Сара Бернар
| Сара Бернар | |
| Sarah Bernhardt | |
| Исеме: |
Генриетт Розин Бернар |
|---|---|
| Тыуған ваҡыты: | |
| Тыуған урыны: | |
| Вафат ваҡыты: | |
| Вафат урыны: | |
| Һөнәре: | |
| Гражданлығы: | |
| Әүҙем йылдары: |
1862—1922 |
| Театр: | |
| Рольдәре: |
Маргарита Готье, Андромаха, Клеопатра, донья Соль |
| IMDb: | |
Сара Бернар (тыуғандағы исеме Генриетт Розин Бернар, Франция) — йәһүд сығышлы француз актрисаһы , XX быуатта уны «бөтә тарихи осорҙа иң атҡаҙанған актриса» тип атап йөрөткәндәр. Уңышҡа ул 1870 йылдарҙа Европа сәхнәләрендә өлгәшә. Аҙаҡ триумф менән Америкаға гастролдәрҙә йөрөй. Ул күберәген етди драматик ролдәр башҡара, шуның өсөн дә уға "Илаһи Сара тигән ҡушамат тағалар.
Йөкмәткеһе |
Биографияһы һәм ижады[үҙгәртергә]
Сара Бернар 1844 йылдың 22 октябрендә 1 Парижда тыуған. Сараның әсәһен Юдифь тип йөрөткәндәр. Йәһүд,сығышы иенән Германиянан, йәки Нидерландтарҙан. Ул Сараны ун алты йәшендә таба. Атаһы билдәһеҙ ҡала. Ҡайһы саҡ атаһын француз флоты офицеры Поль Мароль тип әйтәләр (был турала документтар шаһитлыҡ ҡыла). Икенсе юҫыҡтар буйынса йәш адвокат Эдуард Бернар тигән фараз да бар. Франция килгәнсе Юдифь модист булып эшләп ала. Әммә Парижға килгәс куртизанка булыуҙы хуп күрә. Уның сибәрлеге һәм кейенеүгә булған зауығы, рәхәтләнеп йәшәрлек бай һөйәрҙәрҙе табыуға булышлыҡ итә. Әммә йәш бала рәхәтләнеп йәшәүгә ҡамасау иткәнгә, Сара Англияға ҡайтарыла һәм бағыусыға тәрбиәгә бирелә.
Сара бәлиғәт йәшенәсә шунда ҡалыр ине, әгәр ҙә бәхетһеҙ осраҡ булмаһа. Бағыусыһы уны ғәрип ире менән генә ҡалдырып сыға. Ул үҙенең креслоһынан нисектер янып торған мейес бара, итәгенә ут тоҡана. Күршеләре генә уны ҡотҡарып ҡала. Был ваҡытта Юдифь бағымсы-спонсоры менән Европа буйлап гастролдәрҙә йөрөй. Уны ҡыҙына саҡыралар, Анғлияға килә һәм Сараны Парижға алып китә. Тик тиҙҙән уны икенсе бағыусыға ҡалдырып, тағы ла гастролдәрнә сығып китә.
Моңһоу, ҡараңғы ергә алып килә уны яңы тәрбиәсеһе. Ул ябыға, үҙ-үҙенә бикләнә. Әммә яҙмыш уны барыбер әсәһе менән ҡауыштыра. Әсәһенең апаһы булған Розина менән осраҡлы ғына осраша. Ул да Юдифь кеүек крутизанка була. Шул арҡала Сара иҫтән яҙа башлай. Бер иҫтән яҙғанда тәрбиәсеһе ҡулынан тәгәрәп төшә һәм ҡулдарын, аяҡтарын һындыра. Ниһәйәт әсәһе уны тәрбиәгә ала. Төңөлгән ҡыҙыҡайға әсә наҙы биргәнсе байтаҡ йылдар үтә.
