Муса (пәйғәмбәр)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Моисей (Муса) (משֶׁה - Моше)
Michelangelo Moses.jpg
Микеланджело скульптураһы

Бәни Исраил тоҡомдарын бер халыҡ итеп туплаған йәһүд ҡануниәтсеһе
Йәшәгән дәүере: Б.Э.Т XV—XIII быуат
Исеменең мәғәнәһе: «һыуҙан алынған (ҡотҡарылған)»
Башҡа мәҙәниәттәрҙә: Муса (ислам)
Төбәк: Мысыр, Ғәрәп ярымутрауы, Синай ярымутрауы
Шөғөлө: Израилдең беренсе ҡанунсыһы, пәйғәмбәр, көтөүсе
Донъяға килеүе: Леви тоҡомонан

Телгә алына:

Бишкитап (Тәүрат), Инжил Мусаның ун васыятын һәм Шәмбене ҙурлауҙы үҙгәртә
Атаһы: Амрам
Әсәһе: Йохаведа
Ҡатыны (ире): Сепфора, Йофорҙың ҡыҙы
Балалары: Гирсам һәм Елиезер
Ерләнгән урыны: Нево тауы үҙәне Аварим тау бите
Бәйле төшөнсәләр: Янмаҫ күгән (купина), Мысырҙағы ун язалау, Тәүрат (2-се к.)(Мысырҙан күсенеү), Алтын быҙау, Баҡыр йылан, күктән яуған ярма, Күсенгәндәге илдәр, Ун васыят, Синай тауы, песах (пасха), Шаббат (шәмбе), йәһүҙилек, скиния, менора
Бәйле ваҡиғалар: Мысырҙан күсенеү
Бәйле персонаждар: Аарон (Һарун) һәм Мириам (Мәрйәм)
Билдәләре: Васыят яҙмалары, мөгөҙсөктәр (cornuta)

Моисе́й (йәһ. משֶׁה‎, Моше́, «һыуҙан ҡотҡарылған»; ғәр. موسىٰМуса, бор. грек. Mωυσής, лат. Moyses) (Б.Э.Т XIII быуат), Бишкитапта — йәһүд пәйғәмбәре һәм ҡанун сығарыусыһы, йәһүҙилеккә нигеҙ алыусы, йәһүдтәрҙе Боронғо Мысырҙан сығарыусы, йәһүд халҡын берләштереүсе.

Библияны (Тәүратты) өйрәнеүселәр Моисей, XVIII һәм XIX династияһы фирғәүендәре менән бәйләп, Б.э.т. XV—XIII быуаттарҙа йәшәгән тип билдәләй.

Моисей исеме "һыуҙан ҡотҡарылған" тигәнде аңлата, башҡа фараздар буйынса был исем Мысырҙа барлыҡҡа килгән һәм "бала" тигәнде аңлата [1].

Моисейҙы табыу. Ф. Гудолл, 1862

Моисей донъя диндәрендә[үҙгәртергә]

Йәһүҙилектә[үҙгәртергә]

Моисей (йәһ. משֶׁה‎, «Моше») — Синай тауы башында Алланан Тәүратты алған, йәһүҙилектә төп пәйғәмбәр. Уның әүлиәлек һәләте юғары кимәлдә тип иҫәпләнә һәм шуға күрә, Библияла яҙылғанса, башҡа пәғәмбәрҙәрҙең "атаһы" тип иҫәпләнә.

Христианлыҡта (нәсаралыҡта)[үҙгәртергә]

Моисей пәйғәмбәр. Икона. Каргополь, 1590 й.

Христианлыҡта Моисей — бөйөк пәйғәмбәр, Библия (Иҫке Ғәһет (Старый Завет), Бишкитап) авторы. Синай тауында Моисей Ун васыятты (Десять заповедей) ҡабул иткән.

Исламда[үҙгәртергә]

Мосолман йолаһы буйынса Моисей Муса́ (ғәр. موسى‎). тип атала. Ул Алланан Тәүрәт иңдерелгән иң мөһим пәйғәмбәр.

Муса — исламда Яҡуб нәҫеленән булған пәйғәмбәр.


Башҡорт халҡында Муса пәйғәмбәр образы[үҙгәртергә]

  • Тине Муса (мөнәжәт)


- Раббым Аллаһ, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса

Атаң – инәң разый булһа.


- Раббым Аллаһ, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса

Ҡыҙ туғаның разый булһа.


- И хоҙайым, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Күршеләрең разый булһа.


- Раббым Аллаһ, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса

Хәләл ефетең разый булһа.


- Раббым Аллаһ, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса

Ғәриптәрҙең хәлен белһәң.


- Раббым Аллаһ, тине Муса,

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса,

Ғәмәлдәрең дөрөҫ булһа.


- Раббым Аллаһ, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса

Ҡылған изгелегең булһа.


- Раббым Аллаһ, тине Муса

Йәннәт булыр микән миңә?

- Һиңә йәннәт булыр Муса,

Һиңә йәннәт булыр Муса

Хоҙаңдың барлығын белһәң.


  • Башҡорт халҡында Муса исеме

Башҡорт халҡында элек балаларға Муса исеме йыш бирелгән. Был фамилияларға ла инеп ҡалған. Билдәле шәхестәрҙән: шағир Муса Ғәли, яҙыусы Ноғман Мусин.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Моисей // Кругосвет