Абдрахман (Баймаҡ районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Абдрахман
Нигеҙләү датаһы 1816
Дәүләт Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Татлыбай ауыл советы
Почта индексы 453656

Абдрахман (рус. Абдрахманово) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 245 кеше[1]. Почта индексы — 453656, ОКАТО коды — 80206849002.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауылға утар урынында 1816 йылда нигеҙ һалына. Верхнеурал өйәҙе Бөрйән улусы Сыңғыҙ ауылы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә төҙөйҙәр. Беренсе төпләнеүсе 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашыусы 96-йәшлек Абдрахман Ҡолмәмбәтов була һәм ауыл уның исемен йөрөтә. Уның менән бергә Ярмөхәмәт һәм Йәркәй Мәмбәтовтар (Йәркәйҙең улдары — Иҙрис, Яхъя), Биҡҡол Яҡшыбаев, Рахманғол Ҡорманғолов һәм башҡалар күсеп килә[2]. Ауылдың икенсе исеме Монаш.

1816 йылда 12 ғаилә теркәлгән, 1834 йылда — 74 кеше, 1859 йылда — 102 кеше, 1920 йылда — 300 кеше, 1939 йылда — 209 кеше, 1999 йылда 269 кеше йәшәгән[3]. Төш шөғөлө — малсылыҡ. 1839 йылда 74 ғаиәләгә 283 йылҡы малы, 354 эре мал, 37 һарыҡ, 453 кәзә тура килгән һәм 20 дисәтинә сәсеүлек ерҙәре булған.

Совет осоронда ауыл — эреләтелгән Сталин исемендәге колхоз, һуңынан — Иҫәнсурин исемендәге, Куйбышев исемендәге колхоз составына ингән.1957 йылдан алып — «Сибай» совхозы бүлексәһе[3].

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль (26 ғинуар)
1920 йыл 26 август 301
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар
1959 йыл 15 ғинуар
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар 209 104 105 49,8 50,2
2002 йыл 9 октябрь 229 112 117 48,9 51,1
2010 йыл 14 октябрь 239 114 125 47,7 52,3

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Юлай һаҙы йылғаһы янында урынлашҡан[3].

  • Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 36 км
  • Ауыл советы үҙәгенә тиклем (Татлыбай): 4 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 28 км

Ауылдың билдәле шәхсетәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Нурый Буранбаев — КПСС-тың Учалы район комитеты һәм Башҡортостан өлкә комитетының элекке секретары;
  • Риза Яхин — Социалистик Хеҙмәт Геройы;
  • Ильяс Насыров — Баймаҡ баҡыр иртеү заводы мастеры, күренекле металлург, Ленин ордены кавалеры;
  • Дәүләтбаев — "Баймаҡ баҡыр иретеү комбинаты"ның байыҡтырыу фабрикаһы начальнигы[3].

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7(рус.)
  • Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. ISBN 978-5-295-04683-4 (рус.)
  • Башҡорт Энциклопедияһында мәҡәлә

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы
  2. http://ufagen.ru/places/baymakskiy/abdrakhmanovo_baym.html Абдрахманово (Мунаш)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.