гелий 0,5 % калий 0,5 % остальные (вода, азот, ксенон, криптон, неон, кальций, магний)[1][4] |
||||
Меркурий —Ҡояшҡа иң яҡын планета. Меркурий астероидтәр орбитаһынан эстә ята, шуға уны Ҡояш системаһының эске планетаһы тип атайҙар. 2006 йылда Плутонды планеталар статусынан мәхрүм иткәс Меркурий иң бәләкәй планета булып ҡалды. Меркурий өҫтөнә ҡояш нурҙары Ер йөҙөнә ҡарағанда туғыҙ тапҡыр артығыраҡ төшә. Планетаның ҡояш нурҙарынан һаҡлай торған атмосфера ҡатламы юҡ. Көндөҙ температура +429С етә. Был Ҡояш систкмаһындағы иң эҫе урындарҙың береһе. Төндә температура -180С төшә.
Был планета Ҡояш тирәләй яҡынса 88 көн (Ер тәүлеге) әйләнә.
Тышҡы күренеше менән Меркурий Айҙы хәтерләтә, уның өҫтө лә кратерҙар менән телгәләнгән. Меркурийҙың юлдашы (Айы) юҡ, шуға төнөн ҡараңғы. Атмосфераһы бик һирәк. Планетаның тимер төшө булғанға, Ерҙекенән 0,1 тәшкил иткән магнит ҡыры бар.
Планетаның хәрәкәт итеүе [үҙгәртергә]
Оҙаҡ ваҡыт Меркурий Ҡояшҡа бер яғы менән генә ҡарай, йәғни Меркурий тәүлеге бер Меркурий йылына тигеҙ тип тип иҫәпләнә ине. Аҙағыраҡ Меркурий тәүлеге 2/3 йылға тигеҙ икәне асыҡланды. Ҡояш яҡын булғанға планетаның әйленеү тиҙлеген тотҡарлай. Бер йыл (Меркурий йылы) эсендә Меркурийҙа бер ярым тәүлек үтә.
Әҙәбиәт [үҙгәртергә]
- Гребеников Е. А., Рябов Ю. А. Поиски и открытия планет. — М.: Наука, 1975. — 216 с. — 65 000 экз.
- Ксанфомалити Л. В. Неизвестный Меркурий // В мире науки. — 2008. — № 2.
- Маров М. Я. Планеты Солнечной системы. — 2-е изд. — М.: Наука, 1986. — 320 с.
- Солнечная система / Ред.-сост. В. Г. Сурдин. — М.: Физматлит, 2008. — 400 с. — ISBN 978-5-9221-0989-5
Иҫкәрмәләр [үҙгәртергә]
- ↑ 1,0 1,1 David R. Williams. Mercury Fact Sheet (en). NASA (30 ноября 2007). Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 май 2012. 12 февраля 2009 тикшерелгән.
- ↑ Solar System Exploration: Planets: Mercury: Facts & Figures. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 май 2012. 9 июнь 2011 тикшерелгән.
- ↑ Өҙөмтә хатаһы:
<ref>билдәһе дөрөҫ түгел;.D0.AF.D0.B7.D0.B5.D0.B2төшөрмәләре өсөн текст юҡ - ↑ 4,0 4,1 Проект «Исследование Солнечной системы», Меркурий
- ↑ ESA Science & Technology: Background Science (en). Европейское космическое агентство. Тәүге сығанаҡтан архивланған 22 май 2012. 20 март 2009 тикшерелгән.
