Ҡатнашыусы:E737/Һынау урыны/Бажа
| Бажа | |
|---|---|
| Характеристика | |
| Оҙонлоғо | 17 км |
| Бассейн майҙаны | ? км² |
| Бассейн | Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын керетмәйенсә |
| Йылға бассейны | Кама |
| Һыу ағымы | |
| Тамағы | Йөрүҙән йылғаһының һул ярына тамағынан 139 км өҫтәрәк |
| Урынлашҡан ере | |
| Ил | Рәсәй |
| Төбәк | Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе |
Бажа — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе[1] биләмәләрендә аға. Йылға Йөрүҙән йылғаһының һул ярына тамағынан 139 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Йөкмәткеһе |
[үҙгәртергә] Һыу реестры мәғлүмәте
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын керетмәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама[2].
Һыу ресурстарының Федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса [2]:
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010201112111100023514
- Гидрологик өйрәнеү (ГИ) буйынса коды — 111102351
- Бассейн коды — 10.01.02.011
- ГИ буйынса һаны (номеры) — 11
- ГИ буйынса сығарылыш — 1
[үҙгәртергә] Иҫкәртмәләр
- ↑ Гидротехник ҡоролмалар һәм дәүләт һыу кадастрының Рәсәй Үҙәк реестры..
- ↑ 2,0 2,1 РФ һыу реестры: Бажа.
[үҙгәртергә] Һылтанмалар
 |
Был Гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм өҫтәп проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ. |
 |
Иғтибар! Мәҡәлә махсус программа (бот) ярҙамында яҙылды. Был мәҡәләлә — Башҡортостан йылғалары атамаһын башҡортса яҙырға.
— Мәҡәләне, Урыҫ Википедияһындағы мәҡәлә менән сағыштырып, йылға аҡҡан Рәсәй Федерацияһы төбәктәре, координаталары, һыу сығымы, рәсеме менән тулылардырырға. һәм йылға тураһында башҡа мәғлүмәт яҙырға кәрәк. |
| Бажа | |
|---|---|
| Характеристика | |
| Оҙонлоғо | 17 км |
| Бассейн | Уфа от Нязепетровского гидроузла до Павловского гидроузла, без реки Ай |
| Йылға бассейны | Кама |
| Һыу ағымы | |
| Тамағы | 139 км по левому берегу реки Юрюзань |
| Урынлашҡан ере | |
| Ил | Россия |
| Төбәк | Свердловская область, Республика Башкортостан, Челябинская область |
Бажа — река в России, протекает в Свердловской области, Республике Башкортостан, Челябинской области[1]. Устье реки находится в 139 км по левому берегу реки Юрюзань. Длина реки составляет 17 км.
[үҙгәртергә] Данные водного реестра
По данным государственного водного реестра России относится к Камскому бассейновому округу, водохозяйственный участок реки — Уфа от Нязепетровского гидроузла до Павловского гидроузла, без реки Ай, речной подбассейн реки — Белая. Речной бассейн реки — Кама[2].
По данным геоинформационной системы водохозяйственного районирования территории РФ, подготовленной Федеральным агентством водных ресурсов[2]:
- Код водного объекта в государственном водном реестре — 10010201112111100023514
- Код по гидрологической изученности (ГИ) — 111102351
- Код бассейна — 10.01.02.011
- Номер тома по ГИ — 11
- Выпуск по ГИ — 1
[үҙгәртергә] Примечания
- ↑ Центр российского регистра гидротехнических сооружений и государственного водного кадастра.
- ↑ 2,0 2,1 Государственный водный реестр РФ: Бажа.
[үҙгәртергә] Ссылки
Ҡалып:Уфа от Нязепетровского г/у до Павловского гидроузла Ҡалып:Непроверенная река
|
Был Гидрология буйынса тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм өҫтәп проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ. |
Бажа— туыстықты білдіретін ұғым. Апалы-сіңлілі немесе туысқан қыздарға үйленген жігіттер бір-біріне бажа болады. “Төрт аяқтыда бота тату, екі аяқтыда бажа тату” деген мақал Бажалардың көңіл жақындығын танытады. [1]
[үҙгәртергә] Түсіндірме сөздік
Бір кісінің (кейде бір ауылдың, бір елдің) қыздарына үйленген адамдар арасындағы жақындық, іліктік осылай аталады. «Екі аяқтыда бажа тату, төрт аяқтыда бота тату» (мақал). Осындай дыбыстық тұлғада бүл сөзді кейбір түркі тілдерінде кездестіреміз. Қырғызша — бажа; түрікмен тілінде — бажа; өзбекше — божа; тува тілінде — бажа.
Монғол тобына жататын тілдерде де «бажа» мағынан сәйкес келіп жатады: монғол тілінде — баз; Қалмақша да дәл осы тұлғада; Бурятша — база.
Тунгус-маньчжур тобындағы кейбір тілде де «баца» сөзі біздегі «бажа» мағынасын береді. Түркі тілдерінің ішінде якут тілінің дерегі басқаша мәлімет береді. Мұнда «база» тұлғасы «келін» мағынасын ұғындырады. Осы сөз арқылы «бажаның» түпкі төркініне жол табуға болады. Маньчжур тілінің дерегі сөз төркініне бір табан жақындата түседі: «баша» бұл тілде біздегі «балдыз» мағынасында қолданылады. Ол маньчжур тілінде монғол тілі әсерінен пайда болғанын байқаймыз. Жазба монғол тілінде — бачаган, қазіргі монғолша — бацган, бурят тілінде — басага(н) тұлғалары «қыз», «қыз бада» мағыналарында көрінеді. Келтірілген деректерді ой елегінен өткізіп, зер сала қараған адамға «бажа» сөзінің тууына себепші болған монғол тілінде «қыз» мағынасын беретін «бачаган» сөзі болуы лайықты. Бұл тұлға басқа тілге өткен сайын өзінің мағынасына өзгеріс кіргізіп отырғанын маньчжур тілінің дерегінен көрініп отыр. Біреудің балдызына үйленген адамға «баша» сөзі қолма-қол ауысқан деп айтсақ, қоғам дамуына байланысты сөз мағынасының өзгеріп отыратын зандылыққа теріс, кереғар бола да бермейді. Сөйтіп, «бажа» сөзінің төркіні монғол тілі екен де, тұңғыш мағынасы «қыз» дегенді білдіріп, одан кейінгі кездерде «балдыз» ұғымын, басқа тілдерге ауысқанда балдызға үйленген ер адамдарға «бажа» аты ауысқан деуге болады. [2]
