Эстония

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Эстон Республикаһы, Эстония
Eesti Vabariik, Eesti
Эстония флагы гербы Эстония
Эстония флагы Эстония гербы
EU-Estonia.svg
Гимн: «Mu isamaa, mu õnn ja rõõm»
Бойондороҡһоҙлоҡ яулауы 24 февраль 1918
(Рәсәй империяһынан) 20 август 1991
(СССР-ҙан)
Рәсми телдәр Эстон теле
Башҡала Таллин
Иң ҙур ҡалалары Таллин, Тарту, Нарва, Кохтла-Йәрве, Пәрну
Идара итеү формаһы Парламент республикаһы
Президент
Премьер-министр
Тоомас Хендрик Ильвес
Таави Рыйвас
Территория
  • Барыһы
  • % һыу.
132-се/сө/сы урын
45 227[1] км²
4,56
Халыҡ
  • Барыһы (2013)
  • Тығыҙлыҡ
151- се/сө/сы урын
1 286 540 кеше[2]
29 кеше/км²
ЭТП
  • Бөтәһе (2013)
  • Кеше башына
106- се/сө/сы урын
34,393 млрд[3]. $
25 161[3] $
Валюта Евро
Сәғәт бүлкәте UTC +2, +3


Эстония, рәсми исеме Эстон Республикаһы (эстонса Eesti, Eesti Vabariik) — Европалағы ил, Европа Берләшмәһе ағзаһы. Төньяҡта Рәсәй, көньяҡта Латвия менән сиктәш. Төньяҡтан Финн заливы менән йыуыла, шулай уҡ Финляндия менән һыу сиге бар. Көнбайыштан Балтик диңгеҙе менән йыуыла, шулай уҡ Швеция менән һыу сиге бар. Ил Төнъяк Атлантик Килешеү Ойошмаһы - НАТО ағзаһы.

География[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Эстония, космос аша булған күренеш, 2004

Европаның төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан. Төньяҡтан Финн ҡултығы, көнбайыштан Балтик диңгеҙе һәм Рига ҡултығы менән йыуыла. Диңгеҙ буйы сиге 3 794 км. Эстония составына Балтик диңгеҙе акваторияһындағы, дөйөм майҙаны 4,2 мең км² булған, 1 521 утрау инә. Шуларҙың иң ҙурҙары: Сааремаа, Хийумаа,Муху, Вормси, Кихну һәм башҡалар. Утрауҙарҙың майҙаны зур булыуға ҡарамаҫтан, унда халыҡтың барлығы 5 % йәшәй. Эстония йылғалары ҙур түгел, әммә тулы һыулы. .
Эстония майҙаны 45 226 км².

Эстонияның административ бүленеше[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Эстония Республикаһы 15 маакондтан (өйәҙҙән; эст. maakond) тора, өйәҙ башы старейшина (аҡһаҡал); эст. maavanem тип атала. Өйәҙҙәр ике төрлө муниципалитеттарға бүленә: ҡалалар (linn) һәм ҡасабалар (vald). Тағы бер административ берәмеге — ҡасаба волосы (alevvald). Ҡасаба волосы составына бер генә ҡасаба керә. Эстонияла 6 ҡасаба волосы бар: Аэгвийду, Ярваканди, Кохтла-Нымме, Лавассааре, Тоотси һәм Вяндра.

Хийумаа Ляэнемаа Сааремаа Харьюмаа Ляэне-Вирумаа Ида-Вирумаа Рапламаа Пярнумаа Ярвамаа Вильяндимаа Йыгевамаа Тартумаа Валгамаа Пылвамаа ВырумааEesti maakonnad 2006 ru.svg

Хәҙергә Эстонияла 227 муниципалитет бар.

Өйәҙ
гербы
Өйәҙ
(башҡ)
Өйәҙ
(эст)
Код
ISO 3166-2
Халыҡ һаны,
чел. (2012)[4]
Майҙан,
км²
Халыҡ тығыҙлығы,
чел./км²
Административ
үҙәге
1 Valgamaa vapp.svg Валгамаа Valga maakond EE-82 31 059 2043,53 15,20 Валга
2 Viljandimaa vapp.svg Вильяндимаа Viljandi maakond EE-84 48 604 3422,49 14,20 Вильянди
3 Võrumaa vapp.svg Вырумаа Võru maakond EE-86 34 178 2305,44 14,82 Выру
4 Ida-Virumaa vapp.svg Ида-Вирумаа Ida-Viru maakond EE-44 153 716 3364,05 45,69 Йыхви
5 Jõgevamaa vapp.svg Йыгевамаа Jõgeva maakond EE-49 31 967 2603,83 12,28 Йыгева
6 Lääne-Virumaa vapp.svg Ляэне-Вирумаа Lääne-Viru maakond EE-59 61 154 3627,80 16,86 Раквере
7 Läänemaa vapp.svg Ляэнемаа Lääne maakond EE-57 24 734 2383,12 10,38 Хаапсалу
8 Põlvamaa vapp.svg Пылвамаа Põlva maakond EE-65 28 026 2164,77 12,95 Пылва
9 Et-Pärnu maakond-coa.svg Пярнумаа Pärnu maakond EE-67 84 388 4806,58 17,56 Пярну
10 Raplamaa vapp.svg Рапламаа Rapla maakond EE-70 35 503 2979,70 11,91 Рапла
11 Saaremaa vapp.svg Сааремаа Saare maakond EE-74 31 835 2922,19 10,89 Курессааре
12 Tartumaa vapp.svg Тартумаа Tartu maakond EE-78 153 479 2992,74 51,28 Тарту
13 Et-Harju maakond-coa.svg Харьюмаа Harju maakond EE-37 566 741 4333,13 130,79 Таллин
14 Hiiumaa vapp.svg Хийумаа Hiiu maakond EE-39 8620 1023,26 8,42 Кярдла
15 Et-Järva maakond-coa.svg Ярвамаа Järva maakond EE-51 31 204 2459,58 12,69 Пайде
Бөтәһе 1 325 217 43 432,31 30,51

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

  1. Статистика ООН (2012)
  2. Statistikaamet: mullu rändas Eestist välja 10 000 inimest (ee). DELFI (2013-01-18). Тәүге сығанаҡтан архивланған 19 ғинуар 2013. 18 ғинуар 2013 тикшерелгән.
  3. 3,0 3,1 Report for Selected Countries and Subjects (инг.). МВФ (2014-10). 31 октябрь 2014 тикшерелгән.
  4. Площадь и население Эстонии (2012)(инг.)

{{|eo}}

{{|af}} {{|pt}}