Инглиз теле

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Инглиз теле
Үҙатама: English
Илдәр: Австралия, АҠШ, Бөйөк Британия, Һиндостан, Ирландия, Либерия, Мальта, Канада, КАР, Яңы Зеландия
Anglospeak.svg
Телде белеүселәрҙең дөйөм һаны: 1Тыуған тел: 322 миллион
Икенсе тел: 180 миллион
Рейтинг: 2 (тулы һөйләшеүселәр буйынса)
Классификация (?)
Категория: Евразия телдәре
Һинд-Европа ғаиләһе
Көнбайыш-герман тармағы
Анлофриз төркөмө
Яҙма: латин алфавиты
Тел кодтары (?)
ГОСТ 7.75–97: анг 45
ISO 639-1: en
ISO 639-2: eng
ISO 639-3: ENG

Ингли́з теле, ингл. (the) English (language)Британияла, АҠШ-та, Австралияла һәм ҡайһы бер башҡа илдәрҙә рәсми тел, БМО-ның алты рәсми теленең береһе.

Ҡылым һөйкәлештәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Инглиз телендә ҡылымдың өс һөйкәлеше бар:

  1. бойороҡ һөйкәлеше (Imperative mood). Мәҫәлән: Do help me! Ярҙам ит миңә!
  2. Хәбәр һөйкәлеше. Мәҫәлән: It will not take him much time to translate this text., Does it usually take you long to get to house? , It took him hours and half to translate this text., Тексты тәржемә итеү өсөн, уның 1,5 сәғәт ҡулланылды.
  3. Теләк һөйкәлеше

Ҡылым[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Инглиз телендә ҡылымдар бүленәләр :

  • Төҙөлөү буйынса — ябайға, яһалмаға, ҡушмаға. Ябай ҡалымдар префикстар һәм суффикстарһыҙ була. Яһалма ҡылымдар ябай ҡылымдарҙан барлыҡҡа килә, префикстар (мәҫәлән, un-, re-, dis-) йәки суфикстар (мәҫәлән, -ize, -ify, -en) ҡушып. Ҡушымта ҡылымдар төрлө структуралар ҡушылып төҙөлә.
  • Ҡылымдар артынан тултырыусы булмау йәки булыу — күсемле һәм күсемһеҙ.
  • Үҙенең II и III форма төҙөү буйынса — дөрөҫ һәм яңылыш

Һәр ҡылым 4 формалы :

Infinitive Past Simple P II P I
come
[ kʌm ]
came
[ keɪm ]
come
[ kʌm ]
coming
[ ˈkʌm.ɪŋ ]
килерғә
go
[ ɡəʊ ]
went
[ went]
gone
[ ɡɒn ]
going
[ ˈɡəʊ.ɪŋ ]
йөрөрғә
speak
[ spiːk]
spoke
[ spəʊk ]
spoken
[ ˈspəʊkən ]
speaking
һөйләрғә
know
[ nəʊ]
knew
[ njuː ]
known
[ nəʊn ]
knowing
белерғә
feel
[fiːl ]
felt
[felt]
felt
[felt]
feeling
һиҙеү, тойоу
hear
[ hɪər]
heard
[ hɜː(r)d]
heard
[ hɜː(r)d]
hearing
тыңларға
see
[ siː]
saw
[ sɔː ]
seen
[ siːn ]
seeing
күрерғә

Эйәртеүле ҡушма һөйләм[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Эйәртеүле ҡушма һөйләм инглиз телендә баш һәм эйәрсән һөйләмдәрҙән тора. Мәҫәлән: He says that they know english well .

Инглиз теленең замандары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Simple Continues Perfect Perfect Continues
Active voice 1) Present Simple 1) Present Continues
‘to be’ +PI
1) Present Perfect
have +PII
1) Perfect
Continues Tense
2)Past Simple 2)Past Continues 2)Past Perfect 2) Present Perfect
Continues
3) Future Simple 3) Future Continues 3) Future Perfect 3) Future Perfect
Continues
4) Future in the Past 4) Future in the Continues 4) Future in the Perfect 4) Future in the Past
PerfectContinues
Passive voice 1) Present Simple 1) Present Continues 1) Present Perfect ----------
2) Past Simple 2) Past Continues 2) Past Perfect ---------
3) Future Simple -------------- 3) Future Perfect -------------------
4) Future in the Past ---------- 4) Future in the Perfect ----------