Фильмография[үҙгәртергә]
| Йыл | Русса исеме | Төп телдә исеме | Роль | |
|---|---|---|---|---|
| 1900 | ф | Гамлет дуэлы | Le duel d'Hamlet | Гамлет |
| 1912 | ф | Королева Елизавета | Les Amours de la reine Élisabeth | Королева Елизавета I |
| 1912 | ф | Дама с камелиями | La Dame aux camélias | Маргарита Готье |
| 1913 | ф | Адриана Лекуврёр | Adrienne Lecouvreur | Адриана Лекуврёр |
| 1915 | ф | Жанна Доре | Jeanne Doré | Жанна Доре |
| 1917 | ф | Французские матери | Mères françaises | |
| 1923 | ф | La voyante | La voyante |
Театрҙағы һайланма ролдәре[үҙгәртергә]
- 1862: Расин, Ифигения
- 1862: Эжен Скриб, Valérie
- 1862: Мольер, Уҡымышлы ҡатындар
- 1864: Эжен Лабиш & Деланд, Un mari qui lance sa femme
- 1866: T & Г Коньар, La Biche aux Bois
- 1866: Расин, Федра ( Aricie ролендә)
- 1866: Мариво, Игра любви и случая ( Сильвия ролендә)
- 1867: Мольер, Уҡымышлы ҡатындар ( Арманд ролендә)
- 1867: Жорж Санд, Маркиз де Вильмер
- 1867: Жорж Санд, Франсуа-найденыш ( Maриетта ролендә)
- 1868: Дюма отец, Кин, гений и беспутство (в роли Aнны Дамби)
- 1869: Коппе, Прохожий (в роли трубадура Дзанетто); первая большая успешная роль
- 1870: Жорж Санд, L’Autre
- 1871: Андре Терье, Жанна-Maрия
- 1871: Коппe, Fais ce que dois
- 1871: Фуссье и Эдмон, Баронесса
- 1872: Буйе, Mademoiselle Aïssé
- 1872: Виктор Гюго, Рюи Блаз (в роли Doña Maria de Neubourg, королева Испании)
- 1872: Дюма отец, Mademoiselle de Belle-Isle (в роли Gabrielle)
- 1872: Расин, Британик (в роли Junie)
- 1872: Бомарше, Женитьба Фигаро
- 1872: Сандо, Mademoiselle de la Seiglière
- 1873: Фейе, Далила (в роли принцессы Фальконьери)
- 1873: Феррие, У адвоката
- 1873: Расин, Андромаха
- 1873: Расин, Федра (в роли Aricie)
- 1873: Фейе, Сфинкс
- 1874: Вольтер, Заира
- 1874: Расин, Федра (в роли Федры)
- 1875: Борнье, La Fille de Roland
- Дюма сын, L'Étrangère (в роли Mrs. Clarkson)
- Пароди, Rome Vaincue
- 1877: Виктор Гюго, Эрнани (в роли Doña Sol)
- 1879: Расин, Федра (в роли Федры)
- 1880: Ожье, Авантюристка
- 1880: Легуве & Эжен Скриб, Адриана Лекуврёр
- 1880: Мельяк & Галеви, Фруфру
- 1880: Дюма сын, Дама с камелиями (в роли Maргариты)
- 1882: Сарду, Феодора
- Сарду, Феодора (в роли Феодоры)
- 1887: Cарду, Тоска
- Дюма сын, Принцесса Жорж
- 1890: Сарду, Клеопатра, в роли Клеопатры
- 1893: Леметр, Короли
- 1894: Сарду, Жисмонда
- 1895: Мольер, Амфитрион
- 1895: Mагда (пер. с нем. Зудермана Heimat)
- 1896: Дама с камелиями
- 1896: Мюссе, Лорендзачио (в роли Lorenzino de' Medici)
- 1897: Сарду, Спиритрзм
- 1897: Ростан Самаритянка
- 1897: Октав Мирбо, Les Mauvais bergers
- 1898: Катюль Мендес Meдея
- 1898: Дама с камелиями (в роли Maргариты)
- Огюст Барбье, Жанна д’Арк (в роли Жанны д’Арка)
- Moран & Сильвестр, Izéïl (в роли Изеиля)
- Шекспир Король Лир (в роли Корделии)
- 1899: Шекспир, Гамлет (в роли Гамлета)
- Шекспир, Антоний и Клеопатра (в роли Клеопатры)
- Шекспир, Mакбет (в роли Lady Macbeth)
- Ришпен, Pierrot Assassin (в роли Пьерро)
- 1900: Ростан, Орлёнок (в роли Орлёнка)
- 1903: Сарду, La Sorcière
- 1904: Метерлинк, Пелеас и Мелисанда (в роли Пелеасa)
- 1906: Ибсен, Женщина с моря
- 1906: К. Мендес, La Vierge d’Avila (в роли св Терезы)
- 1911: Mоро, Les Amours de la reine Élisabeth (в роли королевы Елизаветы)
- 1913: Тристан Бернар, Jeanne Doré (в роли Жанны Доре)
Яҙмалар[үҙгәртергә]
- Phèdre (Федра) (1902)
