Большов Леонид Александрович

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Большов Леонид Александрович
Заты ир-ат
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй
Тыуған көнө 23 июль 1946({{padleft:1946|4|0}}-{{padleft:7|2|0}}-{{padleft:23|2|0}}) (73 йәш)
Тыуған урыны СССР, Мәскәү ҡалаһы
Балалары Анна Большова[d]
Һөнәр төрө физик
Эш биреүсе Курчатов институты
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Батырлыҡ ордены Государственная премия СССР медаль «В память 850-летия Москвы» Почёт ордены Дуҫлыҡ ордены Фән һәм техника өлкәһендәге Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте премияһы орден Александра Невского
Уҡыу йорто МДУ-ның физика факультеты[d]
Ғилми дәрәжә физика-математика фәндәре докторы[d] (1982)

Большов Леонид Александрович (23 июль 1946 йыл) — совет һәм Рәсәй физигы, РФА академигы (2016), Рәсәй Фәндәр академияһының атом энергетикаһының хәүефһеҙ үҫеше проблемалары институтының атом энергетикаһы өлкәһендә белгесе, директоры, хәҙер ғилми етәксеһе (1991 йылдан).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Леонид Александрович Большов 1946 йылдың 23 июлендә Мәскәүҙә тыуған[1]. 1964 йылда 2-се һанлы урта мәктәпте тамамлай[2].

1970 йылда Мәскәү дәүләт университетының физика факультетын тамамлай[1]. 1973 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай[1].

1982 йылда — докторлыҡ диссертацияһы яҡлай[1].


1970 йылдан алып 1973 йылдар буйынса И. В. Курчатов исемендәге атом энергияһы институтында (Мәскәү) инженер, кесе ғилми хеҙмәткәр булып эшләй[1].

1973 йылдан алып 1991 йылдар буйынса — Курчатов исемендәге атом энергияһы институты филиалында эшләй (Троицк ҡалаһы Мәскәү өлкәһе) — кесе ғилми хеҙмәткәр, 1975 йылдан — төркөм начальнигы, 1978 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1982 йылдан — лаборатория начальнигы[1].

1991 йылдан атом энергетикаһының хәүефһеҙ үҫеше проблемалары институты директоры[1].

Чернобыль АЭС-ындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнаша (1986).

Ҡыҙы — Анна Леонидовна Большова (1976 йылғы) — Рәсәй театр һәм кино артисы. Мәскәүҙең маҡтаулы сәнғәт эшмәкәре (2014).

Фәнни эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Фәнни эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре: ҡаты есемдәрҙең өҫкө йөҙө физикаһы, нурланыштың матдәләр менән тәьҫир итешеүе теорияһы, һыҙыҡлы булмаған оптика, лазерлы термоядро синтезы физикаһы, атом энергетикаһы хәүефһеҙлеге проблемалары, АЭС-тарҙағы ауыр аварияларҙы һәм уларҙың эҙемтәләрен анализлау.

Мәскәү физика-техник институтының заманса хәүефһеҙ энергетик технологиялар үҫеше мәсьәләләре кафедраһы мөдире.

300-гә яҡын ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән бер нисә монография авторы.

Ижтимағи эшмәкәрлеге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1997 йылда Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.

2016 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы академигы була.

Фәнни ойошмаларҙа ағзалығы

  • Рәсәй Фәндәр академияһының энергетиканың физика-техник проблемалары бүлеге бюро ағзаһы
  • Рәсәй Фәндәр академияһының атом энергетикаһы буйынса ғилми советы рәйесе урынбаҫары
  • РФА-ның техник фәндәр буйынса координация советы ғилми секретары
  • Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының фәнни-техник советы ағзаһы
  • Европа реконструкция һәм үҫеш банкыһы янындағы ядро хәүефһеҙлеге буйынса эксперт төркөмө ағзаһы
  • «Атом энергияһы» журналының редколлегия ағзаһы.

Бүләктәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • СССР Дәүләт премияһы (1988) — «Исследование процессов термической десорбции нейтральных и заражённых частиц на поверхности твёрдых тел» эштәр циклы өсөн (1965—1984)
  • «Мәскәүҙең 850-йыллығы иҫтәлегенә» миҙалы (1997)oem
  • Батырлыҡ ордены (1997) — Чернобыль АЭС-ында авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә күрһәткән батырлығы һәм фиҙакәрлеге өсөн[1]
  • Почет ордены (2006) — хеҙмәт уңыштары һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн
  • Дуҫлыҡ ордены (2013)
  • Рәсәй Федерацияһының фән һәм техника өлкәһендә хөкүмәт премияһы (бер төркөм ғалимдар составында, 2014 йыл өсөн) — Рәсәйҙең Төньяҡ-Көнбайышында ядро эҙемтәһен юҡ итеүҙең ғилми-техник нигеҙен эшләгәне һәм мәғлүмәт-аналитика тәьминәте өсөн[3]
  • Александр Невский ордены (2019) — күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте һәм фән үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн[4]

Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының, Росэнергоатомдың, Росатомдың ведомство наградаларына һәм почетлы күкрәк билдәләренә эйә[1]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]