Гимры автомобиль юлы туннеле
| Гимры туннеле | |
| Гимры автоюл туннеле | |
 Туннелдың көньяҡ порталы | |
| Ҡулланыу өлкәһе | |
|---|---|
| Аҫтынан үтә |
Көнсығыш Кавказ тау системаһының Гимрин һырты |
| Урыны | |
| Тип | |
| Конструкция | |
| Дөйөм оҙонлоғо |
4303 м (4,3 км) |
| Асылған ваҡыты | |
 Гимры туннеле Викимилектә | |
.png){kind=small}
Гимры автомобиль юлы туннеле — Рәсәй территорияһында иң оҙон автомобиль юлы туннеле[[1]. Дағстанда урынлашҡан; Буйнаҡ ҡалаһын Һәм Гимры ауылын тоташтырып, тоннель Таулы Дағстандың 9 районының тимер юл һәм республика үҙәге менән иң ҡыҫҡа һәм һауа шарттарына бәйле булмаған транспорт бәйләнешен тәьмин итә. Оҙонлоғо — 4303 м. Гимры туннеленең Үткәреү һәләте сәғәтенә — 4 мең автомобиль. Юл өлөшө киңлеге — 7, габарит бейеклеге — 5 метр.
Туннель эзбизташтар, ҡомташтар, алевролиттар һәм аргиллиттар ҡатламында ер өҫтөнән 900 м тәрәнлектә урынлашҡан. Уның киҫелеш диаметры — 9 м, хәрәкәт итеү өлөшөнөң киңлеге — 7 м[2]. Туннель менән параллель рәүештә сервис дренаж-вентиляция штольняһы урынлашҡан[3]. Тоннель яҡтыртылған, автомат янғын, һаҡ сигнализацияһы, тауыш биреү системаһы, телефон бәйләнеше, телевизион күҙәтеү, эксплуатация вентиляцияһы, үҙәк диспетчер идаралығы бар[4].
Тарихы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Тоннель Иргәнәй гидроузелын төҙөү өсөн йөк ташыу маҡсатында төҙөлә[4]. Туннелде ҡаҙыу төньяҡ портал яғынан 1979 йылдың 31 декабрендә[5], ә көньяҡ портал яғынан 1983 йылда башлана. Төҙөлөш ҡатмарлы климат һәм геологик шарттарҙа алып барыла; көньяҡ портал өсөн йөктәрҙең күп өлөшө һыу транспорты менән Чиркәү ГЭС-ы һыуһаҡлағысы һәм артабан автотранспорт менән килтерелә[6].
2007 йылдың декабрендә, Гимры ауылында контртеррористик операция режимы индерелгәс, туннель юл йөрөү өсөн ябыла[6]. Туннелде реконструкциялау буйынса эштәр 2000 йылдар уртаһынан башлана[1]. Тулыһынса файҙаланыуға тапшырыу тәүҙә 2010 йылға билдәләнә[7], һуңынан 2011 йылға күсерелә (шул уҡ ваҡытта 2011 йылда ғына туннелдә төҙөлөш эштәренә 1,7 миллиард һум тотоноу планлаштырыла)[3], ә һуңынан — 2012 йылдың сентябренә[8][9].
Реконструкциянан һуң Гимры автомобиль юлы тоннеле 2012 йылдың 2 октябрендә асыла[4].
Махачҡаланы таулы райондар менән бәйләүсе стратегик юл булараҡ, Гимры туннеле террорсыларҙың иғтибарын йәлеп итә. Атап әйткәндә, 2005 йылдың октябрендә туннель эргәһендә ҙур теракт булдырылмай[10].
Туннелгә инеү урынындағы яҙыу
Буйнаҡ яғынан күренеш (төньяҡ портал)
Туннель эсе
Туннель менән идара итеү кабинеты
Эстән күренеш
.jpg)
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- 1 2 «В Дагестане восстанавливается самый длинный в СНГ горный тоннель» 2020 йыл 13 март архивланған., beta.tvc.ru (Тикшерелеү көнө: 20 апрель 2009)
- ↑ Тагират Гасанова. Гимринский тоннель: слухи и реальность. Интервью с генеральным директором ООО «Дорстройхолдинг» Р. Г.КУШИЕВЫМ 2011 йыл 21 ноябрь архивланған. // Дагестанская правда, 21.04.2009 (Тикшерелеү көнө: 10 сентябрь 2010)
- 1 2 В 2011 году на строительство Гимринского тоннеля направят более 1,7 млрд рублей 2010 йыл 30 декабрь архивланған. // riadagestan.ru (Тикшерелеү көнө: 23 февраль 2011)
- 1 2 3 Венера Гамзатова. Магомедсалам Магомедов: «Мы с гордостью можем сказать, что теперь в Дагестане есть лучший тоннель во всей стране». // riadagestan.ru. Дата обращения: 3 октябрь 2012. Архивировано 17 октябрь 2012 года.
- ↑ ООО "ДАГГИДРОСПЕЦСТРОЙ" - ИСТОРИЯ. // dgss.ru. Дата обращения: 30 май 2011. Архивировано из оригинала 2 сентябрь 2013 года.
- 1 2 Мрак в конце тоннеля 2023 йыл 21 июль архивланған. // gazeta-nv.ru (Тикшерелеү көнө: 10 сентябрь 2010)
- ↑ «Гимринский тоннель в Дагестане будет сдан через полтора года — Новости России — ИА REGNUM» 2008 йыл 23 май архивланған., regnum.ru (Тикшерелеү көнө: 20 апрель 2009)
- ↑ Дагестан в 2011г направил почти 3,7 млрд руб на развитие дорожной отрасли. // interfax-russia.ru. Дата обращения: 6 сентябрь 2012. Архивировано 4 март 2016 года.
- ↑ Гимринский тоннель в Дагестане откроют в следующем году. // stavropolye.tv. Дата обращения: 31 ғинуар 2012. Архивировано 4 март 2016 года.
- ↑ Юлия Рыбина. Милиционеры зачистили тоннель // Коммерсантъ, № 192 (3276) от 12.10.2005 (Тикшерелеү көнө: 10 сентябрь 2010)
|
Гимры автомобиль юлы туннеле Викимилектә |
|---|
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- «Гимринский тоннель нужен. Ещё как!», dagpravda.ru (Тикшерелеү көнө: 20 апрель 2009)