Баден-Баден

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Баден-Баден
нем. Baden-Baden
Герб
Stadtwappen der Stadt Baden-Baden.svg
Рәсем
Рәсми атамаһы Baden-Baden
Ҡыҫҡаса атамаһы Bba[1]
Дәүләт Flag of Germany.svg Германия
Административ үҙәге Маркграфство Баден[d]
Административ-территориаль берәмек Административный округ Карлсруэ[d]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Ос[d]
Хөкүмәт башлығы вазифаһы Мэр
Хөкүмәт башлығы Margret Mergen[d]
Ойошма йәки клуб ағзаһы Kommunale Informationsverarbeitung Baden-Franken[d][2], Climate Alliance[d][3], Zweckverband 4IT[d][4] һәм Mayors for Peace[d][5]
Архивы хранятся в Stadtarchiv Baden-Baden[d]
Халыҡ һаны 54 718 кеше (31 декабрь 2017)[6]
Административ рәүештә бүленә Oos[d], Balg[d], Lichtental[d], Ebersteinburg[d], Штайнбах[d], Neuweier[d], Varnhalt[d], Haueneberstein[d] һәм Sandweier[d]
Диңгеҙ кимәленән бейеклек 181 метр
Сәғәт бүлкәте UTC+1[d][7] һәм UTC+02:00[d]
Туғандаш ҡала Ментона, Монкальери[d], Фрайталь, Карловы Вары, Ялта[d], Сочи һәм Бора-Бора[d]
Милке Karlsruher Verkehrsverbund[d]
Сиктәш Раштатт[d]
Майҙан 140,21 км² (2009)[8],
140,21 км² (31 декабрь 2015)
Адрес Marktplatz
Почта индексы 76530, 76531, 76532, 76533 һәм 76534
Рәсми сайт baden-baden.de
Урынлашыу картаһы
Категория с картами на Викискладе Maps of Baden-Baden
Бында ерләнгән кешеләр категорияһы [d]
Урындағы телефон коды 07221 һәм 07223
Номер тамғаһы коды BAD
Commons-logo.svg Баден-Баден Викимилектә

Баден-Баден (нем. Baden-Baden, алем.Bade-Bade) — Германияла Баден-Вюртемберг ерендәге курорт-ҡала. Ос йылғаһы ярҙарында Шварцвальдтың көнбайыш битләүҙәрендә урынлашҡан. Халыҡ һаны 54 мең кеше. Билдәле курорт урыны. 1931 йылға тиклем ҡала Баден тип аталған, әммә кешеләр йыш ҡына «Баден. Баденда» (Баден төбәге) тип әйткәндәр, шулай итеп хәҙерге ике ҡатлы Баден-Баден атамаһы барлыҡҡа килгән.

Баден-Баден үҙенең ҡайнар сығанаҡтары менән билдәле, уларҙы боронғо римляндар ҙа ҡулланған. Баден-Баденда рим мунсаларының емереклектәре һаҡланып ҡалған.

Урыҫтар Баден-Баденда[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Баден-Баден. Урыҫ Преображения Господня сиркәүе

Баден-Баден — рус тарихында төп европа курорты. Тап бында һыуҙа ял итеү модаһы барлыҡҡа килгән. Рус аристократияһының немец бальнеокурортына һауыҡтырыу һәм мәҙәни күмәк сәйәхәт итеүенә XVIII быуатта рәсәй тәхете вариҫы Александр Павлович менән баден принцессаһы Луизаның — буласаҡ императрица Елизавета Алексеевнаның никахы нигеҙ һала. Тап ошо ваҡыттан алып рус аристократия фамилиялары — Гагариндар, Волконскийҙар, Вяземскийҙар, Меншиков һәм Трубецкойҙар — курорт сезонында бында килә.

Тургенев ағалы-ҡустылы И. С. Милютиндарҙың Баден-Баденда дачаһында, 1867 йыл.

XIX быуатта урындағы һыуҙар һәм климат рус әҙәбәитендә мөһим роль башҡара: Гоголь, Толстой, Достоевский, Гончаров һәм Тургенев үҙҙәренең иң яҡшы әҫәрҙәрен яҙыу осоронда йыш ҡына бында килә. Тургеневтың «Дым» романындағы ваҡиғалар бында бара. 1852 йылда Баден-Баденда (һәм ваҡытлыса ерләнгән) Жуковский Василий Андреевич, 1878 йылда кенәз Петр Андреевич Вяземский[9], 1883 йылда рус дипломатияһы корифейы Александр Горчаков вафат була. Бында Антон Чехов булып китә.

