Ишбирҙе (Баймаҡ районы)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Ауыл
Ишбирҙе
Ил

Рәсәй

Федерация субъекты

Башҡортостан

Муниципаль район

Баймаҡ районы

Координаталар

52°28′58″ с. ш. 57°39′35″ в. д.HGЯO

Сәғәт бүлкәте

UTC+6

Цифровые идентификаторы
Автомобиль коды

02, 102

ОКАТО коды

80 206 828 001

ОКТМО коды

80 606 428 101

Картаны күрһәтергә/йәшерергә
Ишбирҙе (Рәсәй)
Ишбирҙе
Ишбирҙе
Ишбирҙе (Баймаҡ районы) (Башҡортостан Республикаһы)
Ишбирҙе

Ишбирҙе (рус. Ишберда) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 666 кеше[1]. Почта индексы — 453677, ОКАТО коды — 80206828001.

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Ауыл Советы үҙәге. Ауылда түңгәүер ырыуы башҡорттары йәшәй. Тораҡ пунктына яҡынса 1770-се йылдарҙа нигеҙ һалынған. Беренсе күсеп килеүсе, йорт старшинаһы ярҙамсыһы Ишбирҙе (1768 йылғы, шәжәрә буйынса Тулыбай улы) исеме менән аталған[2]. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса Ишбирҙе Mөхәмәтшәрипов 1864 йылғы. Уның улдары — Мөхәмәтйән, Мөхәмәтша, Мөхәмәтрәхим[3]. Тулыбай — Хәсән улы, уның улдары: Этҡол, Ҡыуат, Айса, Ҡотлобулат, Тулыбай, Юлдыбай, Биҡҡол. Ошо исемдәрҙең күбеһе артабанғы нәҫелдәргә фамилия булып китә. Ауылға нигеҙ һалыусылар сығышы менән Ҡыуат ауылынан икәне билдәле[4].

Төп шөғөлдәре — малсылыҡ, урман эшкәртеү, күмер яндырыу, дегет эшләү, тал ҡабығын эшкәртеү һәм солоҡсолоҡ.

Ҡылысбай Биккузин — 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ауыл халҡы йәйләүгә Урал тауҙарына һәм Ирәндек һырты битләүҙәрендә сыҡҡан[3].

1930 йылда Салауат исемендәге колхоз ойошторола, 1947 йылда Салауат исемендәге сәнәғәт артеленә үҙгәртелә. 1968 йылдан Баймаҡ урман сәнәғәт хужалығына (леспромхоз) әүерелә. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре — ағас, пиломатериалдар, райондың ялан зонаһы хужалыҡтары һәм халҡы өсөн утын әҙерләү[5]. Бында Баймаҡ урман хужалығының урмансылығы бар[6]. .

Халыҡ һаны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)

Иҫәп алыу йылы һәм көнө Бөтә халыҡ Ир-егеттәр Ҡатын-ҡыҙҙар Ир-егеттәр өлөшө (%) Ҡатын-ҡыҙҙар өлөшө (%)
1897 йыл 9 февраль ( 26 ғинуар)
1920 йыл 26 август
1926 йыл 17 декабрь
1939 йыл 17 ғинуар
1959 йыл 15 ғинуар
1970 йыл 15 ғинуар
1979 йыл 17 ғинуар
1989 йыл 12 ғинуар
2002 йыл 9 октябрь
2010 йыл 14 октябрь 638 325 313 50,9 49,1

Халыҡ һаны буйынса аңлатма төрлө йылдарҙа иҫәп алыу тәртибенең айырмалығы булыу сәбәпле халыҡ һанының үҙенсәлегенә иғтибар итегеҙ.

1939 йыл — бар булған халыҡ һаны.
1989, 2002, 2010 йылдарҙа — даими йәшәгән урыны булып иҫәпләнгән халыҡ һаны

Географик урыны[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылайыр йылғаһы янында урынлашҡан[7].

  • Район үҙәгенә тиклем (Баймаҡ): 56 км
  • Яҡындағы тимер юл станцияһы (Сибай): 97 км

Ауылдың арҙаҡлы шәхестәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Мөхәмәтшина Фәүзиә Миҙхәт ҡыҙы (15.06.1953) — журналист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998).
  • Маликов Х. М. - билогия фәндәре кандидаты;
  • Иҙелбаев М. Х. - филология фәндәре докторы, БДУ профессоры;
  • Биҡҡолов В. Т. - физика-математика фәндәре кандидаты, СДПИ доценты;
  • Биҡҡолов Т. Ш. - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрист;
  • Иҙелбаева Ф. М. - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре;
  • Иҙелбаева Р. Х. - БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы (Иҫке Сибай);
  • Маликова Г. Х. - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (Башҡорт дәүләт академия драма театры);
  • Хәсәнов М. И. - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (Стәрлетамаҡ филармонияһы).

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Башҡортостан Республикаһының райондары буйынса белешмә китабы
  2. Баймакский край. Краеведческое и энциклопедическое издание. Уфа: «Китап», 2002. 332 с.
  3. 3,0 3,1 http://ufagen.ru/places/baymakskiy/ishberdino_baym.html Ишбердино
  4. Сельские советы
  5. Сельские советы
  6. Сельские советы
  7. Сельские советы

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с.— ISBN 978-5-87691-038-7(рус.)
  • Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана и сопредельных территорий. Уфа: Китап, 2009. — 744 с. — ISBN 978—5—295—04683—4 (рус.)