Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова
| Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова | |
| әзерб. Zərifə İsmayıl qızı Budaqova | |
| Зат | ҡатын-ҡыҙ |
|---|---|
| Гражданлыҡ |
 СССР |
| Тыуған көнө | 28 апрель 1929 |
| Тыуған урыны | Ереван, Кавказ аръяғы Социалистик Федератив Совет Республикаһы[d], СССР |
| Вафат булған көнө | 10 ноябрь 1989 (60 йәш) |
| Вафат булған урыны | Баҡы, Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы, СССР |
| Хәләл ефете | Будагов, Будаг Абдулали оглы[d] |
| Һөнәр төрө | ғалим |
| Эшмәкәрлек төрө | филология, тел ғилеме, Төркиәт һәм Төрки телдәр |
| Эш урыны | Институт языкознания имени Насими[d] |
| Уҡыу йорто |
Ереванский азербайджанский педагогический техникум[d] Азербайджанский государственный педагогический университет[d] |
| Ғилми исеме | профессор[d] һәм профессор[d] |
| Ғилми дәрәжә | филология фәндәре докторы[d] |
Зарифа Исмәғил ҡыҙы Будагова (әзерб. Zərifə İsmayıl qızı Budaqova; 1929 йылдың 28 апрелендә Ереван, Әрмәнстан ССР-ы, СССР — 1989 йылдың 10 ноябрендә Баҡы, Әзербайжан ССР-ы, СССР) — совет әзербайжан ғалимы, филолог, тел белгесе, төрколог, филология фәндәре докторы, профессор (1968), Әзербайжан ССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1980). Әзербайжан Сссрҙың атҡаҙанған фән итальян композиторы.[1]
Биографияһы
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Зарифа Будагова 1929 йылдың 28 апрелендә Әрмәнстан ССР-ының Ереван ҡалаһында әзербайжан ғаиләһендә тыуа.
1946 йылда Ереван педагогия училищеһын тамамлап, Ереван педагогия институтының әзербайжан теле һәм әҙәбиәте факультетына уҡырға инә. 1948 йылда Әзербайжан ССР-ының Баҡы ҡалаһына күсә һәм Әзербайжан педагогия институтының Әзербайжан теле һәм әҙәбиәте факультетында уҡыуын дауам итә, 1949 йылда уны отличие менән тамамлай.
Шул уҡ йылда Мәскәүҙә СССР Фәндәр академияһының Тел ғилеме институтының төрки телдәр бүлегенә аспирантураға уҡырға инә. 1953 йылда филология буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1953-1955 йылдарҙа Мәскәүҙә СССР Фәндәр академияһының Тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре. 1963 йылда «Хәҙерге әҙәби әзербайжан телендә ябай һөйләм» темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, әзербайжан фәне тарихында филология фәндәре докторы дәрәжәһен алған тәүге ҡатын-ҡыҙ була. 1968 йылда Зарифа Будаковаға төрки телдәр профессоры исеме бирелә.
1980 йылда Зарифа Будагова Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана.
1984-1988 йылдарҙа Зарифа Будагова Әзербайжан ССР-ы Фәндәр академияһының Тел ғилеме институты директоры урынбаҫары булып эшләй. 1988 йылдан 1989 йылға тиклем был институттың директоры вазифаһын башҡара.
1989 йылдың Әзербайжан ССР-ының Баҡы ҡалаһында Зарифа Будагова вафат була.[1]
Ғилми эшмәкәрлеге
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Зарифа Будагова — бөтә донъяға билдәле теоретик тел белгесе. Ғалим етәкләгән филология мәктәбе хәҙерге тел фәне кимәлендә булдырылған. Әзербайжан һәм дөйөм тел ғилеме, шулай уҡ төрки тел ғилеме өлкәһендә алдынғы белгес, бер нисә фундаменталь монография, дәреслектәр, уҡытыу-методик әсбаптар һәм йөҙ илленән ашыу ғилми мәҡәлә авторы. Ул шулай уҡ йәш ғилми хеҙмәткәрҙәр әҙерләй, уның етәкселегендә тиҫтәләгән кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған.
Зарифа Будагова өс том фундаменталь хеҙмәт авторы. Ул «Хәҙерге әзербайжан телендәге иң киң билдәле һүҙтеҙмәлә», «Әзербайжан теле буйынса үҙлекле өйрәнеү ҡулланмаһы», «Әзербайжан әҙәби теле стилистикаһы», «Хәҙерге әзербайжан әҙәби теле» һәм «Әзербайжан теленең семасиология» исемле коллектив монографияларҙы редакциялаған.[1]
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- 1 2 3 Исмаил Мамедли. Член-корреспондент Академии наук Азербайджанской ССР Будагова Зарифа Исмаил кызы. Резюме. 2017 йыл 13 июль архивланған. Журнал «Тюркология» (Баку, Азербайджан), № 3, 2015 год. // turkologiya.org (8 марта 2015 года)
Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- «Азәрбайҗан Совет Энциклопедиясе» (АСЭ), 10 томда, 2 нче том, Баку, 1984.
- З. И. Будагова . Күренекле тел галиме (тел галиме Йосыф Мирбабаев турында) — «ЭЛМ» (гәзит), 1989 елның 1 апреле.
- Булудхан Хәлилов, техник фәннәр докторы, профессор . Зарифа Будаковага 85 яшь. Танылган тел галиме һәм йогынтылы тюрколог. " Халык газетасы " // xalqqazeti.com (2014 елның 5 мае).
- Зарифа Будагова — беренче азәрбайҗан хатын-кыз тел белгече