Дөрөҫ булмаған ҡалымдар исемлеғе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Infinitive ' Past Simple P II
awake [ə'weik] awoke [ə'wəuk] awoken [ə'wəukən] уятыу
be [bi:] was,were [wɔz], [wз:] been [bi:n] булыу
bear [bɛə] bore [bɔ:] born [bɔ:n] тыуырға, килтерерғә
beat [bi:t] beat [bi:t] beaten ['bi:tn] туҡмарға
become [bɪ 'kʌm] became [bɪ 'keɪm] become [bɪ 'kʌm] булырға
begin [bɪ 'gɪn] began [bɪ 'gæn] begun [bɪ 'gʌn] башланырға
bend [bend] bent [bent] bent [bent] бөгөлөрғә
bind [baɪnd] bound [baʊnd] bound [baʊnd] бәйләрғә
bite [baɪt] bit [bɪt] bitten ['bɪtn] тешләү
bleed [bli:d] bled [bled] bled [bled] ҡан ебәреү
blow [blou] blew [blu:] blown [bloun] өрөрғә
break [breɪk] broke [brouk] broken ['broukən] ватырға
breed [bri:d] bred [bred] bred [bred] тәрбиәләү
bring [brɪŋ] brought [brɔ:t] brought [brɔ:t] приносить
build [bɪld] built [bɪlt] built [bɪlt] строить
burn [bɜ:rn] burnt [bз:nt] burnt [bз:nt] гореть, жечь
burst [bз:st] burst [bз:st] burst [bз:st] разразиться, взрывать(ся)
buy [baɪ] bought [bɔ:t] bought [bɔ:t] покупать
cast [kɑ:st] cast [kɑ:st] cast [kɑ:st] кинуть, лить (металл)
catch [kætʃ] caught [kɔ:t] caught [kɔ:t] ловить, схватывать
choose [tʃu:z] chose [tʃouz] chosen ['tʃouzən] выбирать, подбирать
come [kʌm] came [keɪm] come [kʌm] приходить
cost [kɒst] cost [kɒst] cost [kɒst] стоить
cut [kʌt] cut [kʌt] cut [kʌt] резать
dig [dɪg] dug [dʌg] dug [dʌg] рыть, копать
do [du:] did [dɪd] done [dʌn] делать
draw [drɔ:] drew [dru:] drawn [drɔ:n] рисовать, тащить
dream [dri:m] dreamt [dremt] dreamt [dremt] мечтать, сниться
drink [drɪŋk] drank [dræŋk] drunk [drʌŋk] пить
drive [draɪv] drove [drouv] driven ['drɪvən] водить
eat [i:t] ate [eɪt, et] eaten ['i:tn] есть
fall [fɔ:l] fell [fel] fallen ['fɔ:lən] падать
feed [fi:d] fed [fed] fed [fed] кормить
feel [fi:l] felt [felt] felt [felt] чувствовать
fight [faɪt] fought [fɔ:t] fought [fɔ:t] бороться
find [faɪnd] found [faʊnd] found [faʊnd] находить
fit [fit] fit [fit] fit [fit] подходить по размеру
fly [flaɪ] flew [flu:] flown [floun] летать
forget [fər 'get] forgot [fər 'gɒt] forgotten [fər 'gɒtn] забывать
forgive [fər 'gɪv] forgave [fər 'geɪv] forgiven [fər 'gɪvən] прощать
freeze [fri:z] froze [frouz] frozen ['frouzən] замерзать
get [get] got [gɒt] got [gɒt] получать
give [gɪv] gave [geɪv] given ['gɪvən] давать
go [gou] went [went] gone [gɒn] идти, ходить
grow [grou] grew [gru:] grown [groun] расти
hang [hæŋ] hung [hʌŋ] hung [hʌŋ] висеть, развешивать
have [hæv] had [hæd] had [hæd] иметь
hear [hɪər] heard [hɜ:rd] heard [hɜ:rd] слышать
hide [haɪd] hid [hɪd] hidden ['hɪdn] прятать
hit [hɪt] hit [hɪt] hit [hɪt] попадать в цель
hold [hould] held [held] held [held] держать
hurt [hɜ:rt] hurt [hɜ:rt] hurt [hɜ:rt] ранить, ушибить
keep [ki:p] kept [kept] kept [kept] держать, сохранять
kneel [ni:l] knelt [nelt] knelt [nelt] становиться на колени
knit [nɪt] knit [nɪt] knit [nɪt] вязать (спицами)
know [nou] knew [nu:] known [noun] знать
lay [leɪ] laid [leɪd] laid [leɪd] класть, положить
lead [li:d] led [led] led [led] вести, возглавлять
lean [li:n] leant [lent] leant [lent] наклоняться
learn [lɜ:rn] learnt [lɜ:rnt] learnt [lɜ:rnt] учить
leave [li:v] left [left] left [left] оставлять, покидать
lend [lend] lent [lent] lent [lent] занимать, одалживать
let [let] let [let] let [let] позволять
lie [laɪ] lay [leɪ] lain [leɪn] лежать
light [lait] lit [lit] lit [lit] освещать, зажигать
lose [lu:z] lost [lɒst] lost [lɒst] терять
make [meɪk] made [meɪd] made [meɪd] делать
mean [mi:n] meant [ment] meant [ment] значить
meet [mi:t] met [met] met [met] встречать
mistake [mis'teik] mistook [mis'tuk] mistaken [mis'teik(e)n] ошибаться
