Бил пункцияһы
| Бил пункцияһы | |
 | |
| Применяется для лечения | cranial leak of cerebrospinal fluid[d][1] |
|---|---|
 Бил пункцияһы Викимилектә | |
.jpg)
Бил пункцияһы (билде тишеү, арҡа мейеһе пункцияһы, бил пункцияһы) — бил кимәлендәге арҡа мейеһенең субарахноидаль арауығына энә индереү. Ул мейе шыйыҡсаһы составын диагностикалау өсөн, шулай уҡ дауалау йәки наркоз маҡсатында башҡарыла.
Диагностика ысулы булараҡ бил пункцияһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Тәүге бил пункцияһын 1891 йылда Генрих Квинке эшләй, бөгөн был диагностика ысулы неврологияла иң киң ҡулланылғандарҙан һанала. Ҡайһы бер осраҡтарҙа (үҙәк нервы системаһының йоғошло ауырыуҙары, субарахноидаль ҡан ҡойоу) диагноз ҡуйыу күпселектә бил пункцияһы һөҙөмтәләренә нигеҙләнә, бигерәк тә нейровизуализация (КТ (компьютер томографияһы), МРТ (магнит-резонанс томографияһы)) булмағанда[2][3]. Пункция ярҙамында алынған мәғлүмәттәр клиник картинаны тулыландыра һәм полиневропатиялар, склероз һәм нейролейкемия осраҡтарында диагнозды раҫлай.
Нейровизуализация ысулдарының (компьютер томографияһы, магнит-резонанс томографияһы) киң таралыуы диагностик бил тишеүҙәре һанын ҡырҡа кәметте.
Процедура өсөн күрһәтмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Диагностика маҡсатында:
- нейроинфекцияға шик булғанда (менингит, энцефалит, нейросифилис һәм башҡа төрлө этиологиялы үҙәк нервы системаһы инфекциялары).
Дауалау маҡсатында:
- антибиотиктар һәм химиотерапия препараттарын ҡабыҡ аҫтына индереү өсөн ҡулланыла.
- баш һөйәге эсендәге ҡурҡынысһыҙ гипертензия һәм нормотензив гидроцефалия ваҡытында баш һөйәге эсендәге баҫымды кәметеү өсөн.
Ҡаршы күрһәтмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Баш мейеһенең урынынан күсеүе барлығына шик тыуһа, люмбаль пункция ҡәтғи тыйыла, сөнки арҡа субарахноидаль киңлегендә арҡа мейеһе шыйыҡсаһының баҫымы түбәнәйеүе, юғары баҫым өлкәһе булғанда, грыжаны башлап ебәрергә һәм үлемгә килтерергә мөмкин. 1938 йылда уҡ диагностика маҡсатында бил пункцияһы эшләгән осраҡ һүрәтләнә, ул операция өҫтәлендә үлем менән тамамлана.
Ҡатмарлыҡтар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Операция яһау техникаһы боҙолған осраҡта постпункцион арҡа мейеһе холестеатомаһы үҫешергә мөмкин (яңы лат. сholesteatoma medullae spinalis post punctionem), ул эпителий күҙәнәктәренең арҡа мейеһе тышсаһына инеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә.
Процедураның үҙенсәлектәре
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
Был медицина процедураһы невролог йәки анестезиолог тарафынан башҡарыла. Процедура пациент янбашҡа ятҡан йәки ултырған килеш башҡарыла. Аяҡтарҙы бөкләп ҡорһаҡҡа тиклем килтерергә, арҡаны мөмкин тиклем бөгөргә, ә ҡулдар тубыҡтарын ҡосаҡларға тейеш. Пункция өсөн иң уңайлы урындар — өсөнсө һәм дүртенсе бил умыртҡалары араһындағы һәм икенсе һәм өсөнсө бил умыртҡалары араһындағы арауыҡтар. Өлкәндәрҙә арҡа мейеһе икенсе бил умыртҡаһы кимәлендә тамамлана, шуға күрә бил пункцияһы ваҡытында арҡа мейеһе йәрәхәтләнеүҙең хәүефе минималь. Балаларҙа арҡа мейеһе йәрәхәтләнмәһен өсөн пункцияны өсөнсө бил умыртҡаһынан түбәнерәк эшләргә кәрәк. Бер тапҡыр ҡулланыла торған нәҙек арҡа энәләре барлыҡҡа килгәс, пункция урынын наркозлау кәрәкмәй, сөнки урындағы наркоз менән тирегә һәм бәйләүестәргә инфильтрация процесы процедураның үҙенән дә ауырыраҡ булыуы мөмкин. Мандренлы Бир энәһен бер аҙ өҫкә ауышҡан һөйәкле үҫентеләр араһына урта һыҙыҡ буйынса индерәләр һәм бәйләү аппараты аша эскәрәк керетәләр. Ҡайһы берҙә өлкәндәрҙә 4-7 см тәрәнлектә (балаларҙа 2 см тирәһе) тишелеү тойғоһо барлыҡҡа килә, был энәнең селтәр аҫты арауығына үтеп инеүенең билдәһе булып тора. Мандренды сығарғандан һуң шыйыҡса ағыуы энәнең интратекаль арауыҡта булыуын күрһәтә.
