Яр Саллы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡала
Яр Саллы
Яр Чаллы
Chelny photos.jpg
Флаг Герб
Флаг Герб
Ил Рәсәй
Федерация субъекты Татарстан
Координаталары 55°42′ с. ш. 52°20′ в. д. / 55.700° с. ш. 52.333° в. д. / 55.700; 52.333 (G) (O) (Я)Координаты: 55°42′ с. ш. 52°20′ в. д. / 55.700° с. ш. 52.333° в. д. / 55.700; 52.333 (G) (O) (Я)
Ҡала хакимиәте башлығы Мәһдиев Наил
Нигеҙләнгән 1626
Элекке исеме Брежнев (19 ноябрь 1982 — 6 ғинуар 1988)
Ҡала (башлап) 1930
Майҙан 171 км²
Халыҡ 522 048 кеше (2014)
Агломерация 1,1 млн
Милли состав татарҙар — 47,4 %
урыҫтар — 44,9 %
сыуаштар — 1,9 %
украиндар — 1,3 %
башҡорттар — 1,2 %[1]
Конфессия составы мосолмандар
православ христиандар
Этнохороним cаллылы, cаллылылар
Ваҡыт бүлкәте UTC+3, йәй UTC+4
Телефон коды +7 8552
Почта индекстары 4238**
Автомобиль коды 16, 116
ОКАТО коды 92430
Сайт http://nabchelny.ru
(тат.) (урыҫ.)
Яр Саллы (Рәсәй)
Яр Саллы
Яр Саллы (Татарстан)
Яр Саллы

Яр Саллы (татар. Яр Чаллы, Yar Çallı, урыҫ. На́бережные Челны́) – Татарстан Республикаһының төньяҡ-көнсығышында, Сулман йылғаһының һул ярында урынлашҡан, Татарстан ҡалалары араһында ҙурлығы һәм әһәмиәте буйынса икенсе урында торған ҡала.

Ҡазан менән араһы 225 км, Түбән Кама менән - 35 км, Алабуға менән - 20 км, Өфө менән - 250 км.

Туҡай районының (1930 — 1976 йылдарҙа Саллы районының) үҙәге. Ҙур автомобиль юлдары үҙәге, йылға порты бар.

Ҡалала машиналар төҙөү сәнәғәтә әһәмиәтле. Рәсәйҙә төҙөлгән сит илдәр машиналары заводтары бар (Fiat, Mercedes-Benz Actros, Mercedes-Benz Axor, Ford Kuga, Ford Galaxy, Ford Transit, Ford S-MAX, Ford Explorer ).

Тарих[үҙгәртергә]

Ҡала етәкселәре[үҙгәртергә]

Халыҡ[үҙгәртергә]

Туфан мәсете

Халыҡ һаны[үҙгәртергә]

Халыҡ һаны 508 700 кеше (2009 йыл уртаһына) Татарстандың 13,5 % халҡын тәшкил итә, Рәсәй ҡалалары араһында 31-се урында тора.

Яр Саллы ҡалаһының халыҡ һаны үҙгәреүе динамикаһы (халыҡ һанын алыуҙар нигеҙендә)[2]:

Йыл Халыҡ һаны (мең кеше)
1887 1
1926 4
1931 5
1939 9,4
1959 19,1
1967 33
1970 37,9
1971 55
1973 126
1976 231
1979 301,4
1982 374
1989 500,3
1996 528,7
2000 514,7
2005 508
2009 508,7

Мәғариф[үҙгәртергә]

Мәҙәниәт[үҙгәртергә]

Саллы татар дәүләт драма театры
Яр Саллы Орган залы бинаһы

Спорт[үҙгәртергә]

Спорт менән шөгөлләнеү урындары[үҙгәртергә]

"Яр буйы" паркында "Лыжня России - 2008" ярыштары уҙа

Спорт командалары[үҙгәртергә]

КАМАЗ-МАСТЕР командаһы машинаһы ярышта

Ял итеү, күңел асыу урындары[үҙгәртергә]

  • Дельфинарий. Анапа дельфинарийы филиалы булған Саллы дельфинарийында дельфиндар һәм диңгеҙ арыҫланы менән ҡуйылған ҡыҙыҡлы шоу-программа ҡарап була.
  • Энтузиасттар бульвары – саллылыларҙың яратҡан ял итеү урындарының береһе. Бульварҙа фонтандар, кафе-ресторандар, төнге клубдар, кибеттәр бар.
  • “Яр буйы “ паркы майҙаны.
  • Ипподром

Кинотеатрҙар[үҙгәртергә]

Төнгө клубтар[үҙгәртергә]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә]

  1. Национальный состав населения Республики Татарстан. Территориальный орган федеральной службы государственной статистики по Республике Татарстан (2010). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 ноябрь 2012. 21 ноябрь 2012 тикшерелгән.
  2. Мой город