- Le Lac (Озеро) (1902)
- La Fiancée du timbalier (Невеста литавриста) (1902)
- Lucie (Люсия) (1902)
- Le Lac (Озеро) (1903)
- La Samaritaine (Самаритянка) (1903)
- Les Vieux (Старые люди) (1903)
- Un Évangile (Одно Евангелие) (1903)
- Phèdre (Федра) (1903)
- La Mort d’Izéil (Смерть Изеиля) (1903)
- La Rêverie de Théroigne de Méricourt (Сонь Теруани де Мерикур) (1903)
- Un peu de musique (Маленькая музика) (1903)
- L’Aiglon (Орлёнок) (1910)
- Phèdre (Федра) (1910)
- Les Buffons (Буффоны) (1908)
- La Samaritaine (Самаритянка) (1910)
- L'Étoile dans la nuit (Звезда в ночи) (1918)
- Prière pour nos ennemis (Молитва за наших врагов) (1918)
Иллюстрациялар[үҙгәртергә]
Ижади эштәр[үҙгәртергә]
- Ма double vie. Mémoires de Sarah Bernhardt, P., 1907;
- В русском переводе — Сара Бернар Моя двойная жизнь. Мемуары — СПб: Северо-Запад, 1995. — 543 с. — ISBN 5-8352-0470-1.
- L’art au théâtre, P., 1923
Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]
Әҙәбиәт[үҙгәртергә]
- Seller G., Sarah Bernhardt, P., [s. a.];
- Кугель А.Р. Театральные портреты — Л.: Искусство, 1967. — 382 с.
- Brandon, Ruth. Being Divine: A Biography of Sarah Bernhardt. London: Mandarin, 1992.
- Gold, Arthur and Robert Fitzdale. The Divine Sarah: A Life of Sarah Bernhardt. New York: Alfred A. Knopf, 1991.
- Léturgie, Jean and Xavier Fauche: Sarah Bernhardt, Lucky Luke (49). Dupuis, 1982.
- Lorcey, Jacques. Sarah Bernhardt, l’art et la vie, Paris : Éditions Séguier, 2005. 160 pages. Avec une préface d’Alain Feydeau. ISBN 2-84049-417-5.
- Menefee, David W. Sarah Bernhardt in the Theater of Films and Sound Recordings. North Carolina: McFarland, 2003.
- Menefee, David W. The First Female Stars: Women of the Silent Era. Connecticut: Praeger, 2004.
- Ockmann, Carol and Kenneth E. Silver. Sarah Bernhardt: The Art of High Drama New York: Yale University Press, 2005
- Skinner, Cornelia Otis. Madame Sarah. Paragon House, 1966.
- Snel, Harmen. «The ancestry of Sarah Bernhardt; a myth unravelled», Amsterdam, Joods Historisch Museum, 2007, ISBN 978-90-802029-3-1
- Gottlieb, Robert «Sarah: The Life of Sarah Bernhardt» New Haven, Yale University Press, 2010
Һылтанмалар[үҙгәртергә]
- Сара Бернар (инг.) Internet Movie Database сайтында
- Влас Михайлович Дорошевич. «Гаснущие звёзды. Сара»
- Le Paris des gens célèbres: Sarah Bernhardt
- Бернар Сара — статья из Большой советской энциклопедии (3-е издание)
- Бернар, Сара — статья из энциклопедии «Кругосвет»
- The Sarah Bernhardt Pages
- The «La Samaritaine» controversy and other performances in London
- Performances in Theatre Archive University of Bristol
- Sarah Bernhardt cylinder recordings, from the Cylinder Preservation and Digitization Project at the University of California, Santa Barbara Library.
- Sarah Bernhardt Collection at the Harry Ransom Center at the University of Texas at Austin.
- Bernhardt’s sculpture
- Bibliography
- Sarah Bernhardt photo gallery series 1 New York Public Library (NYPL)
- Sarah Bernhardt photo gallery series 2 NYPL
- Алфавит буйынса шәхестәр
- Тыуғандар 22 октябрь
- Тыуғандар 1844 йылда
- Тыуғандар Париж
- Вафаттар 26 март
- Вафаттар 1923 йылда
- Париж вафат булғандар
- Алфавит буйынса актрисалар
- Франции актрисалары
- XIX века актрисалары
- XX века актрисалары
- Википедия:Портреты булмаған театр эшмәкәрҙәре тураһында мәҡәләлә
- Фильмография к доработке