Баш бит

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Википедия — һәр кем яҙа алған ирекле онлайн энциклопедия.
Хәҙер башҡорт телендә 39 045 мәҡәлә бар.
Һайланған мәҡәлә
Geisha at Asakusa (DORONKO) 001.jpg

Япония  — Көнсығыш Азиялағы утрауҙарҙа урынлашҡан дәүләт. Япон диңгеҙенән көнсығышта Тымыҡ океанда тора, Ҡытай, Төньяҡ һәм Көньяҡ Корея, Рәсәй менән сикләшә. Төньяҡта Охот диңгеҙе , ә көньяҡта Көнсығыш Ҡытай диңгеҙенән алып Тайвангә тиклем территорияны биләй.

Япония 6852 утрауҙан торған Япония архипелагында урынлашҡан. Дүрт иң эре утрауҙары — Хонсю, Хоккайдо, Кюсю һәм Сикоку — ил майҙанының 97 процентын тәшкил итә. Күпселек утрауҙары таулы, күптәре вулканлы. Японияның иң юғары нөктәһе — Фудзияма (3776 м) вулканы. Халҡының һаны (126 миллион кеше) буйынса ул донъяла унынсы урынды биләй. Үҙ эсенә Японияның баш ҡалаһы Токио менән уның эргәһендәге префектураларҙы индергән Оло Токио (30 миллиондан ашыу кеше) менән донъялағы иң ҙур ҡала агломерацияһы булып тора.

Япония — бөйөк иҡтисади дәүләт. Был ил номиналь ЭТП буйынса донъяла өсөнсө һәм һатып алыу һәләте паритетынан хисапланған ЭТП буйынса донъяла дүртенсе урынды биләй. Япония — экспорт күләме буйынса донъяла дүртенсе, импорт буйынса — алтынсы урында. Ул донъяла берҙән-бер империя статуслы дәүләт.

Япония — тормош кимәле бик юғары булған, алға киткән ил (кеше потенциалы үҫеше индексы буйынса ун етенсе урында тора). Унда кешенең уртаса ғүмер оҙонлоғо 2009 йылда 82,12 йыл тәшкил итә. Япония — сабыйҙар үлеме күрһәткесе иң түбән кимәлдә булған илдәрҙең береһе.

Япония «Оло етәү» һәм АТЭС ағзаһы булып тора, БМО Именлек Советының даими булмаған ағзаһы булып һайланып килә. Япония рәсми рәүештә һуғыш иғлан итеү хоҡуғынан баш тартһа ла, уның заманса ҡоралланған, төрлө һаҡланыу һәм тыныслыҡ урынлаштырыу операцияларында ҡатнашырлыҡ ҙур армияһы бар.

↪ дауамы…

Исемлек (94) | Үҙгәртеү

Яҡшы мәҡәлә
Утрау картаһы

Йыланлы утрауы — Ҡара диңгеҙҙәге утрау, Украина биләмәһенә инә. Одесска өлкәһенең Килий районына тура килә .

Утрауҙа урынлашҡан тораҡтың рәсми статусы — Белое ҡасабаһы. Ҡасабала почта, музей, банк бүлексәһе бар.

2007 йылда утрауҙа православие храмы төҙөү тәҡдиме ҡарала.

Утрауҙың статусын БМО-ның Халыҡ-ара судында бик мөһим әһәмиәткә эйә була. Сөнки унда Украина менән Румыния араһындағы биләмәләр буйынса бәхәс : континенталь шельфты һәм нефть менән тәбиғи газға бай үҙенә бер айырым экономик зонаны делимитациялау ҡарала.

2009 йылдың 3 февралендә ҡабул ителгән ҡарар буйынса Йыланлы утрау тип таныла (ә Румыния ҡая ғына ул тип иҫбат итергә тырыша).

Йыланлы утрау ярҙан 35 километр көнсығышҡараҡ, Дунай дельтаһы киңлегендә урынлашҡан.

Утрау әүернә формаһында . Майҙаны 20,5 гектар. Сик нөктәләре араһында алыҫлыҡ — 615 һәм 560 метров. Яр буйындағы иң яҡын тораҡ — румын ҡалаһы Сулина. Украина яғынан иң яҡын тораҡ — Вилково ҡалаһы.

Утрау ҡаты тау тоҡомдарынан тора. Ҡаялы ярҙары текә. Бейеклеге төнъяҡ-көнсығышында 4—5 м -ҙан һәм көньяҡ—көнбайышта 25 м-ға етә.

Диңгеҙ кимәленән максималь бейеклеге — 41,3 м. Шулай ҙа 4 пляжы бар : «Дамский», «Дергач», «Золотой» һәм «Бандитский». Утрау Ҡара диңгеҙҙең төньяҡ-көнбайыш шельфында, ярҙан йыраҡ ҡына урынлашҡан берҙән-бер тектоник күтәрелеш урыны булып тора (64 000 км²).

Уртаса дала климаты хөкөм һөрә. Йыш үҙгәреп торған көн торошо, дымлы һауа, еле күп. Ҡышҡыһын уртаса температура 0 — 2 °С, йәйгеһен 19 — 24 °С араһында. Абсолют температура максимумы +40 °С, абсолют минимумы − 30 °С. Уртаса йыллыҡ яуым-төшөм суммаһы 300 мм тирәһе.

↪ д а у а м ы…

Исемлек (95) | Үҙгәртеү

Сифатлы мәҡәлә, исемлектәр, порталдар

Һуңғы сифатлы мәҡәлә: Сөләймәнов Хәбир Ғибәҙәт улы.

Һуңғы һайланған портал: Башҡортостан ауылдары.

Сифатлы мәҡәләләр (11) | Исемлектәр һәм порталдар (0, 1) | Үҙгәртеү

Аҙна рәсеме
Стерлитамак мечеть 154.jpg
Стәрлетамаҡ ҡалаһы йәмиғ мәсете

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Бөгөн: 24 май

Башҡа ваҡиғалар |Үҙгәртеү | 25 май

24 май юбилярҙары *

Үҙгәртеү | 25 май
* Башҡортостан Республикаһының милли архивы мәғлүмәте буйынса

Ҡыҙыҡ мәғлүмәт
  • «Башҡортостан» милли паркы биләмәһендәге Иманай мәмерйәһендә ғалимдар мәмерйә арыҫланы, ҡыҙыл бүре, гималай айыуы, йөнтәҫ мөгөҙморон һәм дикобраздың һөйәктәрен таба.
Мәмерйә арыҫланы

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Яңы мәҡәлә


Мәҡәлә оҫтаһы | Тиҙ башланғыс

Өмә
    * Һайланған мәҡәләләргә кандидаттар | Яҡшы мәҡәләгә кандидаттар

Үҙгәртеү | Архив | Тәҡдим

Викиһүҙлек Викиөҙөмтә Дәреслек Викитөрҙәр Викияңылыҡтар Сәйәхәт Викимилек Мета-вики Университет Викикитапхана Мәғлүмәт Инкубатор
Һүҙлек Өҙөмтә Дәреслек Төрҙәр Яңылыҡтар Сәйәхәт Милек Мета Университет Китапхана Мәғлүмәт Инкубатор