Уңышһыҙлыҡҡа осраған йәки һөйәккә эләккән осраҡта энә бер аҙ сығарыла һәм йүнәлешен бер аҙ үҙгәртеп, яңынан индерелә
- Диагностик пункция осрағында мейе шыйыҡсаһы бер нисә пробиркаға йыйыла (беренсе өлөшөндә сәйәхәт ҡаны ҡатнашмаһы булыуы мөмкин).
- Умыртҡа анестезияһы үткәрелгән осраҡта, шприц тоташтырыла һәм интратекаль рәүештә бер аҙ күләмдә урындағы анестетик индерелә.
Пункция урыны стериль салфетка менән йәбештерелә.
Өлкәндәрҙә арҡа мейеһе шыйыҡсаһының дөйөм күләме яҡынса 120 мл тәшкил итә. Көнөнә яҡынса 500 мл бүленеп сыға, йәғни шыйыҡса көнөнә яҡынса биш тапҡыр тулыһынса яңыртыла[4][5].
Люмбаль пункциянан һуң 10 пациенттың 1-3 -дә баш һөйәге эсендәге баҫымдың түбәнәйеүе арҡаһында баш ауыртыуы барлыҡҡа килә, ул, ғәҙәттә, 5-7 көндән һуң дауаланмайынса юҡҡа сыға[6].
Шулай уҡ ҡарағыҙ
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Арҡа анестезияһы
- Эпидураль наркоз
- [[]]
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Бил пункцияһы эшләү техникаһы. 2026 йыл 21 май архивланған.
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ G. Michael Lemole Jr., Henn J. S., Zabramski J. M., Sonntag V. K. H. The Management of Cranial and Spinal CSF Leaks
- ↑ David Mann The role of lumbar puncture in the diagnosis of subarachnoid hemorrhage when computed tomography is unavailable (инг.) // CJEM (инг.)баш. : journal. — 2002. — Т. 4. — № 2. — С. 102—105. — DOI:10.1017/s1481803500006205 — PMID 17612428.
- ↑ Griffiths M. J., McGill F., Solomon T. Management of acute meningitis // Clin Med (Lond). — 2018. — Т. 18. — № 2. — С. 164—169. — DOI:10.7861/clinmedicine.18-2-164 — PMID 29626023.
- ↑ Яхно, 2001, с. 20
- ↑ Wright, Ben L. C.; Lai, James T. F.; Sinclair, Alexandra J. Cerebrospinal fluid and lumbar puncture: a practical review (рум.) // Journal of Neurology (инг.)баш.. — 2012. — Т. 259. — № 8. — С. 1530—1545. — DOI:10.1007/s00415-012-6413-x — PMID 22278331.
- ↑ Яхно, 2001, с. 22
Әҙәбиәт
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- 1.1. Поясничная пункция и исследование цереброспинальной жидкости // Болезни нервной системы : в 2 т. / Под ред. Н.Н. Яхно, Д.Р. Штульмана. — 2-е изд., перераб и доп. — М. : Медицина, 2001. — Т. 1. — С. 20—26. — 744 с. — ББК 56.1 Б 79. — УДК 616.8(035)(G). — ISBN 5-225-04540-5.
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Техника выполнения люмбальной пункции 2026 йыл 21 май архивланған.