«Һәләк булған яугирҙарға» мемориаль комплексы (Дондағы Ростов)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Иҫтәлекле урын
«Һәләк булған яугирҙарға» мемориаль комплексы
300px
Ил style="width:50%;text-align:left;padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;"|Рәсәй
Ҡала style="width:50%;text-align:left;padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;"|Дондағы Ростов, Карл Маркс майҙаны
Проект авторы style="width:50%;text-align:left;padding-left:0.5em;padding-right:0.5em;"|Э. Г. Мирзоев,
А. В. Симоненко

«Һәләк булған яугирҙарға» мемориаль комплексы комплексы  — Дондағы Ростовта Карл Маркс майҙанындағы Фрунзе исемендәге скверҙа урынлашҡан мәңгелек уты булған һәйкәл. Ул Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙарға һәм тыныс халыҡҡа арнала. Һәйкәл 1969 йылда асыла. Мемориал авторҙары — Ростов скульпторҙары Э. Г. Мирзоев менән А. В. Васильев һәм архитектор Л. В. Симоненко[1]. 1975 йылдан алып мәңгелек ут эргәһендә 1-се пост ойошторолған. «Һәләк булған яугирҙарға» мемориаль комплексы урындағы әһәмиәттәге мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә[2].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1943 йылда ҡала азат ителгәс, Фрунзе исемендәге скверҙа оккупация осоронда һәм Ростов өсөн алыштарҙа һәләк булған 300-ҙән ашыу совет һалдаты һәм тыныс халыҡ туғандар ҡәберлегенә ерләнә. 1957 йылдың апрелендә туғандар ҡәберлеге эргәһендә һәйкәл ҡуйыла. 1959 йылдың 9 майында бында мәңгелек ут тоҡандырыла[3]. Уны яндырыу хоҡуғы Советтар Союзы Геройҙары П. А. Самохинға һәм Н. Н. Павленкоға бирелә[4]. Әлеге һынланышында мемориал 1969 йылда эшләнә, бер нисә тапҡыр реконструкциялана. 1975 йылдың 9 майынан мәңгелек ут янында 1-се пост эшләй. Ростов мәктәптәренең өлкән класс уҡыусылары һауа шарттарының ниндәй булыуына ҡарамаҫтан, мемориалы эргәһендә ҡарауылда тора.

Һүрәтләнеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мемориал ҙур дәүмәлле бетон ярымҡулсанан ғибәрәт, уны ике терүә тотоп тора. Ҡулсаның эске яғында хәсрәтле Ватан-Әсә һүрәтләнгән метал барельеф ҡуйылған. Уның уң ҡулында — лавр ботағы. Ҡулса уртаһында мәңгелек ут яна. Ул биш сатлы йондоҙ менән тирәсләнгән. Йондоҙ 45 штык өҫтөндә урынлашҡан. Мемориал авторҙарының идеяһы буйынса, ярымҡулса көс ҡулланып өҙөлгән ғүмерҙәрҙе символлаштыра.

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Зубков, А. И. Колокола памяти — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1985. — 41с. : ил.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Андрианов В. И., Терещенко А. Г. Партизанам-подпольщикам // Памятники Дона — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1981.
  2. Пролетарский район. rostov-gorod.ru. 5 август 2013 тикшерелгән.
  3. В караул с адвокатом. Российская газета (2011-04-15). 11 август 2013 тикшерелгән.
  4. Памятник погибшим воинам ВОВ -"Вечный огонь". Официальный портал городской Думы и Администрации города. 11 август 2013 тикшерелгән.