Донецкиҙа Пушкин һәйкәлдәре

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Донецкиҙа Пушкин һәйкәлдәре
Дәүләт Flag of Ukraine.svg Украина
Административ-территориаль берәмек Донецк
Был исемлектә культурная ценность[d]
Commons-logo.svg Донецкиҙа Пушкин һәйкәлдәре Викимилектә

Донецкиҙа Александр Сергеевич Пушкиндың бер нисә һәйкәле урынлашҡан. Шулай уҡ ҡалала Пушкиндың әҙәби персонаждарының бер нисә скульптура композициялары бар

Пушкин скульптуралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәҙәниәт йорто янында Пушкин һәйкәле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1959 йылда Пушкин исемендәге Мәҙәниәт йорто янында Пушкин һәйкәле ҡуйыла. Һәйкәл Пушкиндың аяғүрә баҫып торған фигураһынан ғибәрәт. Постаменты кирбестән һәм тимер бетондан яһалған[1]. Урындағы тарихи ҡомартҡы статусына эйә (№ 99), 724-се ҡарар менән 1969 йылдың 17 декабрендә дәүләт иҫәбенә алынған[2]. 2012 йылдың апрелендә вандалдар һәйкәлдең ҡулын һындыра[3][4][5][6].Ҡала властары авария хәлендә булған һәйкәлде тергеҙергә вәғәҙә итә[7][8].


Химреактивтар заводы паркында һәйкәле.[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1963 йылда химреактивтар заводы паркында Пушкин һәйкәле ҡуйыла. Һәйкәл аяғүрә баҫып торған фигуранан тора. Постамент тимер-бетон һәм кирбестән эшләнгән. Һәйкәлдең авторы — скульптор Л.П. Казанская[1].

Драмтеатр янындағы һәйкәле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1969 йылдың 14 июнендә Донецк академия украин музыкаль-драма театры янында Пушкин һәйкәле ҡуйыла. Һәйкәлдең авторы — скульптор Гинзбург Наум Абрамович, архитекторы Я. И.. Томилло[9]. Һәйкәл бронза бюстан тора. Бюстың бейеклектәге — 1.2. м. Бюст плиталар менән көпләнгән дүрткел мөйөшлө ҡара гранит постамента урынлаштырылған. Постаменттың күләме — 3,0×0.2×0.8. 2000 йылда постаментты колонна рәүешендәге постаментҡа алмаштыралар. Постаменттың алғы яғында Пушкиндың факсимилеһе урынлашҡан. Беренсе постаментта факсимиленән түбәнерәк шағирҙың тормош даталары күрһәтелгән. Һәйкәлде асыу шағирҙың тыуыуының 170 йыллығына һәм Донецк ҡалаһының 100 йыл тулыуына тап килтерелә[10]. Һәйкәл тирәләй сквер төҙөгәндәр.

2003 йылда Донбасстың Уң йәштәр союзы был һәйкәл урынына Степан Бандера һәйкәлен ҡуйыу өсөн ҡултамғалар йыя[11]. Һәйкәл янында Донецк өлкәһендәге Рус теле көндәренә арналған саралар үтә[12].

«Пушкинъ» рестораны янында һәйкәл[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

2012 йылдың 6 июнендә Пушкин исемендәге «Пушкинъ» рестораны янында шағирҙың эскәмйәлә ултырыуын һүрәтләгән скульптура композицияһы ҡуйыла[13].

Башҡа скульптуралары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Донецк опера һәм балет театрында Александр Пушкиндың аяғүрә баҫып торған һәйкәле бар. Донецк өлкә Крупская исемендәге китапхана бинаһында Н.А. Гинзбург эшләгән А.С.Пушкиндың горельефы ҡуйылған.

Пушкин персонаждары һәйкәле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Пионерҙар һарайы эргәһендә «Ыласын» балалар майҙансығы урынлашҡан. Унда Пушкиндың «Алтын әтәс тураһында әкиәте» буйынса скульптура композицияһы урынлашҡан булған. Композицияға Дадон батша, Шәмәхә батшабикәһе һәм алтын әтәс ингән. Майҙансыҡты реконструкциялағандан һуң композиция һүтеп алына.

Пушкин бульварында Диңгеҙ ҡултығы персонаждары менән скульптура композицияһы урынлашҡан («Руслан һәм Людмила» поэмаһына инеш) — ғалим бесәй, һыу ҡыҙы һәм урман эйәһе.

Ленин комсомолы паркында әкиәттәр яланында «Балыҡсы һәм балыҡ тураһында әкиәт» һәм «Руслан һәм Людмила» буйынса скульптура композицияһы урынлашҡан.

Донецкиҙың сүкеп эшләнгән һәм семәрле скульптуралар паркында Алтын балыҡ менән «Руслан һәм Людмила» поэмаһындағы Баштың һындары бар. Баш һыны 2006 йылда, паркта әкиәт персонаждары аллеяһы барлыҡҡа килгәс ҡуйыла.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. 1,0 1,1 Гдалин и др. Памятники А. С. Пушкину: Материалы к аннотированному каталогу. — 1993. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 18 ғинуар 2007 тикшерелгән.
  2. Реестр культурного наследия Донецкой области. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 17 июль 2012 тикшерелгән.
  3. Пушкину отбили руки. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 26 апрель 2012 тикшерелгән.
  4. ВАНДАЛИЗИМ - нападение на донецкого Пушкина на YouTube
  5. В Донецке памятник Пушкину лишился рук. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 26 апрель 2012 тикшерелгән.
  6. Памятник Пушкину в Донецке остался без рук. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 26 апрель 2012 тикшерелгән.
  7. Пострадавший от вандалов памятник Пушкину восстановят в Донецке. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 26 апрель 2012 тикшерелгән.
  8. Пострадавший от вандалов памятник Пушкину в Донецке восстановят до майских праздников. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 26 апрель 2012 тикшерелгән.
  9. От Донецка до Ухты (Сведения о некоторых памятниках Пушкину в СССР). Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 11 апрель 2007 тикшерелгән.
  10. Сто лет — как с куста…. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 25 март 2009 тикшерелгән.
  11. В Донецке хотят снести памятник Пушкину и взамен установить памятник Бандере. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 18 ғинуар 2007 тикшерелгән.
  12. В Донецке отметят День русского языка. Тәүге сығанаҡтан архивланған 30 ноябрь 2012. 5 июнь 2007 тикшерелгән.
  13. 13

Библиография[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Памятники и памятные знаки // Всё о Донецке.: Справочное пособие — Донецк: Донбасс, 2003. — Б. 156-162. — ISBN 5-7740-0782-0.
  • Памятник А. С. Пушкину // Телегид. Специальный выпуск. Донецк туристический. 150 лучших мест для семейного отдыха. — Донецк, август 2010. — № 2. — С. 11.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]