Дилек ярымутрауы һәм Оло Мендерес йылғаһы дельтаһы Милли паркы

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Дилек ярымутрауы һәм Оло Мендерес йылғаһы дельтаһы Милли паркы
Рәсем
Нигеҙләү датаһы 19 май 1966
Категория защищённых зон МСОП МСОП II категорияһы: милли парк[d]
Дәүләт Flag of Turkey.svg Төркиә[1]
Административ-территориаль берәмек Кушадасы[d] һәм Айдын[d][1]
Һыу ятҡылығы буйында урынлашҡан Эгей диңгеҙе
Мираҫ статусы Ключевые орнитологические территории[d][2]
Майҙан 27 675 гектар
Значимое место Güzelçamlı[d]
Commons-logo.svg Дилек ярымутрауы һәм Оло Мендерес йылғаһы дельтаһы Милли паркы Викимилектә

Национальный парк полуострова Дилек и дельты реки Большой Мендерес
төр. Dilek Yarımadası-Büyük Menderes Deltası Millî Parkı
Вид с тропы в парке
Вид с тропы в парке
МСОП буйынса категория — II (Милли парк)
37°40′08″ с. ш. 27°09′42″ в. д.HGЯO
ИлТөркиә Төркиә
РегионАйдын
Яҡындағы ҡалаГюзельчамлы
Майҙаны27 675 га
Уртаса бейеклек500 м
Ойошторолған19.05.1966
Күрергә килеүселәр һаны700 000
Идара итеүсе ойошмаМинистерство окружающей среды и лесного хозяйства (Турция)
Дилек ярымутрауы һәм Оло Мендерес йылғаһы дельтаһы Милли паркы (Төркиә)
Green pog.svg
Национальный парк полуострова Дилек и дельты реки Большой Мендерес
Commons-logo.svg Национальный парк полуострова Дилек и дельты реки Большой Мендерес Викимилектә

Дилек ярымутрауы һәм Оло Мендерес йылғаһы дельтаһы Милли паркы (төр. Dilek Yarımadası-Millî Menderes Büyük Deltası Parkı) — милли парк статусы булған тәбиғәтте һаҡлау зонаһы, Төркиәнең көнбайышында, Айдын иленең Кушадасы районы территорияһында урынлашҡан. Дилек ярымутрауының 10 985 гектарлыҡ территорияһы 1966 йылдың 19 майында статус ала, ә 1994 йылда уға Оло Мендерес дельтаһының 16 690 гектарҙан торған бер өлөшө ҡушыла[3].

Биологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Милли паркҡа үҫемлектәр һәм хайуандар төрлөлөгө хас. Уның территорияһы Рамсар конвенцияһы, Берн ҡырағай фауна һәм флора һәм тәбиғи йәшәү мөхитен һаҡлау конвенцияһы, биологик төрлөлөк тураһындағы конвенцияға һәм Ҡалып:Барселонская конвенция[3][4] ярашлы һаҡлана.

Флораһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Парктың төрлө өлөшөндө температура һәм климат айырымлығы күҙәтелеү сәбәпле, бында эгей флораһынан тыш Төркиәнең башҡа яр буйы төбәктәрендә (мәҫәлән, Урта диңгеҙ, Мәрмәр диңгеҙе һәм Ҡара диңгеҙ)[5] осраған төрҙәрҙең булыуы ла ғәҙәти күренеш. Паркта үҫкән һигеҙ йөҙҙән ашыу төр үҫемлектең алтыһы — эндемик үҫемлек, ә утыҙы — абориген төргә ҡарай[3]. Үҫемлектәрҙең тибына килгәндә, бында маквис тибы өҫтөнлөк ала, нигеҙҙә, ҡыҙыл емешле артыш (Juniperus phoenicea) киң таралған. Ағас һәм ҡыуаҡтарҙың киң таралған төрө — оҙонса япраҡлы груша (Pyrus elaeagnifolia), калабрий ҡарағайы (Pinus brutia) һәм әсе сумаг (Rhus coriaria)[3].

Дилек ярымутрауы урманындағы ағас

Фаунаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Паркта йәшәгән ҡырағай ҡабандарҙы (sus scrofa) пляждар янында күрергә мөмкин, унда улар ял иткән кешеләр ҡалдырған аҙыҡ ҡалдыҡтарын эҙләп барып сыға[6]. Ярымутрау урманында ҡәҙимге сүл бүреһен (Canis aureus) һәм ябай һеләүһенде (Lynx lynx) йыш осратырға була, ә бына буйлы гиеналар (hyaena Hyaena) һәм каракал (Caracal caracal) һирәк осрай[3].

Паркты 250-гә яҡын төр ҡош үҙ иткән, улар араһында һан яғынан иң күбе — кесе баклан (Microcarbo pygmeus), кесе аҡ селәндәр (Egretta garzetta), ялан торомтайы (Falco naumanni), диңгеҙ тәтелдәүеге (Charadrius alexandrinus), диңгеҙ бөркөтө (Haliaeetus albicilla) һәм бөҙрә баба ҡошо (Pelecanus crispus).

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 GEOnet Names Server — 2018.
  2. http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/dilek-peninsula-iba-turkey
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Milli Park (тур.). Ekodosd. Дата обращения 12 апреля 2016. Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «m» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «m» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
  4. Dilek Yarımadası Milli Parkı (тур.). T.C Kuşadası Kaymakamlığı. Дата обращения 12 апреля 2016. Архивировано 10 июля 2015 года. Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «p» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «p» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
  5. Dilek Peninsula (Kusadasi) National Park. National Parks of Turkey. Дата обращения 12 апреля 2016. Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «a» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «a» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән
  6. Dilek Peninsula National Park. Turkey from the Inside. Дата обращения 12 апреля 2016. Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «c» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән Өҙөмтә хатаһы: <ref> тег дөрөҫ түгел: «c» исеме бер нисә тапҡыр, икенсе йөкмәткегә билдәләнгән