Германия

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Германия Федератив Республикаһы
Bundesrepublik Deutschland
Германия флагы гербы Германия
Германия флагы Германия гербы
Location Germany EU Europe.png
Милли девиз: «Einigkeit und Recht und Freiheit»
Гимн: Германия гимны
Нигеҙ һалынған 843, 18 ғинуар 1871, 23 май 1949, 3 октябрь 1990
Рәсми телдәр немец теле
Баш ҡала Берлин
Иң ҙур ҡалалары Берлин, Гамбург, Мюнхен
Идара итеү формаһы Федератив парламентар республика
Федераль президенты
Федераль канцлеры
Йоахим Гаук
Ангела Меркель
Территория
  • Барыһы
  • % һыу.
61 урын
357 022 км²
2,18
Халыҡ
  • Барыһы (2006)
  • Тығыҙлыҡ
13 урын
82 310 000
231 кеше/км²
ЭТП
  • Бөтәһе (2006)
  • Кеше башына
5 урын
2 609 000 млн. $
31 472 $
Валюта евро
Интернет-домен .de
Телефон коды +49
Сәғәт бүлкәте UTC +1


Герма́ния (шулай уҡ Әлмәниә (иҫке әҙәби)); рәсми исеме Герма́ния Федерати́в Республика́һы, нем. Deutschland, Bundesrepublik Deutschland) — Европалағы ил, Европа Берләшмәһе ағзаһы. Майҙаны — 357 022 км², донъяла 61 се урында тора. Баш ҡалаhы — Берлин, Европаның иң ҙур ҡалаларының береһе (икенсе урында тора). Дәүләт теле — немец теле.

Дәүләт төҙөлөшө — федератив ил, административ-берәмеге булып 16 федератив ер тора. Германияла дәүләт идара итеү формаһы — федератив республика. 2005 йылдан башлап Ангела Меркель федерал канцлер. Германия Европаның үҙәгендә урынлашҡан, Балтик диңгеҙе һәм Төньяҡ диңгеҙе һыуҙары менән йыуыла. Төньяҡтан Дания менән, көнсығыштан Польша һәм Чехия менән, көньяҡтан Австрия һәм Швейцария менән, көнбайыштан Франция, Люксембург, Бельгия һәм Нидерланд менән сик буйҙары киҫешә.

Тиҙ үсешкән иҡтисадлы индустриаль ил. ЭТП 2009 йылда 3,24 триллион Америка доллары, йән башына 39 442 Америка доллары тирәһе тәшкил итә. Аҡса берәмеге — евро.

Германия "Ете илдәр төркөмөнө"нә инә. Германия Америка Ҡушма Штаттарынан ҡала имиграция буйынса икенсе урында тора.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Боронғо тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Урта быуаттар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Пруссияның күтәрелеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

XVIII—XIX быуат[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Феодал төҙөлөшө һаҡлана. Европаның иҡтисади яҡтан иң түбәнге иле.

Дәүләт ҡоролошо[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Административ бүленеше[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Германия Федератив Республикаһының майҙаны 357 021 квадрат км. Германия — федератив ил, уның территорияһы 16 тиң хоҡуҡлы субъекттан тора.

Ерҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Ирекле дәүләт Бавария
  2. Баден-Вюртемберг
  3. Берлин
  4. Бранденбург
  5. Бремен ере
  6. Ирекле һәм Ганза ҡалаһы Гамбург
  7. Гессен
  8. Мекленбург — Алғы Померания
  9. Түбәнге Саксония
  10. Райнланд-Пфальц
  11. Саар
  12. Саксония Ирекле дәүләте 
  13. Саксония-Анхальт
  14. Төньяҡ Рейн-Вестфалия
  15. Тюрингия Ирекле дәүләте
  16. Шлезвиг-Гольштейн

Йәшәү кимәле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҡтисады[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2009 йылда Германияның ЭТП 2 триллион 811 миллион Америка доллары менән донъяла 5- се урында тора ине (Америка Ҡушма Штаттарынан, Ҡытайҙан, Япониянан һәм Һиндостандан ҡала). Экспорт буйынса Германия донъяла алдыңғы урындарҙы алып тора. Made in Germany бренды менән сыҡҡан тауарҙар бар донъяға таныш. Германияла эшләнгән, тимәк сифатлы. Йәшәү кимәле буйынса Германия донъяла 5-се урында тора.

