Вентиляция

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Тартыу һәм сығарыу вентиляцияһы
Һауа үткәүелде түшемғә нығытыу ысулдары

Вентиля́ция (лат. ventilatio — елләтеү, һауаны алмаштырыу) — файҙаланылған һауаны йорттан алыу һәм уны тышҡы һауа менән алмаштырыу. Тейешле ваҡытта вентиляция менән кондиционирование, фильтрация, йылытыу йәки һыуыныу, дымландырыу йәки ҡоротоу, ионизация һәм башҡа саралар үткәрелә. Вентиляция санитар-гигиена шартттар (температура, дымлылыҡ, һауаның таҙалыҡты һәм тиҙлеген) тәьмин итә.

Петербург метрополитенын вентиляция шахтаһы
Абсорбционн аммиак Һыуыҡтырыу машинаһы

Йортта зарарлы ҡушылмалар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Вентиляцияның төп маҡсаты — зарарлы ҡушылмаларҙы тартып сығарыу. Зарарлы ҡушылмалар булып иҫәпләнәләр:

  • артыҡ йылы;
  • артыҡ еүеш;
  • зарарлы ҡушылмалар (газдар һәм башҡа);
  • саң

Вентиляцияның фән нигеҙҙәре[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Дарси — Вейсбах формулаһы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Вейсбах формулаһы[1] гидравликалаэмпирик формула, торбала баҫымдың кәмеүен билдәләү өсөн ҡулланыла. Юлиус Вейсбах тарафынан 1855 йылда тәкдим ителә:

 \Delta h = \xi \cdot \frac{V^2}{2g}

мында

  •  \Delta h — гидравлика ҡаршылығында баҫымдың кәмеүе;
  • \xi — урындағы ҡаршылыҡ коэффициенты;
  • V — шыйыҡсаның уртаса тиҙлеге;
  • g — = 9,8 м/c^2 тиҙләнеше;
  • \frac{V^2}{2g} динамика баҫымы

Гидравлика ҡаршылығында:

 \Delta P = \xi \cdot \frac{V^2}{2} \cdot \rho

мында

 \Delta P — гидравлика ҡаршылығында баҫымы кәмеүе
 \rho — шыйыҡсаның тығыҙлығы

Рейнольдс һаны[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Һан, йәки, Рейно́льдс критерийы (\!\mathrm{Re}), — үлсәмһеҙ күрғәткес, Навье — Стокс тигеҙләмәһендә дисипатив һәм линейһыҙ киҫектәрҙен бүлешеүе[2]. Рейнольдс һаны буйынса шыйыҡса ламинар ләкин турбулент хәрәкәте барыуҙын әйтә. Рейнольдс һаны:

\mathrm{Re}=\frac{\rho vD_\Gamma}{\eta}=\frac{vD_\Gamma}{\nu}=\frac{QD_\Gamma}{\nu A},

мында

Һәр шайыҡса өсөн үҙенең Рейнольдс критик һаны бар: \mathrm{Re_{\kappa \rho}}: ламинар хәрәкәтенән турбулент хәрәкәтенә кусеу курхэткес.

Дарси — Вейсбах формулаһы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Гидравлик ҡаршылығы — L оҙонлоғо һәм D диаметр менән торба булһа, Дарси коэффициенты шулай табыла:

\xi = \lambda \cdot \frac{L}{D}

Мында \lambda — оҙонлоҡ буйынса ышҡылыуға коэффициент Шулай Дарси формулаһы үҙгәрә:

 \Delta h = \lambda \cdot \frac{L}{D} \cdot \frac{V^2}{2g}

Баҫым кәмеү өсөн:

 \Delta P = \lambda \cdot \frac{L}{D} \cdot \frac{V^2}{2} \cdot \rho

Һуңғы ике формулалары Дарси — Вейсбах формулаһы тип йөрөтәләр[3]. Ю. Вейсбах (L. J. Weisbach, 1845) һәм А. Дарси (1857) менән тәҡдим ителгән.

Вентиляция системаларҙын төрҙәре[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Вентиляция системаһыһауаны биреү, алыу һәм эшкәртеү өсөн йыһаҙдар берлеге. Классификация:

  • Һауа хәрәкәте тергеҙеү ысулдары: тәбиғи һәм яһалма
  • Маҡсат буйынса: Тартыу һәм сығарыу
  • Һауаны ойоштороу буйынса: дөйөм алмаштырыу, урындағы, аварияға ҡаршы, дымға ҡаршы
  • Конструктив яҡтан: канал һәм каналғыҙ
  • Һауа һаны кешеһә килеүнә (бомбоубежищелә —2,5 м³/cәғәткә, офис —20 м³/cәғәткә һәм 60 м³/cәғәткә)

Вентиляция расчеты ошо параметр буйынса эшләнә: һауа буйнса етештереүсәнлеге (м³/cәғәткә), эш баҫым (Па), воздуховодтарҙа һауа тиҙлеге (м/с), рөхсәт ителә торған тауышы (дБ), калорифер кеүәте (кВт).

