Беренсел ауыҙлылар

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Беренсел ауыҙлылар
Йөҙөм әкәм-төкеме (Helix pomatia)
Йөҙөм ҡусҡары (Helix pomatia)
Фәнни классификация
Халыҡ-ара фәнни исеме

Protostomia Grobben, 1908

Бүлендек таксондар
Wikispecies-logo.svg
Викитөркөмдә
Систематика
Commons-logo.svg
Викиһаҡлағыста
рәсемдәр

Беренсел ауыҙлылар (лат. Protostomia, рус. Первичноротые) — ике яҡлы симметриялы (Bilateria) күп күҙәнәкле хайуандар төркөмө. Организмдың ауыҙ тишеге уның яралғы үҫеше осорондағы беренсел ауыҙынан (бластопор) ярала. Ул яҫы селәүсендәрҙә ауыҙ ҙа, аналь тишеге лә булып хеҙмәт итергә мөмкин.

Икенсел ауыҙлыларҙың бластопор урынында аналь тишек, ә ауыҙ һуңыраҡ икенсе урында барлыҡҡа килә. Хордалылар (лат. Chordata), ярым хордалылар (Hemichordata) һәм Энәтирелеләрҙән (лат. Echinodermata, рус. Иглокожие) башҡа бөтә типтар ҙа Беренсел ауыҙлылар төркөмөнә ҡарай.

Беренсел ауыҙлыларҙың классификацияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ecdysozoa гипотезаһы буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • өҫтип баҡта ҡойоусылар (линяющие) (Ecdysozoa)
    • тип йомро селәүсендәр (Nematoda)
    • тип онихофорҙар (Onychophora)
    • тип тихоходкалар (Tardigrada)
    • тип ҡылйыландар (рус. волосатики, Nematomorpha)
    • тип быуынтығаяҡлылар (Arthropoda)
    • клада Scalidophora
      • класс Приапулидтар (Priapulida)
      • класс Лорициферҙар (Loricifera)
      • класс Киноринхтар (Kinorhyncha)
  • өҫтип ишелмәләр (рус.спиральные, Lophotrochozoa)
    • тип Моллюскылар, йәки йомшаҡ тәнлеләр (Mollusca)
    • тип немертиндар (Nemertea)
    • тип балдаҡлы селәүсендәр (Annelida)
    • тип мшанкалар (Bryozoa)
    • тип яурынаяҡлылар (плеченогие) (Brachiopoda)
    • тип эхиурҙар (Echiura)
    • тип форонидтар (Phoronida)
    • тип сипункулидтар (Sipuncula)
    • тип циклиофорҙар (Cycliophora)
    • тип внутрипорошицевые (Entoprocta)
  • надтип Platyzoa
    • тип яҫы селәүсендәр (Plathelminthes)
    • тип керпексә ҡорһаҡлы селәүсендәр,йәки гастротрихтар (Gastrotricha)
    • тип гнатостомулидтар (Gnathostomulida)
    • тип микрочелюстные (Micrognathozoa)
    • тип коловраткалар (Rotatoria)
    • тип скребни (Acanthocephala)

Целомат гипотезаһы буйынса[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • тип яҫы селәүсендәр (Plathelminthes)
  • тип керпексә ҡорһаҡлы селәүсендәр (Gastrotricha)
  • тип гнатостомулидтар (Gnathostomulida)
  • тип микрочелюстные (Micrognathozoa)
  • тип коловраткалар (Rotatoria)
  • тип скребни (акантоцефа́лы[1][2],йәки рус. колючеголо́вые, лат.Acanthocephala)
  • тип йомро селәүсендәр (Nematoda)
  • Cephalorhyncha
    • тип ҡылйыландар (рус. волосатики, Nematomorpha)
    • тип приапулидтар (Priapulida)
    • тип киноринхтар (Kinorhyncha)
    • тип лорициферҙар (Loricifera)
  • Coelomata
    • Trochozoa
      • тип циклиофорҙар (Cycliophora)
      • тип внутрипорошицевые (Entoprocta)
      • тип Моллюскылар, йәки йомшаҡ тәнлеләр(Mollusca)
      • тип сипункулидтар (Sipuncula)
    • Articulata
    • Panarthropoda
    • Tentaculata
      • тип мшанкалар (Bryozoa)
      • тип форонидтар (Phoronida)
      • тип яурынаяҡлылар (плеченогие) (Brachiopoda)