Германияла юғары технологик йығаҙ етештереүсе ойошмалар биҡ күп:

  • Viessmann. Штаб-фатиры Гессен ерендә урынлашҡан. Ул донъяла йылытыу ҡаҙандар иң эре етештереүсе. Шулай уҡ ул тәбиғи газ, дизель, биодизель эшләғән ҡаҙандар, бойлерҙар, йылытыу йығаҙды автоматик идара итеү системаларҙы етештерә. Йыллыҡ оборот — 1,4 млрд евро.
  • Vaillant Group
  • Protherm
  • Wilo. Төньяҡ Рейн-Вестфалия ерендә урынлашҡан вентиляция йығаҙы, кондиционер, насостар етештереүсе. Штаб-фатир Дортмундта.
  • Grundfos
  • Smedegaard
  • Kermi, йылылыҡ радиаторҙар эре етештереүсе
  • Korado
  • Sira
  • Arbonia
  • Global
  • Oventrop, радиатор арматураһы эре етештереүсе.
  • Danffos
  • Zilmet, мембран бактар эре етештереүсе.
  • Thermaflex, торбалар өсөн гидроизоляция материалдар эре етештереүсе.
  • Энергофлекс
  • BUDERUS
  • REHAU, Теплоэнергетика
  • UPONOR
  • DAB
  • ZILMET
  • ADL
  • Tatramat, һыу йылытҡыстар донъя лидеры.

Халҡы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Германия Федератив Республикаһының майҙаны Германияла 2014 йылғы халыҡ иҫәбенән күренеүенсә 80 миллион кеше иҫәпләнә. Германия халҡының 92 % — немецтар, 1,749 — миллион төрөк, 930 мең — элекке Югославия республикаһы граждандары, 187,5 мең Рәсәй һәм 129 мең Украина граждандары тәшкил итә.

Мәҙәниәте[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Спорт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Германияла спорт ныҡ үҫешкән, дөйөм халҡының 25-30 % (24-27 миллион кеше) төрлө спорт ойошмаларың ағзалары булып торалар. Спорт менән шөғөлләнеүселәр йыл һайын 5-6 % артып бара. Германияның футбол йыйылма командаһы донъяла көслөләрҙән һанала. Немецтарҙың исәбендә донъя чемпионатаның 12 миҙалы бар: 4 алтын, 4 көмөш, 4 бронза; Европа чемпионатында 8 миҙал: 3 алтын, 3 көмөш, 2 бронза. Германияның футбол йыйылма командаһы бөтә донъя турнирҙарының иң уңышлыларының береһе. Германияла ҙур теннис та киң таралған. 80се йылдар аҙағында Борис Беккер һәм Штеффи Граф теннис олимпына менгәс, илдә теннис бумы башлана. Граф — һәләтле тенниссы, Ҙур Алтын Шлемда берҙән-бер еңеүсе һәм тарихта иң оҙаҡ еңеүсе була. 2000се йылда Германияның йөҙйыллыҡ спортсмены тип таныла.

Формула 1ҙең иң уңышлы һәм тынылыу алған ярышсыһы, 7 тапҡыр донъя чемпионы Михаэль Шумахер ҙа — немец. Германияла биатлон да киң таралған. Был спорт төрөндә иң ныҡ танылған немец — Магдалена Нойнер, ике тапҡыр олимпияда чемпионы, донъяла берҙән-бер ун ике тапҡыр биатлондан донъя чемпионы, өс тапҡыр донъя кубогын яулаусы.

Климаты[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Европа илдәре
Австрия · Әзербайжан* · Албания · Андорра · Беларусь · Бельгия · Болгария · Босния һәм Герцеговина · Ватикан · Бөйөк Британия · Венгрия · Германия · Греция · Грузия* · Дания · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Ҡаҙағстан* · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македония · Мальта · Молдова · Монако · Нидерландтар · Норвегия · Польша · Португалия · Рәсәй* · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Төркиә* · Украина · Финляндия · Франция · Хорватия · Черногория · Чехия · Швейцария · Швеция · Эстония

Аланд утрауҙары · Гибралтар · Шпицберген


Косово · Днестр буйы республикаһы


Европала һәм Азияла*
LocationEurope.png
  1. Һанлы исемлектең бер юлы
Европа Берләшмәһе
АвстрияБельгияБолгарияБөйөк БританияВенгрияГерманияГрецияДанияИрландияИспанияИталияКипрЛатвияЛитваЛюксембургМальтаНидерландтарПольшаПортугалияРумынияСловакияСловенияФинляндияФранцияЧехияШвецияЭстония
Төньяҡ диңгеҙ буйындағы илдәр
Бельгия Бельгия • Бөйөк Британия Бөйөк Британия • Германия Германия • Дания Дания • Нидерланд Нидерланд • Норвегия Норвегия • Швеция Швеция


Донъя Был ил тураһында тамамланмаған мәҡәлә. Һеҙ мәҡәләне төҙәтеп һәм тулыландырып проектҡа ярҙам итә алаһығыҙ.