Венерн

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску

Венерн
швед. Vänern
58°55′ с. ш. 13°30′ в. д.HGЯO
Hjortens Udde, lake Vänern Sweden, 2003-04.jpg
ИлШвеция Швеция
РегиондарВестра-Гёталанд, Вермланд
Диңгеҙ кимәленән бейеклеге44 м
Оҙонлоғо150 км
Киңлеге81 км
Майҙаны5650 км²
Күләме153 км³
Иң ҙур тәрәнлек106 м
Уртаса тәрәнлек27 м
Һыу йыйыу майҙаны47 000 км²
Ҡойоусы йылғаКларэльвен
Ағып сығыусы йылғаГёта-Эльв
Швеция позиция картаһы әлегә юҡ.
Commons-logo.svg Венерн Викимилектә

Ве́нерн (швед. Vänern) — Швециялағы күл. Майҙаны буйынса Европала (Ладога һәм Онега күлдәренән ҡала килә) өсөнсө урынды биләй.

География[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Скандинавия ярымутрауында, Швецияның көньяҡ өлөшөндә, Вестра-Гёталанд һәм Вермланд лендары (провинциялары) араһында урынлашҡан.

Майҙаны — 5650 км², күләме — 153 км³, оҙонлоғо — яҡынса 140 км, максималь киңлеге — яҡынса 80 км, уртаса тәрәнлеге — 27 м, иң ҙур тәрәнлеге — 106 м, диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 44 м. Һыу йыйыу бассейны майҙаны — яҡынса 46,8 мең км². Венерн күлендә декабрҙән апрелгә тиклем тотороҡһоҙ боҙ менән ҡаплана[1].

Венерн һуңғы боҙланыу осоронда (яҡынса 10 мең йыл элек) барлыҡҡа килгән грабенды биләй. Яр буйҙары башлыса уйһыулы, яр һыҙығы сағыштырмаса бик ныҡ йырғыланған. Һыу кимәленең тирбәлеүе ҙур түгел.

Күлдәге иң ҙур утрауҙар — Турсё (62 км²), Колландсё (57 км²) һәм Хаммарё (47 км²). Шулай уҡ күлдә бихисап бәләкәй утрауҙар урынлашҡан. Күлдең үҙәк өлөшөндәге Юрё архипелагы эргә-тирәләге акватория менән бергә милли парк булып тора.

Күлгә 30-ҙан ашыу йылға ҡоя, улар араһында иң ҙурыһы — Кларэльвен. Венерн күленән Гёта-Эльв йылғаһы сыға, ул Каттегат боғаҙына ҡоя. Күл аша Гёта каналы үтә, был һыу юлы Балтик диңгеҙен Төньяҡ диңгеҙ менән тоташтыра. Күл буйындағы иң ҙур порттар — Карлстад, Кристинехамн, Мариестад, Лидчёпинг һәм Венерсборг.

Күлдә балыҡ тотоу үҫешкән. Күл буйҙарында аҡсарлаҡтарҙы, сарлаҡтарҙы һәм гагараларҙы осратырға мөмкин

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Данные из БСЭ

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]