Польша

Польша (башҡ. Ләхстан), пол. Polska, рәсми исеме Польша Республикаһы пол. Rzeczpospolita Polska — Үҙәк Европалағы дәүләт. Майҙаны — 312 000 км², илдә 38 000 000 кеше йәшәй. Иң ҙур ҡала — Варшава (пол. Warszawa), 1.5 миллион кеше йәшәй. Польша төньяҡтан Балтик диңгеҙе менән йыуыла, көнбайыштан Германия менән, көньяҡ-көнбайыштан Чехия, көньяҡтан Словакия менән, көньяҡ-көнсығыштан Украина, көнбайыштан Белоруссия, төньяҡ-көнсығыштан Литва һәм Рәсәй (Калининград өлкәһе) менән сиктәш.

Ил 16 воевоадлыҡҡа бүленгән, воеводалыҡтар повят (округ) һәм гминадарға бүленгән.

[үҙгәртергә] Исеме

Теүәл рәсми исеменең тәржемәһе — Поляк Республикаһы, сөнки Polska — поляк тигәнде аңлата (лат. Respublica Polona —Polonia (Польша) түгел)^[1]. Рәсми исемендә хәҙерге поляк һүҙе «republika» (республика) ҡулланылмай, ә иҫкергән «Rzeczpospolita» (Жечпоспо́лита) һүҙе ҡулланыла.

Польша һуҙе боронғо славян һүҙе полъ (асыҡ, ирекле, буш) һүҙенән килеп сыҡҡан, илдең рельефында тигеҙлек өҫтөнлөк иткәнен күрһәтә.

[үҙгәртергә] Тарихы

Үҙаллы дәүләт барлыҡҡа килеүе — 966 йыл
Христианлыҡҡа инеү — 966 йылдың 14 апреле
Короллек статусын алыу — 1025 йыл.
Бөйөк Литва кенәзлеге менән берләшеп Ләхстан-Литва берләшмәһе (урыҫ. Речь Посполитая Обоих Народов (Республика Короны Польской и Великого Княжества Литовского) , пол. Rzeczpospolita Obojga Narodów, укр. Річ Посполита, бел. Рэч Паспалітая Абодвух Народаў, лит. Abiejų Tautų Respublika) төҙөү — 1569 йыл
Ләхстан-Литва берләшмәһенең өс өлөшкә Рәсәйгә, Пруссияға, Австрияға таралыүы — 772—1795 йылдар
Варшава герцоглығы барлыҡҡа килеү — 1807 йыл
Герцоглыҡтың автономия хоҡуғында Польша Батшалығы исеме менән Рәсәй империяһына инеүе — 1815 йыл
Бойондороҡһоҙ республика (II Речь Посполита) төзөлөүе — 1918 йыл
Икенсе бөтә донъя һуғышы башында Молотов-Риббентроп пакты нигеҙендә Польшаның Германия һәм СССР-ға бүленеүе.
Польшаны нацист оккупацияһынан азат итеү — 1944 — 1945 йылдар
Польша халыҡ республикаһы (ПХР) Польша Республикаһы тип үҙгәртелә — 1989 йыл