Зубкова Антонина Леонтьевна

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Антонина Леонтьевна Зубкова
200px
Ҡушаматы

«Зубок»

Тыуған ваҡыты

12 октябрь 1920({{padleft:1920|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})

Тыуған урыны

Рязань губернаһы, Ряжский өйәҙе, Семион ауылы (хәҙер РСФСР[1]

Үлгән ваҡыты

13 ноябрь 1950({{padleft:1950|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:13|2|0}}) (30 йәш)

Вафат урыны

Мәскәү, СССР

Хеҙмәт иткән урыны

Совет Социалистик Республикалар Союзы СССР

Ғәскәр төрө

Хәрби-Һауа Көстәре (ВВС)

Хеҙмәт итеү йылдары

19411945

Хәрби звание Гвардия капитаны
Капитан ВВС СССР
Вазифа

звено штурманы, эскадрилья штурманы

Хәрби алыш/һуғыш

Бөйөк Ватан һуғышы

Наградалар һәм премиялар
Советтар Союзы Геройы
Ленин ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Байраҡ ордены Ҡыҙыл Йондоҙ ордены
«Кавказды обороналаған өсөн» миҙалы
Медаль «За победу над Германией в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»
Связи

курсташтары:
Пасько Евдокия Борисовна
Руднева Евгения Максимовна
Рябова Екатерина Васильевна
преподаватель, һуңынан полк командиры:
Марина Раскова
бергә эшләүсе:
Федутенко Надежда Никифоровна.

Отставкала

МДУ механика-математика факультеты аспиранты;
Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженер академияһында уҡытыусы.

Антонина Леонтьевна Зубкова (12 октябрь 1920 — 13 ноябрь 1950) — ҙур тиҙлектә баштүбән осоусы бомбардировщигы совет штурманы, гвардия капитаны, Советтар Союзы Геройы (1945).

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

1920 йылдың 20 октябрендә Рязань губернаһы (хәҙер — Рәсәй Федерацияһы Рязань өлкәһе, Кораблинский районы) Ряжский өйәҙе Семион ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте урыҫ.

Урта мәктәпте алтын миҙал менән тамамлағандан һуң, 1938 йылда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетына имтиханһыҙ уҡырға инә. Университетта уҡыу төркөмө комсоргы була[2]. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашасаҡ башҡа билдәле лётчик ҡатын-ҡыҙҙар: Евдокия Пасько, Евгения Руднева, Екатерина Рябова менән бер курста уҡый.

1941 йылдың июнендә Антонина Зубкова университеттың өсөнсө курсын тамамлап, башҡа студенттар менән бергә имтихан биреп йөрөгән була. Курсташтары әйтеүенсә, һуғыш башланған дәүерҙә иптәштәренә өндәшеп, имтихандарға әҙерләнеүҙе өҙмәҫкә кәңәш итә: «Беҙҙең еңеүгә индерәсәк тәүге өлөшөбөҙ — был беҙҙең яҡшы баһаларыбыҙ»[2]. Әммә һуңғараҡ ошо осорҙо иҫенә төшөрөп, былай тигән: «Илебеҙгә көтөлмәгәндә ябырылған һынау менән сағыштырғанда, интегралдар сисеү, Эйлер һәм Кошиҙы уҡыу нисектер кәрәкмәгән һәм мәғәнәһеҙ һымаҡ тойола ине»[3].

Экзаменацион сессияларын тапшырғандан һуң, ВЛКСМ Үҙәк Комитетына һәм хәрби комиссариатҡа, хәрби хәрәкәттәрҙә үҙ ирке менән ҡатнашырға теләк белдереп, ғариза яҙа, әммә уны үҙ ирке менән ҡабул итеүҙе кире ҡағалар[2]. 1941 йылдың йәйендә Мәскәү эргәһендәге хеҙмәт фронты эшендә ҡатнаша. Бынан һуң Мәскәүгә ҡайтҡас, яндырғыс бомбаларҙы һүндереүсе бригадала эшләй. Шулай уҡ Мәскәү янында оборона нығытмаларын төҙөүҙә ҡатнаша[2][3].

