Йондоҙ ваҡыты
| Йондоҙ ваҡыты | |

Йондоҙ ваҡыты, s, яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһенең сәғәт мөйөшө . Астрономдар йондоҙ ваҡытын телескопты кәрәкле объектты күреү өсөн ҡайҙа йүнәлтергә кәрәклеген билдәләү өсөн ҡулланалар.
Билдәләмә
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Урынға ҡарап айыралар:
- Урындағы йондоҙ ваҡыты (ингл. Local Sidereal Time, LST) — бирелгән урын өсөн (урындағы меридиан өсөн) яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһенең сәғәт мөйөшө.
- Гринвич йондоҙ ваҡыты йәки Гринвич буйынса йондоҙ ваҡыты (ингл. Greenwich Sidereal Time, GST) — Гринвич меридианында яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһенең сәғәт мөйөшө.
Шуныһы иғтибарға лайыҡ: йондоҙ ваҡыты Ер әйләнешенә бәйле, шуға күрә йондоҙ ваҡыты шкалаһы бер тигеҙ түгел.
Яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһен билдәләгәндә нутацияны төрлөсә иҫәпкә алырға, йәки бөтөнләй иҫәпкә алмаҫҡа мөмкин. Ошоға ҡарап, ысын, квази-ысын һәм уртаса йондоҙ ваҡыты араһында айырма яһала. Беренсе осраҡта ысын яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһе ♈ ist ҡарала, ул прецессия һәм нутация хәрәкәтенә эйә. Ул эклиптика яҫылығында оҙонлоғо буйынса дөйөм прецессия арҡаһында йылына 50,25" тиҙлектә күсә һәм бер үк ваҡытта нутация арҡаһында периодик рәүештә тирбәлә. Икенсе осраҡта - . ♈ med, был квазиысын йондоҙ ваҡыты, нутациянан уның ҡыҫҡа периодик өлөшө сығарыла, ниһайәт, бөтә нутацияны алып ташлау уртаса йондоҙ ваҡытын билдәләүсе яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһен бирә.
Шулай итеп, беҙ алабыҙ:
- Урындағы ысын йондоҙ ваҡыты (ингл. Local Apparent Sidereal Time, LAST) — билдәле бер урын өсөн (урындағы меридиан өсөн) яҙғы көн менән төн тигеҙлегенең ысын нөктәһенең сәғәт мөйөшө ♈IST
- Гринвич ысын йондоҙ ваҡыты йәки Гринвич буйынса ысын йондоҙ ваҡыты (ингл. Greenwich Apparent Sidereal Time, GAST) — Гринвич меридианында яҙғы көн менән төн тигеҙлегенең ысын нөктәһенең ♈ IST сәғәт мөйөшө.
- Урындағы уртаса йондоҙ ваҡыты (ингл. Local Mean Sidereal Time, LMST) — яҙғы көн менән төн тигеҙлегенең урта нөктәһенең сәғәт мөйөшө ♈ уртаса .
- Гринвич урта йондоҙ ваҡыты йәки Гринвич буйынса урта йондоҙ ваҡыты (ингл. Greenwich Mean Sidereal Time, GMST) — Гринвич меридианында яҙғы көн менән төн тигеҙлеге нөктәһенең ♈ урта нөктәһенең сәғәт мөйөшө.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Һылтанмалар
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- Калькулятор расчета звёздного времени
- Сферическая астрономия. Звездное время 2008 йыл 3 ноябрь архивланған.
- Сферическая астрономия. Связь всемирного и звездного времени 2009 йыл 13 май архивланған.
- Время