Уотсон, Уайт

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Уайт Уотсон
White Watson
Портрет
Тыуған ваҡыты:

10 апрель 1760(1760-04-10)

Тыуған урыны:

Шеффилд

Вафат ваҡыты:

8 август 1835(1835-08-08)

Вафат урыны:

Бейквелл

Атаһы:

Самуэль Уотсон

Әсәһе:

Марфа Уайт

Ҡатыны:

Энн Торпе

Уайтом эшләгән тау киҫелеше рәсеме; Дерби музейы һәм сәнғәт галереяһы коллекцияһынан

Уайт Уотсон (ингл. White Watson) — инглиз геологы, скульпторы, ташсыһы һәм минералдар һатыусыһы. Ул замандағы бик күп белемле кешеләр менән аралаша, бер нисә сәнғәт һәм фән өлкәһендә белемле була, был уға бер үк ваҡытта яҙыусы, шағир, журналист, уҡытыусы, ботаник, баҡсасы, геолог һәм минералдар өйрәнеүсе булырға булышлыҡ итә. Геология, ҡаҙылма байлыҡтар, флора һәм фауна буйынса үҙенең рәсемдәре төшөрөлгән көндәлек һәм китаптар яҙып бара. Был өлкәлә мөһим фәнни эштәрен баҫрып сығара.

Художник булараҡ ул ҡағыҙҙа һәм мәрмәр таҡтала төшөрөлгән силуэт картиналары менән билдәле була.

Уотсон 1760 йылдың 10 апрелендә Уайтли Вуд Холл ҡалаһында (Whitely Wood Hall) тыуа. Уның атаһы Самуэль Уотсон (Samuel Watson), әсәһе — Марфа Уайт (Martha White). Олатаһы һәм олатаһының атаһы (икеһенеңдә исеме Самуэль Уотсон) скульптор һәм ташсы булалар, 1687-1706 йылдарҙағы Чатсуорт-хаус төҙөлөшөндә ҡатнашалар.

Уайт бала саҡтан таштар һәм минералдар менән ҡыҙыҡһына, һәм атаһының магазинындағы өлгөләр коллекцияһын йыйа башлай. Уның ағаһы Генри Уотсон (Henry Watson) 1750 йылдар башында Бейквелле и Эшфорде-он-зе-Вотерҙы мәрмәр киҫеүсе була, һәм Эшфорде-он-зе-Вотерҙы мәрмәр фабрикаһын аса. Генри Уотсон булышлығы менән флюорит һәм эшфорд ҡара минералы һатыу ойошторола, шул иҫептән 1779 йылда Чартсуорт-Хаусты биҙәү өсөн. 14 йәшендә мәктәпте тамамлап, Уайт Уотсон йәшәргә ағаһына китә, һәм унда 1774 йылдың 31 майына тиклем уҡый. Әлеге ваҡытта Шеффильд китапханаһында ҡуйылған үҙе төҙөгән каталог буйынса ул ташҡа әйләнгән ҡалдыҡтарҙы һәм минералдарҙы ошо уҡ йылда йыйа башлай. 1872 йылда ул үҙен скульптор һәм гравёр итеп күрһәтә, һәм ағаһының эшендә булышлыҡ итә.

Бәлки, Джон Уайтхёрсттың 1782 йылғы диаграммаһы тәҫирендәлер, 1785 йылда Уайт таштан эшләнгән"Дербишир тауы секцияһы"н (A Section of a Mountain in Derbyshire) һәм "планшет"ын тәҡдим итә. Был инновацион алым ҡатламдар тураһындағы яңы геологик фәнде аңлатып ҡына бирмәй, Уайтхёрст эшләгәнсә, дөйөм Дербиширҙың стратиграфик страктураһы башҡа тораҡ пункттарҙан айырылыуын күрһәтә. Үҙ ғүмерендә Уотсон аңлатыу яҙмаһы булған йөҙгә яҡын планшет ешләй, яҙмаларындағы эскиздар күпкә күберәк. Ун биштән артыҡ хеҙмәте һаҡланған, күпселегенең һаҡланған урыны билдәле түгел. Ошондай таҡталарҙы Джон Мейв эшләгән.

Генри Уотсон 1786 йылда үлә, һәм уның бизнесы һатыла. Ошо ваҡыттан Уайт эшмәкәрлегенең ҙүр өлөшөн ҡәберлеккә һәйкәлдәр эшләү була. 1795 йылда Уотсон Ай йәмғиәтенә һайлана, һәм үлгәнсе унда ағза була. Бынан тыш ул 1800 йылдан Дерби фәлсәфә йәмғиәте ағзаһы була.

1808 йылда Уотсон Энн Торпе (Ann Thorpe)исемле ҡатынға өйләнә, ҡатыны 1825 йылда үлә. Уларҙын балалары булмай. Үҙ эше булыуға ҡарамҫтан, ул үҙ коллекцияларын һатып бурыстарын ҡапларға тырыша.

Һайланма әҫәрҙәре[үҙгәртергә]

  • Observations on Bakewell, post-1798
  • A Catalogue of a Collection of Limestones, 1803
  • A Catalogue of a Collection of Limestones, 1805
  • A Catalogue of a Collection of Limestones, 1805
  • A Catalogue of a Collection of Fossils, 1805
  • A Delineation of the Strata of Derbyshire, 1811. Republished, 1973. ISBN 0-903485-06-0
  • A Collection of Poems, 1812 (intended to accompany the 'Delineation' above)
  • A Section of the Strata forming the Surface in the Vicinity of Matlock Bath in Derbyshire, 1813
  • A Theory on the Formation of Mineral Veins, one-page pamphlet, 1827
  • A Description of Slickensides, one-page pamphlet, 1829
  • Observations on Prismatic Gritstone, one-page pamphlet, 1833

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]