Портал:География

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Портал:География

Геогра́фия (грек телендә γεωγραφία, ерҙе тасуирлау) — Ерҙе тасуирлаған, йәғни Ерҙең географик тышлығын тикшергән фәндәр системаһы. Географик тышлыҡ иһә литосфера, атмосфера, гидросфера һәм биосфераның бер-береһенә үтеп инеү һәм йоғонто яһау сфераһы итеп аңлайҙар. Физик география был тышлыҡтың физик асылы менән шөғөлләнә (уның элементтарының бер-береһенә ҡарата урынлашыу һәм унда барған процестар менән). Шунан тыш, географияның сәйәси, социаль һәм иҡтисади тармаҡтары бар. Был һуңғы йүнәлештәр кеше эшмәкәрлегенең төрлө төрҙәрен географик аспекта өйрәнәләр.

Fryxellsee Opt.jpg
Бүлендек порталдар

Категориялар

Категория:География: Австралия — Евразия (Европа һәм Азия) — Антарктида — Африка — Төньяҡ Америка — Көньяҡ Америка

Ландшафт и Климат: Диңгеҙ ҡултаҡтары — Елдәр — Вулкандар — Тауҙар — Урмандар — Диңгеҙҙәр — Диңгеҙ морондары — Океандар — Утрауҙар — Мәмерйәләр — Боғаҙҙар — Сүллектәр — Тигеҙлектәр — Далалар — Йылғалар — Шарлауыҡтар — Һаҙлыҡтар — Күлдәр

Физик география: Геодезия — Геоинформатика — Геология — Гидрография — Гидрология — Топография — Топонимика — Ландшафты өйрәнеү — Картография — Океанография

Социаль-иҡтисади география: Иҡтисади география — Сәйәси география — Мәҙәни география — Электораль география

Нисек ярҙам итә алам

Портал:География/Нисек ярҙам итә алам

Яңы мәҡәләләр

Портал:География/Яңы мәҡәләләр

Туғандаш проекттар

Commons-logo.svg Викимилек Wiktionary-logo-ru.png Викиһүҙлек
Wikisource-logo.svg Викикитапхана Wikiquote-logo.svg Викиөҙөмтә
Һайланған мәҡәлә

Амга йылғаһы

Саха́ (Яҡутстан) Республикаһы (Яҡутстан) (якут. Саха Республиката, Саха Сирэ) — Рәсәй Федерацияһы биләмәһендә булған дәүләт (республика), Рәсәй субъекты, Алыҫ Көнсығыш федераль округына инә. Майҙаны буйынса Рәсәй Федерацияһының иң ҙур регионы; шулай уҡ, Якутия — доньяла иң ҙур административ-территориаль берәмек. Баш ҡалаһы — Якутск.

Якутияның 2\3 өлөшөн тауҙар биләй. Иң бейек нөктәһе — Еңеү түбәһе (3147 м, башҡа мәғлүмәттәрҙә — 3 003 м; Черский тау һыртында урынлашҡан), йәки Мус-Хая тауы (2959 м, икенсе мәғлүмәттәр буйынса 3 011 м). Якутияла шулай уҡ Верхоянск тау һырты урынлашҡан. Якутияның көнбайыш өлөшө иң ҙур яҫы таулыҡтарның береһе — Урта Себер яҫы таулығы .

Эре түбәнлектәр: Үҙәк Якутия түбәнлеге, Колыма түбәнлеге, Төньяҡ Себер түбәнлегенең көнсығыш өлөшө. Якутия — иң күп йылғалы (700 мең йылғалар) һәм күлле (800 мең күлдән артығрак) региондарҙың береһе. Иң зур йылғалар: Лена (оҙонлоғо — 4 400 км), Вилюй (2650 км), Оленёк (2292 км), Алдан (2273 км), Колыма (2129 км), Индигирка (1726 км), Олёкма (1436 км), Анабар (939 км) һәм Яна (872 км).

(Артабан уҡырға…)

Һайланған рәсем

ColoradoRiverDelta ISS009-E-09839.jpg
Колорадо йылғаһының спутниктан төшөрөлгән фоторәсеме, көнсығышта Альтар сүллеге
Яҡшы мәҡәлә

Географик Көньяҡ полюс

Көнъяҡ ҡотоп, Көньяҡ полюс  — Ер шарының әйләнеү күсәре Көнъяҡ ярымшар яғында ер йөҙөн киҫеп үткән урын. Антарктидалағы Поляр яҫы тау эсендә бейеклектә урынлашҡан.

Көнъяҡ ҡотоп тирәһендә боҙ ҡалынлығы — 2840 метров. Һауаның уртаса температураһы −48,9 °C (иң юғары −12,3 °C, иң түбән−82,8 °C).

1911 йылдың декабрь айында Көньяҡ Ҡотопҡа Рауль Амундсен етәкселегндәге норвег экспедицияһы барып етә. Был төркөмдә шулай уҡ Олаф Бьоланд, Сверр Хассел, Хельмер Хансен һәм Оскар Вистинг була. 1912 йылдың ғинуар айында — Роберт Скотт етәкселегендәге инглиз экспедицияһы Көньяҡ Ҡотопты яйлай. 1929 йылда американлы Р. Бэрд беренсе булып Көньяҡ Ҡотоп өҫтөнән самолётта осоп үтә. 1958 йылда В. Фукс һәм Э. Хиллари етәкселегендәге британ-Яңы зеландия экспедицияһы Уэддел дингеҙенән Росс дингеҙенә Көньяҡ Ҡотоп аша беренсе тапҡыр саңғыла һәм сылбырлы тәгәрмәсле тракторҙа трансарктик юл үтә.

(Артабан уҡырға…)

Беләһегеҙме…

Мәҡәләләр

LocationAntarctica.png
Антарктида
LocationAustralia.png
Австралия
LocationAfrica.png
Африка
LocationEurasia.png
Евразия
LocationNorthAmerica.png
Төньяҡ Америка
LocationSouthAmerica.png
Көньяҡ Америка
LocationEurope.png
Европа
LocationAsia.png
Азия
LocationAfricaEurasia.png
Афроевразия
LocationAmericas.png
Америка
LocationOceania.png
Океания
Протоконтиненты
Гондвана, Лавразия
Пангея, Родиния
Эшләйһе эштәр

Форум