Помпеи

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Везувий һәм ҡала стенаһы 2010 йылда
К. Брюллов. Помпеиҙың һуңғы көнө (1833)
Вулкан ҡорбандары

Помпе́и (лат. Pompeji, итал. Pompei, неоп. Pompei; грек. Πομπηία) — 79 йылдың 24 августында атылған Везувий вулканы көлө аҫтында күмелеп ҡалған Италияның Камапания өлкәһендә Неапольдын йырыҡ түгел урынлашҡан Боронғо Рим ҡалаһы.

Хәҙерге көндә — асыҡ һауалағы музей. ЮНЕСКОның бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелгән. Бөтә донъяға билдәле Помпеи ҡалаһы Италияның көньяғында Везувий вулканы итәгендә урынлашҡан. 79 йылдың 24 августында вулкан атылы башлағас ҡала көл аҫтында ҡала. Бөгөнгө көндә был ҡаланы күрергә бөтә донъянан туристар ағыла.

1594 йылда был ҡаланы, һәләкәттән һуң быуат ярым ваҡыт үткәс, ҡаҙыу эштәре барышында табалар[1]. 1748 йылдан башлап был урында ҡаҙыу эштәре башҡарыла. Был ҡаланың мозаикалы стеналары, иҙәндәре, храм, амфитеатр, мунса ҡалдыҡтары, йорттар, ҡала ҡапҡаһы янындағы некрополь һәм башҡа нәмәләр табыла.

1870 йылда ике метрлыҡ көл һәм һөрөм аҫтында ҡалған кеше мәйеттәре ятҡан бушлыҡтар табыла. Был бушлыҡтарға шыйыҡ гипс һалып, ул замандағы кешеләрҙең һыны реконструкциялана. Шуныһы ҡыҙыҡлы: кемдәрҙер ғаиләһе менән ашап ултыра, ашарға бешерә, кейем тегә — уларҙы вулкан шул көйө ҡаплаған. Был фигуралар Помпеи музей ҡурсаулығында винтиналарҙа һаҡлана. Ике мең йыл элек матди үҫешке ирешкән ҡала рухи бөлгөнлөкке төшкән. Ҡала аристократияһы күнел асыу өсөн төрлө саралар үткәргән. Эскеселек, зина ҡалыу, фәхишәлек ҡала кешеләре өсөн ят түгел.

1961 йылдан һуң ҡалала реставрация эштәре башҡарыла. Ҡаланың 20-25 % өлөшө ндә ҡаҙыу эштәре башҡарылған[2].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]

  1. Гибель Помпей
  2. Город—призрак исчезнувшей цивилизации

Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

  • Michael Vickers Pompeji // Kunst und Kultur alter Völker. Rom — Erlangen: Karl Müller Verlag, 1991. — С. 59-71.

Координаталары: 40°45′00″ т. к. 14°29′10″ кс. о. / 40.75° т. к. 14.486111° кс. о. (G) (O)

ЮНЕСКО флагы ЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫы, объект № 829
рус.англ.фр.