1941 йылдың сентябрендә Антонина Зубкова шөғөлөн Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетында уҡыуын дауам итеү менән бер рәттән, пулемёт һәм шәфҡәт туташтары курстарында ла шөғөлләнә. 1941 йылдың 8 октябрендә гәзиттәр ВЛКСМ Үҙәк Комитетының комсомолкаларҙы үҙ иректәре менән армияға йыйыу тураһында саҡырыуҙар баҫтырып сығара. Шунан һуң үҙенең һигеҙ курсташ ҡыҙҙары менән бергә доброволец булып армияға яҙылалар. Энгельс хәрби осоусылар мәктәбе эргәһендә штурмандар курсын тамамлай. 1942 йылдың декабрендә уҡып сығалар. Бүлеү буйынса Марина Раскова командалыҡ иткән 587-се Борисов бомбардировка авиация полкына (һуңыраҡ 5-се гвардия бомбардировка авиация корпусының 4-се гвардия бомбардировка авиация дивизияһы 125-се гвардия пикелау-бомбардировка авиация полкы тип атала) эләгә. Әммә, уның командиры Марина Раскова тиҙҙән (1943 йылдың 6 ғинуарында) һәләк була.

1943 йылдың апреленән Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында һуғыша, полк эскадрильяһы штурманы. Был полк составында Сталинград оборонаһында, Кубанда зәңгәр линияны өҙөү һуғыштарында (һуғыштың был осоронда беренсе Ҡыҙыл йондоҙ ордены[4] менән бүләкләнә), аҙаҡ Ҡырымда ҡатнаша. Артабан полк Көнбайыш фронтҡа уҡтала һәм Белоруссия, Балтика буйында һәм Көнсығыш Пруссияла һөжүм алып бара.

1944 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы.

Антонин Зубкова һуғыштың бөтә осорҙарында ла Надежда Федутенко менән ҡуша оса. Федутенко уның хаҡта былай тип әйтә: «Һеҙ уға шундай бәләкәй тип ҡарамағыҙ. Фашистарҙың кәрәген бирә генә. Ул бомбаға бик яҡшы тота»[5] (Антонина Зубкова буйға ҙур булмаған һәм хатта шуның арҡаһында үҙ ирке менән һуғышҡа алмай ҡуйырҙар тип, ҡурҡып та йөрөгән).

1945 йылдың майына 56 осош[6] (башҡа сығанаҡтар буйынса — Пе-2 пикелау бомбардировщигында 68 осош яһаған[2], дошмандың 3 хәрби ҡоралдар боеприпас келәтен шартлата һәм дошман өҫтөнә 50 000 кг бомба ырғыта. Фронт көндәлегенә бөтә осоштарын теркәп барған. Тәүге хәрби осошонан һуң үҙенең көндәлегенә: «Ғәфү ит мине, һөйөклө Ерем. Мин һинең өҫтөңә бомба ташлармын, әммә был беҙҙең икебеҙ өсөн дә кәрәк… Тик ҡанһыҙ килмешәктәр генә юлдарҙан юҡҡа сыҡһын»[5]. Һуғыш ваҡытында полкта сәйәси дәрестәр үткәреүҙә әүҙем ҡатнаша[3].

Командование заданиеларын яҡшы үтәгәне һәм күрһәткән батырлығы өсөн, Зубкова Антонинаға 1945 йылдың 18 авгусында Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.

Мәскәү ҡалаһы Ваганьково зыяратында Зубкованың ҡәбере.

1945 йылдың сентябренән гвардия капитаны Зубкова запасҡа сыға һәм университетта уҡыуын дауам итә. 1948 йылда МДУ мехматын тамамлай һәм аспирантураға уҡырға инә. Н. Е. Жуковский исемендәге Хәрби-һауа инженер академияһында уҡытыусы булып эшләй. Дуҫтары уның тураһында, бик һәләтле кеше ине, билдәле ғалим булыр ине, тигән фекер әйтәләр.

Мәскәүҙә йәшәгән. 1950 йылдың 13 ноябрендә[7], үҙ-үҙенә ҡул һалып, яҡты донъянан китә. Ваганьковский зыяратында ерләнгән.

«Яугир булараҡ Тыуған иле өсөн ул күп эшләне. Фән йәһәтенән дә күп эшләй алырлыҡ ине», — тине уның ҡәбере өҫтөндә МДУ профессоры В. В. Голубев.

Хәтер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

А. Л. Зубкова исемен йөрөтә[2]:

Наградалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Зубкова Антонина Леонтьевна // Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — Б. 558. — 911 б. — 100000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Мигунова Е. По велению долга // Героини: очерки о женщинах — Героях Советского Союза / ред.-сост. Л. Ф. Торопов; предисл. Е. Кононенко — Вып. 1. — М.: Политиздат, 1969. — 447 б.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Зубкова Антонина Леонтьевна. «Герои страны» сайты.