1882 йылда урыҫ общиналары ихтыяждары өсөн Преображенский православие сиркәүе төҙөлгән.

Мәҙәниәт һәм иҫтәлекле урындары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Концерт залдары һәм театрҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Festspielhaus
Театр
  • Баден-Баден театры — париж операһы өлгөһөндә шул саҡтағы казиноны арендалаусы Эдуар Бенаженың башланғысы менән Шарль Куто проекты буйынса Гёте майҙанында (Goetheplatz) төҙөлгөн[10].
Театрҙы асыу өсөн композитор Гектор Берлиоз тарафынан махсус «Беатриче һәм Бенедикт» операһы яҙыла (1862, Шекспирҙың «Много шума из ничего» пьесаһы сюжетына), 1862 йылдың авгусында театр асыуҙа премьера менән Берлиоз үҙе дирижерлыҡ итә.[10][11].
  • Фестшпильхаус (Festspielhaus) — Германияла дәүләт субсидиялары ҡатнашлығы булмаған берҙән-бер театр[12][13]. 1998 йылдың 18 апрелендә ҡала ситенә күсерелеп, үҙгәртеп төҙөлгән иҫке тимер юлы вокзалында асылған. Вокзалды концерт залына реконструкциялау проектын австрия архитекторы Вильгельм Хольцбауэр (Wilhelm Holzbauer) эшләгән[14].

Музейҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фридер Бурда музейы
  • Фаберже музейы (Das Fabergé Museum) — тулыһынса ювелир Карл Фаберже фирмаһының эштәренә бағышланған донъяла беренсе музей.
  • Баден-Баден ҡалаһы музейы (Baden Stadtmuseum-Baden);
  • Баден-Бадендың Дәүләт Кунстхаллеһы (Baden Kunsthalle Staatliche-Baden);
  • Фридер Бурда музейы (Burda Frieder Museum) — архитектор Ричард Мейер;
  • XIX быуаттың технология һәм сәнғәт музейы;
  • Герке-Ремунд музейы (Kunstmuseum Gehrke-Remund) Фрида Кало әҫәрҙәре күсермәләренең даими эшләүсе күргәҙмәһе[15].

Архитектура ҡомартҡылары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Хоэнбаден һарайы — ҡаланың иң мөһим туристик иҫтәлекле урындарының береһе булып тора.
  • Яңы һарай — XVXVII быуаттарҙа баден маркграфтары резиденцияһы
  • Баден-Баден казиноһы — иң боронғо һәм Германияла иң билдәле казино.

Дин[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Христианлыҡ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Рим-католик сиркәүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Баден-Баден ҡалаһы территорияһында ҡаланың һәр райондарында бөгөнгө көндә берешәр йәки бер нисә католик сиркәү һәм мәхәллә бар:

  • Сиркәү (Stiftskirche) (Иҫке ҡалала)[16];
  • Изге Бернхард сиркәүе (Bernharduskirche)[17],
  • Изге Бонифаций сиркәүе (Лихтентала.);
  • Изге Дионисий сиркәүе (Ооста), һ. б.[18];
  • шулай уҡ Изге Христофор Автоюлл сиркәүе (Autobahnkirche St. Christophorus)[18], сәйәхәтселәрҙе ҡурсалаусы. Ул A5 автомагистралендә урынлашҡан;
  • Лихтенталдә Цистерцианлылар Орденына ҡараған Цистерцианциан аббатлығы бар.[19].

Православие сиркәүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Преображен сиркәүенән тыш, ҡалала шулай уҡ Румын Патриархатының православие сиркәүе Stourdza-Kapelle бар. 1863—1866 йылдарҙа архитектор Лео фон Кленц тарафынан неоклассик стилдә төҙөлгән.

Шулай уҡ ҡалала Königsbergerstr. 16a урамында Мәскәү Патриархаты Рус Православие сиркәүенең Спас-Преображенский Изге-Спиридоньевский мәхәлләһе бар. Ғибәҙәтхана башлығы - игумен Андрей (Готфрид).

Лютеран сиркәүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Август майҙанында ҡала сиркәүе (Augustaplatz)[20];
  • Изге Иоанн Инжил-лютеран сиркәүе (St.-Johanniskirche)[21][22];
  • Инжил йорто (Gospelhouse)[23] һ.б.

