Алехин Александр Александрович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Алехин Александр Александрович
франц. Alexandre Alekhine
Рәсем
Заты ир-ат[1][2]
Гражданлығы Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Франция
Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Flag of the Soviet Union (1924–1955).svg СССР
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1937–1954).svg РСФСР
Спортта ил өсөн сығыш яһай Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg Франция
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1937–1954).svg Рәсәй
Тыуған көнө 31 октябрь 1892({{padleft:1892|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})[2]
Тыуған урыны Рәсәй империяһы, Мәскәү ҡалаһы[1]
Вафат булған көнө 24 март 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:3|2|0}}-{{padleft:24|2|0}})[1][2][…] (53 йәш)
Вафат булған урыны Португалия, Лиссабон[d], Кашкайш[d], Кашкайш и Эшторил[d], Эшторил[d][1]
Үлем төрө тәбиғи үлем[d]
Үлем сәбәбе подавился[d]
Ерләнгән урыны кладбище Монпарнас[d]
Бер туғандары Алехин, Алексей Александрович[d]
Хәләл ефете Grace Alekhine[d]
Һөнәр төрө шахматсы, шахматный теоретик, яҙыусы, юрист, тәржемәсе
Эш биреүсе Санкт-Петербург дәүләт университеты
Уҡыу йорто Санкт-Петербург дәүләт университеты
Париж университеты
Императорское училище правоведения[d]
Ғилми дәрәжә фән докторы[d]
Спорт төрө Шахмат
Ҡатнашыусы Шахматная олимпиада 1930[d][4], Шахматная олимпиада 1931[d][4], Шахматная олимпиада 1933[d][4], Шахматная олимпиада 1935[d][4], Шахматная олимпиада 1939[d][4], Матч за звание чемпиона мира по шахматам 1927[d], Матч за звание чемпиона мира по шахматам 1929[d], Матч за звание чемпиона мира по шахматам 1934[d], Матч за звание чемпиона мира по шахматам 1935[d], Матч за звание чемпиона мира по шахматам 1937[d], АВРО-турнир 1938[d], Петербург 1914[d], Нью-Йорк 1924[d], Нью-Йорк 1927[d], Ноттингем 1936[d] һәм Мангейм 1914[d]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Commons-logo.svg Алехин Александр Александрович Викимилектә

Александр АлександровичАлехин (киң таралған «Алёхин»[5] тип әйтелеше һәм яҙылышы — хата; 19 (31) октябрь 1892 йыл[6][7] — 24 март 1946 йыл) — урыҫ шахматсыһы, Рәсәй империяһы, Совет Рәсәйе һәм Франция өсөн сығыш яһай, шахмат буйынса донъяның дүртенсе чемпионы. Алехин 1914 йылда Петербург турнирында өсөнсө урын яулап, Беренсе донъя һуғышы алдынан донъяның көслө шахматсылары иҫәбенә инә, 1920 йылда РСФСР-ҙың тәүге чемпионы була, ә 1921 йылда Рәсәйҙе ҡалдырып даими йәшәргә Францияға күсеп китә, 1925 йылда гражданлыҡ ала. 1927 йылда Алехин еңелмәҫ булып һаналған Рауль Хосе Капабланканы еңеп, донъя чемпионы исемен яулай һәм бер нисә йыл дауамында артабанғы ярыштарҙа, турнирҙарҙа өҫтөнлөк итә, ҙур турнирҙарҙы дәғүәселәрен ҙур иҫәп менән еңә. Ике тапҡыр, 1934 1929 йылдарҙа, Алехин Ефим Боголюбовҡа ҡаршы уйында титулын яҡлап ҡала, 1935 йылда Макс Эйвенан еңелә, әммә ике йылдан һуң матч-реваншта еңә һәм чемпион титулын үҙе вафат булғанға тиклем һаҡлай. Алехин — ғәмәлдәге донъя чемпионы титулында вафат булған берҙән-бер шахматсы.

Киң ҡырлы шахматсы була. Күберәген ул уйында һөжүм стиле һәм һөҙөмтәле, тәрән уйланылған комбинациялары менән билдәле. Шуның менән бергә ул теоретик дебюттар авторы һәм юғары эндшпильный техникаһына эйә була.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека и др. Record #118501992 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 2,2 Bibliothèque nationale de France BNF танытҡысы: асыҡ мәғлүмәт платформаһы — 2011.
  3. SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 OlimpBase
    • Т. Ф. Иванова, Т. А. Черкасова. Русская речь в эфире. — М., 2007. — С. 322.
    • Ф. Л. Агеенко, М. В. Зарва. Словарь ударений для работников радио и телевидения". — М.: «Советская энциклопедия», 1967. — С. 21.
    • М. А. Штудинер. Словарь образцового русского ударения. — М.: Айрис-Пресс, 2004—2007. — С. 30.
  5. Бубнов И. Не нужно домыслов! // Шахматы. — 1972. — № 21. — С. 21—22. В БСЭ и в биографии Алехина А. Котова указана неверная дата — 20 октября (1 ноября1892. См. Алёхин Александр Александрович // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. и Котов А. А. Александр Алехин. С. 8.
  6. Шабуров, 1992, с. 9

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Котов А. А. Александр Алехин — М.: Физкультура и спорт, 1973. — 255 б.
  • Котов А. А. Шахматное наследие Алехина — 2-е изд. — М.: Физкультура и спорт, 1982. — Т. 1—2. — 382 б.
  • Шабуров Ю. Н. Александр Алехин. Непобежденный чемпион — М.: Голос, 1992. — 256 б. — ISBN 5-7055-0852-2.
  • Чарушин В. А. (составитель) У роковой черты (Александр Алехин в 1939—1946 годах) — Нижний Новгород, 1996. — 208 б.
  • Müller, H.; Pawelczak, A. Schachgenie Aljechin — 2. Auflage. — Verlag Das Schach-Archiv, 1962. — 276 p.
  • Fine, R. The Age of Alekhine // The World’s Great Chess Games — 2nd ed. — Dover, 1976. — 397 p. — ISBN 0-486-24512-8.
  • Цыганков Д. А. АЛЕХИН Александр Александрович // А. Ю. Андреев, Д. А. Цыганков Императорский Московский университет: 1755—1917 : энциклопедический словарь. — М.: Российская политическая энциклопедия (РОССПЭН), 2010. — С. 22—23. — ISBN 978-5-8243-1429-8.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]