Мөхәррирләү Татыулыҡ майҙаны

{{Ук}}
'''Татыулыҡ  майҙаны''' (франц. <span lang="fr" style="font-style:italic;">Concorde de la Place</span>) — [[Париж]]да үҙәк майҙан, [[классицизм]] осорондағы ҡала төҙөлөшө ҡомартҡыһы.  Ҙурлығы буйынса Францияла икенсе урында тора (Бордо ҡалаһындағы  ''Кинконс''  майҙанынан һуң). Король Людовик XV исемен йөрөткән, монархияны ҡолатҡандан һуң Революция Майҙаны тип аталған, хәҙерге атамаһын  [[1795 йыл]]да революция терроры тамамланыу менән ҡатламдарҙың ярашыуы билдәһе булараҡ  алған.  [[1937 йыл]]да майҙан ансамбле Францияның тарихи ҡомартҡылар исемлегенә индерелә.

== Тарихы ==
Людовик  XV исемендәге майҙан Елисей ҡырҙары (көнбайыштан)  һәм Тюильри һарайы баҡсаһы (көнсығыштан)  араһында  1755 йылда король заказы буйынса беренсе архитектор Габриэль тарафынан ҡорола. Тәүҙә йырын менән уратып алынған һигеҙмөйөштән  ғибәрәт булған, уның мөйөштәрендә Францияның төп ҡалаларын символлаштырған һигеҙ аллегорик  һын торған.  Майҙан уртаһында Бушардон һәм Пигаль башҡарыуында  Людовик XV таш ат һыны ҡуйылған. 

Төньяҡ яҡтан Диңгеҙ министрлығының күркәм биналары һәм де Крийон ҡунаҡханаһы төҙөлә.   1787—90  йылдарҙа Сена аша Татыулыҡ күпере һалына, ул ҡапма-ҡаршы яҡтағы  ярҙа Милли йыйылыш (элекке Бурбон һарайы) бинаһына терәлә.

== Француз революцияһы ==
[[Бөйөк француз инҡилабы]]  ваҡытында  Революция Майҙаны тип атала, король статуяһын гильотина алмаштыра.  Бында йыйылған халыҡ янында  король Людовик XVI һәм королева Мария-Антуанеттаның,  һуңыраҡ — Дантон һәм Робеспьерҙың башын киҫәләр. Революция  терроры тамамланғандан һуң [[1795 йыл]]да майҙан хәҙерге исемен ала.

== Обелиск ==
[[1831 йыл]]да Мысыр хакимы Мәхмәт Әли  Франция хөкүмәтенә фирғәүен Рамзес II луксор обелискыһын бүләк итә. Уны [[1833 йыл]]дың [[21 декабрь|21 декабрендә]] Парижға алып киләләр һәм король Луи-Филипп ҡарары буйынса Татыулыҡ майҙаны    үҙәгендә  1836 йылдың 25 октябрендә ҡуялар<ref name="dauzatEtbournon" />. Постаментта  [[Мысыр]]ҙан Францияға 250 тонна ауырлыҡтағы һәм  23 метр оҙонлоҡтағы ҡоролманың алып килеү процесын һүрәтләүсе диаграммалар яҙылған.   Бындай обелисктар («[[Клеопатра VII|Клеопатра]] энәләре») шулай уҡ [[Лондон]]да һәм [[Нью-Йорк]]та ҡуйылған. Обелисктың алтынға ялатылған көмбәҙе [[1998 йыл]]да  барлыҡҡа килә<ref name="dauzatEtbournon">F. environs et Dauzat Bournon et ses A. Paris. Librairie Larousse — 82 С.</ref>.

== Билдәле кешеләре ==
Татыулыҡ майҙаны мөйөшөндә һәм Сен-Флорентен урамында үҙенең айырым йортонда Талейран йәшәгән.  

== Сәнғәттә ==
Эдгар Деганың  «Татыулыҡ  Майҙаны» картинаһы Берлин ҡолатылғандан һуң.  СССР-ға сығарыла  һәм хәҙер  Эрмитажда һаҡлана.

== Иҫкәрмәләр ==
<references group="" responsive=""></references>
[[Категория:Язалау урындары]]
[[Категория:1755 йылда барлыҡҡа килгәндәр]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:Майҙандар]]