Мүк еләге

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Мүк еләге
Мүк еләге (Vaccinium oxycoccos)
Мүк еләге
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Vaccinium subgen. Oxycoccus (Hill) A.Gray (1848)

Синонимдар
Vaccinium sect. Oxycoccus (Hill) W.D.J.Koch (1837)
Ырыу
Ареал
изображение
Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр
ITIS   23571
NCBI   13749

Мүк еләге (урыҫ. Клю́ква, лат. Oxycóccus) — арсан һымаҡтар ғаиләһенән күп йыллыҡ, йыл буйына йәшел, 75 см тиклем оҙонлоҡтағы ҡаты еп рәүешле түшәлеп үҫкән һабаҡлы мәңге йәшел түшәлеүсән ваҡ ҡыуаҡ.

Ҡылыҡһырлама[үҙгәртергә]

Япрағы оҙонса-йомортҡа формаһында, ҡалын, ҡыҫҡа һаплы. Сәскәһе оҙон сәскә һабында, ал төҫтә; касаһы һәм тажы 4 бүлемле, һеркәсе 8. Сәскәлеге тәлгәш һымаҡ. Май—июндә алһыу ҡыҙыл сәскә ата. Емеше — һутлы ҡарағусҡыл ҡыҙыл еләк, август—сентябрҙә өлгөрә һәм үҫемлектә ҡар аҫтында яҙға тиклем һаҡлана. Башҡортостандың Урал алдының һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралының төньяҡ өлөшөндә күтәренке һәм күсмә һаҙлыҡтарҙа үҫә. Дарыу үҫемлеге. Составында С, В1, В2 витаминдары, каротиндар, органик кислоталар, пектиндар, эфир майҙары булған еләген яңы йыйылған һәм эшкәртелгән килеш аҙыҡ итеп ҡулланалар. Япрағы сәй эсемлеге әҙерләү өсөн файҙаланыла.Яҙға тиклем тәмен юғалтмай. Ваҡ емешле М.е. БР‑ҙың Ҡыҙыл китабына индерелгән.

Таралыуы[үҙгәртергә]

Мүк еләге һаҙлыкта үҫә, яҡтылыҡ яратыусан. 4 төрө билдәле, Евразияның һәм Төньяҡ Американың субарктик һәм уртаса бүлкәттәрендә таралған. Башҡортостанда 2 төрө үҫә.Тик бик һирәк осрай.

Vaccinum oxycoccos 120604.jpg
Сәскә атыусы мүк еләге. Германия

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 1255. Achillea millefolium L. — Тысячелистник обыкновенный // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во науч. изд. КМК, Ин-т технолог. иссл, 2004. — Т. 3. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 319. — ISBN 5-87317-163-7. (урыҫ.)
  • Ғүмәров В.З. Тыуған яҡтың шифалы үҫәмлектәре. —Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1996. -160 б. ISBN 5-295-01499-1

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

  1. Oxycoccus в базе данных Index Nominum Genericorum (ING)(инг.) Yes check.svg 27