Йылыу (күл)

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Йылыу
Рәсем
Дәүләт Flag of Russia.svg Рәсәй
Административ-территориаль берәмек Сыбаркүл районы
Commons-logo.svg Йылыу Викимилектә

Йылыу (Йылыукүл) — рус. Ело́вое - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл районындағы күл.

Этимологияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күл шул төбәктәге башҡорт топонимлы күлдәр араһында берҙән-бер "урыҫ исемле". Мәгәр урындағы кешеләр атаманы башлыса башҡорт телендәге "йылыу" һәм "йылы" һүҙҙәренә ҡайтарып ҡалдыра. Күл, ысынлап та, йылы һыулы, быға уның елдәрҙән ышыҡ урында һәм дәүмәле ҙур булмауы булышлыҡ итә[1].

Был йәһәттән Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимисы Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә аныҡ ҡына һүҙгә бәйләмәй, әммә күл тирәһендә бик йыраҡ араларҙа ла шыршы булмауын билдәләй, шуға күрә топоним ниндәйҙер башҡорт һүҙенән булыуы ихтимал тип яҙа ул[2].[3]

Географияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Йылыу күле Урал тауының көнсығыш битләүендә урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге 322,5 м. Оҙонлоғо — 2,2 км, киңлеге — 1,9 км, көҙгөһөнөң майҙаны — 3,12 км²[4], ярҙарының оҙонлоғо — 9,8 км[5].

Гидрологик тәбиғәт ҡомартҡыһы.

Йылыу күле Силәбенән - көнбайышҡа табан 90, Екатеринбургтан - 275, Өфөнән - 303, Ҡурғандан - 360, Төмәндән - 510, Пермдән - 530, ә Сыбаркүлдән 3 км километр алыҫлыҡта [6].

Тасуирламаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Түңәрәк һыҙатлы, төбө тигеҙһеҙ. Өс утрауы бар. Ярҙары күп кенә урында текә. Көнбайышта Гудковка йылғаһы ҡушыла, ә күлдән көньяҡтан йылға ағып сыға, Йылыу, йылға ағып сыға, ул Сыбаркүл күленә ҡоя. Күл бик ҙур түгел, елдәрҙән ышыҡ урында, шуға күрә бик йылы һыулы.

Күл Оло Ялансыҡ, Сыбаркүл,Йылыу, Тәрәнкүл, Оло Киҫегәс һәм Кесе Киҫегәс,Оло Мейәс һәм Кесе Мейәс күлдәре сылбырында урталыҡта урынлашҡан.

Күлдең флораһы һәм фаунаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күлдә сабаҡ, алабуға, суртан, алабалыҡ, табан, ҡарабалыҡ тереклек итә. Шулай уҡ ер-һыу йәнлектәре, туҙбаш һәм ҡара йыландар бар[7].

Галерея[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Күл Сыбаркүл яғынан
Күл күренеше
Күл күренеше
Күл күренеше
Ҡамышлы яр

Видео[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Еловое (озеро)[1]
  2. Шувалов Н. И.Еловое // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7
  3. От Парижа до Берлина по карте Челябинской области. Еловое[2]
  4. Озеро Еловое. Государственный водный реестр. Тәүге сығанаҡтан архивланған 13 март 2013. 15 февраль 2013 тикшерелгән.
  5. Лист карты N-41-37 Миасс. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1986 год. Издание 1997 г.
  6. Еловое (озеро)[3]
  7. Еловое (озеро)[4]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Еловое (озеро)[5]
  • От Парижа до Берлина по карте Челябинской области. Еловое[6]

Сығанаҡтар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Шувалов Н. И. // От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь. — 2-е изд., переработанное и дополненное. — Челябинск: Южно-Уральское книжное издательство, 1989. — 160 с. — ISBN ISBN 5-7688-0157-7