Апас (Аҡтаныш районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Апас
татар. Апач
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Татарстан

Муниципаль район

Аҡтаныш

Ауыл биләмәһе

Әтәс

Халҡы

223 кеше (2000)

Милли состав

татарҙар[1]

Сәғәт бүлкәте

UTC+4

Почта индексы

423737 

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

-

Код ОКАТО

9 220 581 100 2  

Код ОКТМО

92 605 411 106

Апас — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Әтәс ауыл биләмәһе составына керә.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 37 км алыҫлыҡта урынлашҡан[1].

Тарих[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Апас — йәнәй һәм бүләр ырыуы башҡорттарының ауылы. 1731 йылда Йәнәй улусы Йәнәй ауылы башҡорто Апас Түтәев Бүләр улусы башҡорто Игебәс Дүскәев менән килешеү төҙөй һәм керҙәш булараҡ Бүләр улусында ауылға нигеҙ һала[2][3]. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Бүләр улусы Бүләр түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.

1870 йылда 3 тирмән, мәсет (1808 йылдан билдәле), мәктәп (1837 йылда асыла); 1905 йылда — бакалея кибете, хужалыҡ магазины теркәлгән[1][3].

1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә[1].

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1795 йылда ир енесле 88 керҙәш башҡорт (йәнәй ырыуынан); 1848 йылда — 206 башҡорт; 1912 йылда — 579 башҡорт (ир затлы) йәшәй[3].

Йылдар буйынса халыҡ иҫәбе
(Сығанаҡ: [1])
18591870188418961906191319261938194919581970197919892000
337319481462525579403375164291362324242223

Инфраструктура[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар[1].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Татарская энциклопедия.
  2. «… со общего совету припустил я, Агыбесь з детьми своими, оного Апася-муллу в вотчину свою в товарыщество в свое повытье для поселение оному Апасею з детьми его на оном моем повытье юртом, где пожелает, и пашня пахать, и сено косить, и в лесах борти про себя делать, и бобров и всякого зверя и птицу ловить, и всяким употреблением употребляца. А имянно: в межах и урочищах: на оной Казанской дороге с вершин дву речак Шабизов на низ Малой Шебиз по обе стороны до Гирейской вотчины, да сосновым лесом, что называвет-ца Сютли-Нарат, бобровой остров, что называетца Юваатол, да островом, что называетца Ирганишь-оттол. И оному Апасю-мулле з детьми своими, поселясь на оной вотчинной моей земли, всем вышеписанным в повытье моем в показанных межах и урочищах употреблятца, чем и я, Агыбесь, в тех урочищах употребляюсь. А мне, Апасю-мулле, за такой ево, Агыбесев, припуск давать ему, Агыбесю, или детям ево на каждый год по кунице на год»

  3. 3,0 3,1 3,2 Асфандияров А. З. Аулы мензелинских башкир — Уфа: Китап, 2009. — Б. 275—279. — 600 б. — ISBN 978-5-295-04952-1.