Ванасадам
| Ванасадам | |
 | |
| Ванасадам порты 2011 йылда | |
|---|---|
| местонахождение | |
| акватория майҙаны |
94 га |
| территория майҙаны |
56 га |
| тауар әйленеше |
4,7 млн т (2022 йыл) |
| навигация осоро |
1 ғинуар — |
| идара итеү формаһы |
дәүләт акционерҙар йәмғиәте |
| причалдар иҫәбе һәм оҙонлоғо |
33; 5141 м |
| причал янында төрөнлек |
10,8 м |
| Өҫтәмә мәғлүмәт | |
| яҡындағы порттар порты | |
| яҡындағы тимер юл станцияһы | |
| яҡындағы аэропорт | |
Ва́наса́дам[1][2] (эст. Vanasadam, код: EEVAN[3]), Иҫке порт[4], Таллин пассажирҙар порты[5], элек Таллин диңгеҙ сауҙаһы порты (эст. Tallinna Merekaubasadam), Диңгеҙ сауҙаһы порты (эст. Merekaubasadam)[6] и Сауҙа порты (эст. Kaubasadam)[6] — Эстонияның Таллинн ҡалаһы үҙәгендә урынлашҡан диңгеҙ порты. Урта быуаттар аҙағынан XX быуат аҙағына тиклем хәҙерге Эстония территорияһында иң ҙур сауҙа порты булып тора. 1990-сы йылдарҙан Хельсинки һәм Стокгольмға паромдар рейстарын хеҙмәтләндерә, Шулай уҡ Европаның башҡа порттарына һирәкләп рейстар яһай. Навигация осоро — 1 ғинуарҙан 31 декабргә тиклем. Порт «Tallinna Sadam AS» дәүләт акционерҙар йәмғиәте тарафынан идара ителә. Порттың теркәлеү адресы: Садам урамы, 25[3].
Дөйөм мәғлүмәттәр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Ванасадам «Таллин порты» дәүләт предприятиеһының биш портының береһе. Эстонияның иң ҙур пассажирҙар порты булып тора[7] һәм донъя стандарттарына тап килә (2019 йылда порт 10,64 миллион пассажирҙы хеҙмәтләндергән)[8]).
Портта 2 пассажир терминалы (A һәм D)[9], бер йөк терминалы (B) һәм круиз терминалы эшләй. Уның причалдарының дөйөм оҙонлоғо 5,141 км тәшкил итә[3]. Причалдар һаны — 24[9], ярҙамсы причалдар менән бергә — 33[3].
Круиз суднолары өсөн тәғәйенләнгән порттың беренсе причалдың оҙонлоғо 340 метр. Уның төҙөлөшө 2004 йылдың яҙында тамамлана, хаҡы 80 млн крона (5,1 млн евро) тәшкил итә. Причалға максималь оҙонлоғо 340 метр, киңлеге 42 метр һәм ултырышлығы 10,3 метр булған суднолар туҡтай ала[3].
Порт аша үткән круиз пассажир суднолары һаны 12 йыл рәттән (2019 йылға тиклем) ыңғай яҡҡа үҫә[8], шул иҫәптән Таллин аэропорты менән хеҙмәттәшлек иҫәбенә. Таллинға килгән круиз судноларының һанын һәм күләмдәрен арттырыу өсөн 2013 йылдың майында Таллин порты Ванасадам портында яңы круиз причалы төҙөй башлай. Яңы круиз причалы оҙонлоғо — 340 метр, ул 42 метрға тиклем киңлектәге судтарҙы ҡабул итә ала[10].
Ванасадам порты составына шулай уҡ 2010 йылда бәләкәй суднолар өсөн төҙөлгән яңы пристань инә[11].
Даими рейстар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]| Ташыусы | Йүнәлеш | Терминал |
|---|---|---|
| Eckerö Line | Хельсинки[12] | A |
| Tallink | Хельсинки, Мариехамн, Стокгольм[12] | D |
| Viking Line | Хельсинки[12] | A |
Порт тарихы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]
Ревель аша диңгеҙ сауҙаһы XIII быуаттан алып бара. XVII быуат аҙағында Ревель портында 300 метр оҙонлоҡтағы мол була, ул ҡала ҡәлғәһенең диңгеҙ ҡапҡаһы янында башлана һәм артабан көнсығыш йүнәлештә бара. XVII быуат аҙағында—XVIII быуат башында мол оҙайтыла. 1713 йылда Пётр I күрһәтмәһе буйынса генерал-адъютант Девиерға һәм инженер генерал-майор Люберасҡа Ревель гаванен төҙөү йөкмәтелә. Көнбайыш больверк төҙөлә һәм Хәрби гавань барлыҡҡа килә[13].