Һауа хәрәкәте тергеҙеү ысулдары[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Тәбиғи вентиляция[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Форточкалар, фрамугалар һәм ишектәр асыҡ ваҡытта.

Ойошторолған тәбиғи вентиляция –махсус уйымдар һәм вентканалдар аша эске һәм тышҡы һауаның баҫымы айырмаһы тергеҙеп иткән һауа алмаштырыу системаһы.

Вентиляция каналда һауаның түбән баҫым тергеҙеү өсөндефлектор ҡулланыла.

Механик вентиляция[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Механик вентиляция – вентилятор һәм эжектор эске һәм тышҡы һауаның баҫымы айырмаһы тергеҙғән һауа алмаштырыу системаһы. Был эффектиф ысул. Сөнки һауа саңдан таҙартыла; нормативв һәм кәрәк булған дымлылыҡ һәм температураға һауаны күтәрә йәки кәметә. Ошо йығаҙ ҡулланыла: вентиляторҙар, электродвигательдәр, һауа йылытыусылар, тауыш баҫыусылар, автоматика, саң тотоусылар һәм башҡа приборҙар һауаны ҙүр күләмдә алмаштырыу өсөн.

Еүеш һауаның I-d диаграммаһы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Еүеш һауаның I-d диаграммаһы
Еүеш һауаның I-d диаграммаһы

1918 йылда профессор Л. К. Рамзин менән еүеш һауаның I-d диаграммаһы сығарҙы. Бөгөнгө ваҡытта был диаграмма вентиляция, кондиционирование расчеттарҙа йыш ҡулланыу тапҡан.

I-d диаграмма ҡыялап мөйөшлө системаһында төҙөлгән.

Ордината күсәрҙә ҡоро һауаның I (кДж/кг) энтальпия мәғәнәләре яҙылан. Абцисса күсәрҙә ҡоро һауаның атмосферала дым күләме мәғәнәләре (г/кг) мәғәнәләре яҙылан. Диаграманың эш өлкәһен ҙуррайтыу өсөн, күсер аша мөйөшө – 135 градус. Ләкин практикала, уңайлы булғын өсөн I-d диаграмманы тура мөйөшлө системалара килтерәләр.

Диаграммаға һауа өсөн изолиниялар яҙҙырылған:

1. Үҙгәрмәүсән температура юлы

2. Үҙгәрмәүсән атмосферала дым күләме юлы

3. Үҙгәрмәүсән энтальпиял юлы

4. Үҙгәрмәүсән сағыштырма дымлылыҡ юлы

Климат һәм һыуытҡыс ҡорамалдары[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Чиллер-фанкойл системаһы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Компрессион чиллеры, York International фирмаһы

Чиллер-фанкойл системаһы — күп заллы, үзәкләштерелғән кондиционерлау системаһы, ҡайҙа үҙәк һыуҡтырыу машинаһы (чиллер) һәм һауаны һыуыҡтырыу үҙәге (фанкойл) араһында йылыны этиленгликоль менән һыу растворы (умеренный һәм һыуыҡ климатта) йәки һыу (тропик климаты) тапшыра. Чиллер һәм фанкойл менән системаһа берләштереү торбалар, насос станцияһы (гидромодуль) һәм автоматик регулировать итеү системаһы инә.

Чиллер ҡоролошо

Аммиак һыуыҡтырыу йығаҙы[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Аммиак һыуыҡтырыу йығаҙы — хладагент өсөн аммиак ҡулланылған компрессон, абсорбцион төрлө һыуыҡтырыу йығаҙы.

Аммиак һыуыҡтырыу йығаҙы — химик яҡтан потенциаль ҡурҡыныс объект, сөнки аммиак — тынды ҡыҫа. Аммиак — хладагент яҡшы яҡтары

  • Экологик яҡтан таҙа— төрлө организмдар көнкүрешенең продукты
  • Озон слойҙы боҙмай,парник эффекты тыуҙырмай
  • Фреон менән сағыштырғанда аҫ аға. Ҡара металдар аша үтмәй: аммиак магистраль төҙөү һһаҡы түбән.
  • Аммиак фреондарҙан түбән ғаҡлы
  • машинаның етештереүсәнлеге башҡа хладогент менән 3,5 арттыраҡ
  • Аммиактын еҫе газдың осоп сығып алыуын тиҙ табырға шарттар тулдыра

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

  1. Вейсбах формулаһы физик энциклопедияһында
  2. гл. ред. Голямина, Ультразвук, Советская энциклопедия, М., 1979, стр. 303
  3. Дарси-Вейсбаха формула в Физической энциклопедии

Һылтанмалар[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]

Шулай уҡ ҡараһыҙ[үҙгәртергә | Cығанаҡ кодты үҙгәртергә]