pay [peɪ] paid [peɪd] paid [peɪd] платить
put [pʊt] put [pʊt] put [pʊt] класть, ставить
read [ri:d] read [red] read [red] читать
ride [raɪd] rode [roud] ridden ['rɪdn] ехать верхом
ring [rɪŋ] rang [ræŋ] rung [rʌŋ] звонить, звенеть
rise [raɪz] rose [rouz] risen ['rɪzən] подниматься
run [rʌn] ran [ræn] run [rʌn] бежать
say [seɪ] said [sed] said [sed] говорить
see [si:] saw [sɔ:] seen [si:n] видеть
seek [si:k] sought [sɔ:t] sought [sɔ:t] искать
sell [sel] sold [sould] sold [sould] продавать
send [send] sent [sent] sent [sent] посылать
set [set] set [set] set [set] класть, ставить
shake [ʃeɪk] shook [ʃʊk] shaken ['ʃeɪkən] трясти
shine [ʃaɪn] shone [ʃoun, ʃɒn] shone [ʃoun, ʃɒn] светить, сиять, блестеть
shoot [ʃu:t] shot [ʃɒt] shot [ʃɒt] стрелять
show [ʃou] showed [ʃoud] shown [ʃoun] показывать
shrink [ʃriŋk] shrank [ʃræŋk] shrunk [ʃrʌŋk] садиться (о материале), уменьшать(ся), сокращать(ся)
shut [ʃʌt] shut [ʃʌt] shut [ʃʌt] закрывать
sing [sɪŋ] sang [sæŋ] sung [sʌŋ] петь
sink [sɪŋk] sank [sæŋk] sunk [sʌŋk] тонуть
sit [sɪt] sat [sæt] sat [sæt] сидеть
sleep [sli:p] slept [slept] slept [slept] спать
smell [smel] smelt [smelt] smelt [smelt] нюхать, пахнуть
slide [slaid] slid [slid] slid [slid] скользить
sow [sou] sowed [soud] sown [soun] сеять, засевать
smell [smel] smelled [smeld] smelled [smeld] нюхать, пахнуть
speak [spi:k] spoke [spouk] spoken ['spoukən] говорить
spell [spel] spelt [spelt] spelt [spelt] произносить по буквам
spend [spend] spent [spent] spent [spent] тратить
spill [spɪl] spilt [spɪlt] spilt [spɪlt] проливать
spit [spɪt] spat [spæt] spat [spæt] плевать
split [splɪt] split [splɪt] split [splɪt] расщеплять
spoil [spoɪl] spoilt [spoɪlt] spoilt [spoɪlt] портить
spread [spred] spread [spred] spread [spred] распространять(ся)
stand [stænd] stood [stʊd] stood [stʊd] стоять
steal [sti:l] stole [stoul] stolen ['stoulən] воровать
stick [stik] stuck [stʌk] stuck [stʌk] приклеивать(ся), застревать, упорствовать
sting [stiŋ] stung [stʌŋ] stung [stʌŋ] жалить
strike [straɪk] struck [strʌk] struck [strʌk] ударять, бастовать
strive [straɪv] strove [strəuv] striven ['strɪvn] стараться, стремиться
swear [sweə] swore [swɔ:] sworn [swɔ:n] давать клятву
sweep [swi:p] swept [swept] swept [swept] мести, подметать
swim [swɪm] swam [swæm] swum [swʌm] плавать
take [teɪk] took [tʊk] taken ['teɪkən] брать, взять
teach [ti:tʃ] taught [tɔ:t] taught [tɔ:t] учить
tear [teər] tore [tɔr] torn [tɔrn] рвать
tell [tel] told [tould] told [tould] рассказывать
think [θɪŋk] thought [θɔ:t] thought [θɔ:t] думать
throw [θrou] threw [θru:] thrown [θroun] бросать
understand [ʌndər 'stænd] understood [ʌndər 'stʊd] understood [ʌndər 'stʊd] понимать
upset [ʌp'set] upset [ʌp'set] upset [ʌp'set] опрокидывать, расстраивать (планы), огорчать
wake [weɪk] woke [wouk] woken ['woukən] просыпаться
wear [weər] wore [wɔr] worn [wɔrn] носить
weep [wi:p] wept [wept] wept [wept] плакать
wet [wet] wet [wet] wet [wet] мочить, увлажнять
win [wɪn] won [wʌn] won [wʌn] выигрывать, побеждать
wind [waind] wound [waund] wound [waund] извиваться, обматывать, заводить (часы)
write [raɪt] wrote [rout] written ['rɪtn] яҙырға

Алфавит[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Латин алфавитында нигеҙләнгән һәм 26 хәрефтән тора. 6 хәреф һуҙынҡы өндө белдерә: A, E, I, O, U, Y.
20 хәреф тартынҡы өндәрҙе билдәләй: B, C, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, W, X, Z.

Диграфтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. sh = [ʃ], «shine» [ʃajn];
  2. zh = [ʒ], «Zhukov» [ʒukov] ;
  3. ch = [tʃ], «China» [çajnə];
  4. kh = [χ], «Kharkov» [xarkov]
  5. th = [ð] йәки [θ],башҡортса Ҙ «the» [ðe], «think» [θiŋk] башҡортса Ҫ.