1797 йылда портта ике причал була — Сауҙагәр күпере һәм Көнбайыш больверк[14]. 19-сы быуат башында Төньяҡ больверк төҙөлә һәм Яңы хәрби гавань барлыҡҡа килә. Тағы бер ҙур булмаған тулҡын туҡтатҡыс Көнбайыш һәм Төньяҡ больверктар араһында төҙөлә, 1850 йыл башында уны Көнбайыш больверк менән тоташтыралар. Һуңғыһында суднолар өсөн киңлеге 23 м булған үткәүел эшләнә, ә һөҙөмтәлә барлыҡҡа килгән тулҡын туҡтатҡыс Көньяҡ больверк тип атала башлай. 1840 йылдар аҙағында Көнсығыш больверк төҙөлә һәм яңы хәрби гавань бөтә яҡтан да тулҡынландарҙан һаҡлана.
1870 йылда портҡа Балтика тимер юлы һалына, уны Рәсәй тимер юлдар селтәре менән тоташтыра һәм порттың Үҙәк Рәсәй менән транспорт бәйләнешен тәьмин итә[15]. Портты илдең тимер юл селтәренә тоташтырыу уның тауар әйләнешен ныҡ арттыра. Ревель порты ул ваҡытта һыйҙырышлығы ҙур булған караптарҙы ҡабул итә алған[16][17][18].
1895 йылда ҡаланың биржа комитеты аҡсаһына «Ревель ҡалаһы» боҙватҡысы төҙөлә, ул портта йыл әйләнәһенә навигацияны тәьмин итә башлай, ҡышҡы осорҙа караптарҙы боҙҙар аша үткәрә[19].
Совет власы осоронда, 1971 йылда, Таллин диңгеҙ сауҙа порты «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә[20].
Пассажирҙар трафигы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]| Йыл | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Млн. кеше. | 5,74 | 5,94 | 5,86 | 6,74 | 7,01 | 6,76 | 6,51 | 7,25 | 7,26 | 7,92 | 8,48 | 8,84 | 9,24 | 9,57 | 9,79 | 10,2 | 10,6 | 10,6 | 10,6 | 4,33 | 3,54 | 7,21 | 8,00 |
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ Марко Тооминг. Трамвай начнет ходить в Ванасадам с января. ERR (24 июль 2014).
- ↑ Круизная зона порта Ванасадам. Таллиннские дни моря. Дата обращения: 4 декабрь 2024. Архивировано 6 ноябрь 2024 года.
- 1 2 3 4 5 Vanasadam (эст.). Sadamaregister. Дата обращения: 8 декабрь 2024. Архивировано 8 декабрь 2024 года.
- ↑ Tallinna Linnaosavalitsus. Строительство трамвайной ветки в Старый порт изменит до середины августа движение трамваев в направлении Копли. Tallinn (24 апрель 2024). Дата обращения: 4 декабрь 2024. Архивировано 22 июнь 2024 года.
- ↑ Таллин для пассажиров — транспорт, пересадки, трансферы. Baltic Shuttle. Дата обращения: 4 декабрь 2024. Архивировано 12 сентябрь 2024 года.
- 1 2 Vanasadam (эст.). Eesti kohanimed. Eesti Keele Instituut.
- ↑ Helsinki set to become world's busiest sea passenger port (ингл.). Yle Uutiset. Дата обращения: 6 апрель 2021. Архивировано 10 апрель 2021 года.
- 1 2 ERR. Годовой пассажиропоток в Таллиннском порту поставил очередной рекорд. ERR (13 ғинуар 2020). Дата обращения: 6 апрель 2021. Архивировано 22 апрель 2021 года.
- ↑ Old City Harbour (ингл.). Port of Tallinn.
- ↑ Indrek Kald. Tallinna Sadam ehitab suurtele kruiisilaevadele uue kai (эст.). Äripäev. Ehitusuudised (13 февраль 2013).
- ↑ Vanasadama Jahisadam (эст.). Tallinna Sadam. Дата обращения: 4 декабрь 2024. Архивировано 12 май 2022 года.
- 1 2 3 Old City Harbour (билдәһеҙ). Port of Tallinn. Дата обращения: 17 июнь 2023. Архивировано 17 июнь 2023 года.
- ↑ Руммель В. В., 1892, с. 41, 42
- ↑ Руммель В. В., 1892, с. 43
- ↑ Руммель В. В., 1892, с. 47
- ↑ Руммель В. В., 1892, с. 2
- ↑ Руммель В. В., 1892, с. 27
- ↑ Руммель В. В., 1892, с. 22, 24, 30
- ↑ Андриенко В. Г. Ледокольный флот России, 1860-е — 1918 гг. — М.: Европейские издания, 2009. — С. 76. — 531 с. — ISBN 978-5-98797-037-9.
- ↑ Советская Эстония / Гл. ред. Г. Наан. — Энциклопедический справочник. — Таллин: Валгус, 1979. — С. 401. — 440 с.
- ↑ Статистика Таллинского порта. Дата обращения: 12 март 2023. Архивировано 12 март 2023 года.
Әҙәбиәт
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Руммель В. Ю. Материалы для описания русских портов и истории их сооружения. Выпуск 12. Ревельский порт. — С-Пб: Типография товарищества «Общественная польза», 1892. — 95 с.
- Янышев Л. Материалы для описания русских портов и истории их сооружения. Выпуск 24. Ревельский порт. — С-Пб: Типография Министерства Путей Сообщения, 1897. — 45 с.