Ислам[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Штайнбах ҡала районында (Steinbach) Германияның мосолмандар йәмғиәтенең дин эштәре буйынса Төрөк Ислам союзына ҡараған мәсет урынлашҡан.[24][25].

Иудаизм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йәһүд дини общинаһының Штефанинштрассеның 5-се һанлы йортонда (5 Stephanienstraße), 1890 йылдың 2 ноябрендә нигеҙ һалынған синагогаһы булған, ул 1899 йылда архитектор Л. Леви проекты буйынса төҙөлгән[26][27]. уны 1938 йылдың 10 ноябрендә тулыһынса яндыралар, ә синагоганың ер участкаһын урындағы типография һатып ала. Бөгөнгө синагога 1947 йылдың мартында француз оккупацион властары тарафынан скульптор Йозеф фон Колфтың элекке оҫтаханаһы урынында асылған[28] [29].

Сәйәсәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2009 йылдың 7 июнендә Баден-Бадендың муниципаль советына үткән һайлауҙар һөҙөмтәһе[30]:

Муниципаль советта урындар бүленеше.
ХДС 32,7 % (-6,4) 13 урын (-6)
90 Союзы/Йәшелдәр 18,1 % (+3,5) 6 урын (-1)
FWL 17,3 % (+1,5) 7 урын (±0)
СДПГ 16,5 % (+1,0) 8 урын (±0)
СвДП/ДНП 15,5 %(+4,2) 6 урын (+1)
Йәмғеһе: 100,0 % 40 урын

Мэрҙары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мэрҙы тура һайлауҙар юлы менән һигеҙ йыл срокҡа тауыш хоҡуғына эйә булған халыҡ һайлай


2006 йылдағы һайлауҙарҙа[31] мэр вазифаһына Герстнер Вольфганг һайлана (Wolfgang Gerstner), уның вәкәләттәре ваҡыты 2014 йылда тамамлана[32]. 2014 йылдың 10 июнендә ҡала башлығы вазифаһын алдағы мэр кеүек үк Христиан-демократик союзы партияһынан (ХДС) Маргрет Мерген биләй,

Халыҡ-ара бәйләнештәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Туғандаш ҡалалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фотоһүрәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Курпарк күренеше

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. (unspecified title)Берлинская государственная библиотека, 2016.
  2. http://www.kivbf.de/site/kivde/node/21213/Lde/index.html
  3. http://www.klimabuendnis.org/nc/kommunen/das-netzwerk.html
  4. https://www.iteos.de/site/DVV-BW-Layout-ITEOS/get/params_E-1178103910/15940826/Mitgliederverzeichnis%204IT.pdf
  5. http://www.mayorsforpeace.org/english/membercity/map/europe.html
  6. Alle politisch selbständigen Gemeinden mit ausgewählten Merkmalen am 31.12.2018 (4. Quartal)DESTATIS.
  7. GeoNames — 2005.
  8. http://www.statistik.baden-wuerttemberg.de/BevoelkGebiet/Bevoelkerung/01515020.tab?R=GS211000
  9. Ғөмүмән, тормоштоң һәләкәтле булып ҡалған а. п. вяземский — Баден-Баден вафат булып, уның ике иң яҡшы дустар, ҡыҙы, ейәне һәм ҡыҙҙар.
  10. 10,0 10,1
  11. Официальный сайт Фестшпильхауса Ҡалып:Webarchive (нем.)
  12. Католик сиркәүҙәр ҡаланың иҫке (Stiftskirche)(недоступная ссылка) (нем.)
  13. 18,0 18,1
  14. http://www.agermanyattraction.com/germany-attractions-ad/kloster-lichtental-abbey.htm Архивная копия от 7 май 2013 на (Kloster Lichtental Abbey)] (инг.)
  15. Евангельско-лютеранская церковь в Баден-Бадене (Evangelisch-Lutherischen Kirche in Baden) Ҡалып:Webarchive (нем.)
  16. Муниципальные выборы 2009 (Kommunalwahlen 2009) Ҡалып:Webarchive (нем.)
  17. Выборы мэра 2006 (Oberbürgermeisterwahlen 2006) Ҡалып:Webarchive (нем.)
  18. (Baden-Rathaus Badens-2014 Gerstner Amt gibt Chef ab)(недоступная ссылка) (нем.)

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]