Ҡаҙ йыуаһы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Ҡаҙ йыуаһы
Фәнни классификация
Батшалыҡ: Үҫемлектәр
Бүлексә: Ябыҡ орлоҡлолар
Класс: Бер өлөшлөләр
Тәртип: Лилиә сәскәлеләр
Ғаилә: Лилиә һымаҡтар
Ырыу: Ҡаҙ йыуаһы
Латинса исеме
Gagea Salisb. (1806)
Виды
ITIS 500928
NCBI 82208

Ҡаҙ йыуаһы(Gagea) — лилиә һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған үҫемлек заты.

Ботаник яҙма[үҙгәртергә]

Яҡынса 70 төрө билдәле, Евразияның, Төньяҡ Африканың уртаса бүлкәтендә таралған. Башҡортостанда 6 төрө үҫә: һары ҡаҙ йыуаһы, бөртөклө ҡаҙ йыуаһы, һуғанбашлы ҡаҙ йыуаһы, кесе ҡаҙ йыуаһы, ненец ҡаҙ йыуаһы, тәпәш ҡаҙ йыуаһы. Һуғанбашлы эфемероидтар, бейеклеге 5—30 см. Һабағы төҙ, 1 тар ҡыяҡлы йәки киң ланцет тамыр яны япрағы һәм 1—3 (һирәк осраҡта 5‑кә тиклем) сәскәлек аҫтында урынлашҡан ҡыяҡ, яҡынайтылған осло япраҡ менән. Сәскәләре тыш яҡтан йәшкелт, эстән — һары, сатыр йәки ҡалҡансыҡ рәүешендәге сәскәлектәргә йыйылған. Апрель—майҙа сәскә ата. Емеше — өс ҡырлы ҡумта, май—июндә өлгөрә.

Gagea villosaЙөнтәҫ ҡаҙ йыуаһы Ботаник иллюстрация Якоб Штурмдың «Deutschlands Flora in Abbildungen китабынан» (1796).

Таралышы[үҙгәртергә]

Һары ҡаҙ йыуаһы һәм кесе ҡаҙ йыуаһы — киң япраҡлы урмандарҙа, тәпәш ҡаҙ йыуаһы далала, тауҙарҙың һәм ҡалҡыулыҡтарҙың ҡоро битләүҙәрендә үҫә; республика бөтә территорияһында таралған. Далала бөртөклө ҡаҙ йыуаһы, һуғанбашлы ҡаҙ йыуаһы (Баймаҡ районында Ирәндек һыртында) һәм Урал эндемигы ненец ҡаҙ йыуаһы (Ауырғазы, Благовар, Мәләүез райондары) осрай.

Файҙаланыу[үҙгәртергә]

Һары ҡаҙ йыуаһы — декоратив үҫемлек, составында С витамины, каротиноидтар бар, халыҡ медицинаһында ҡулланыла. Ҡалып:Таблица122222

Төрҙәре[үҙгәртергә]

Ике йөҙгә яҡын төрө билдәле.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә]


Әҙәбиәт[үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә]

Ҡалып:Роды растений, названные в честь известных людей