Канторович Леонид Витальевич

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Канторович Леонид Витальевич
рус. Леонид Витальевич Канторович
Рәсем
Заты ир-ат[1][2][3]
Гражданлығы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Рәсәй империяһы
Тыуған ваҡыттағы исеме рус. Леонид Витальевич Канторович
Тыуған көнө 19 ғинуар 1912({{padleft:1912|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[4][5][6]
Тыуған урыны Санкт-Петербург, Рәсәй империяһы[2][7][8][…]
Вафат булған көнө 7 апрель 1986({{padleft:1986|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:7|2|0}})[2][3][9][…] (74 йәш)
Вафат булған урыны Мәскәү ҡалаһы, СССР[10][11][12]
Ерләнгән урыны Новодевичье зыяраты[d][13]
Хәләл ефете билдәһеҙ[6]
Туған тел урыҫ теле
Һөнәр төрө математик, иҡтисадсы, университет уҡытыусыһы, тикшеренеүсе
Эшмәкәрлек төрө функциональ анализ, линейное программирование[d], күмәклектәр теорияһы, Математика[14] һәм иҡтисад[14]
Эш урыны Петербургский государственный университет путей сообщения[d]
Военный инженерно-технический университет[d][6]
Государственный комитет Совета Министров СССР по науке и технике[d][6][15]
ИСА РАН[d][15]
Новосибирск дәүләт университеты[6]
Санкт-Петербург дәүләт университеты[6]
Ойошма ағзаһы Рәсәй Фәндәр академияһы, СССР Фәндәр академияһы[d], Эконометрическое общество[d], Венгрия фәндәр академияһы[d] һәм Америка сәнғәт һәм фәндәр академияһы[d]
Уҡыу йорто Санкт-Петербург дәүләт университеты[6]
Ғилми дәрәжә физика-математика фәндәре докторы[d][6] (1935) һәм Prof.[d] (1934)
Ғилми етәксе Григорий Фихтенгольц[d][16] һәм Владимир Иванович Смирнов[d][17]
Аспиранттар Светлозар Рачев[d][17], László Czách[d][17], Михаил Захарович Соломяк[d][17], Геннадий Шлемович Рубинштейн[d][17], Владимир Александрович Булавский[d][17], Тамара Никифоровна Смирнова[d][17], Людмила Трофимовна Петрова[d][17], Иосиф Владимирович Романовский[d][17], Игорь Карлович Даугавет[d][17], Валентин Петрович Ильин[d][17], Изабелла Юрьевна Харрик[d][17], Виктор Петрович Хавин[d][17], Макаров Валерий Леонидович[17] һәм Акилов, Глеб Павлович[d][17]
Һуғыш/алыш Икенсе бөтә донъя һуғышы[6]
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
URL-да тасуирланған mi.ras.ru/index.php?c=in…
Commons-logo.svg Канторович Леонид Витальевич Викимилектә

Леонид Витальевич Канторович (6 (19) ғинуар 1912 йыл — 7 апрель, 1986 йыл, Мәскәү) — совет математигы һәм иҡтисадсыһы, Һыҙыҡлы программалауға нигеҙ һалыусыларҙың береһе[18]. 1975 йылда «ресурстарҙы оптималь бүлеү теорияһына индергән өлөшө өсөн» иҡтисад буйынса Нобель премияһы лауреаты була. Физика-математика фәндәре докторы (1935), СССР Фәндәр академияһы академигы (1964), профессор.

Биографияһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Файл:Kantorovich plaque.jpg
М новосибирскиҙа мемориаль таҡтаташ

Леонид Канторович 1912 йылда Петербургта табип-венеролог Хаим (Виталий) МоисеевичКанторович (1855—1922) һәм теш табибы Песя Гиршевна (Паулина Григорьевна) Закс (1874—1942) ғаиләһендә кинйә бала булып тыуа. Ғаилә Петербургҡа Вильнонан[19][20][21] күскән була. Уның табип-психиатр, медицина фәндәре докторы Николайағаһы (1901-1969) һәм шәфҡәт туташы, һуңынан билдәле инженер-төҙөүсе Лидия апаһы була[22].

Ғаилә 1913 йылда архитектор Я. З. Блувштейн (1878—1935) докторы Х. М. Канторович өсөн Барокко урамында төҙөгән 6-сы йортта йәшәй[23][24][25][26]. Граждандар һуғышы осоронда бер йылды Белоруссияла үткәрәләр. 1922 йылда Хаим Моисеевич вафат була, Леонид әсәһе ҡарамағында ҡала.

1926 йылда ун дүрт йәшендә Ленинград университетына уҡырға инә[27].

Математика факультетын тамамлай (1930)[28], аспирантурала уҡый. 1930—1939 йылдарҙа — уҡытыусы, һуңынан Ленинград сәнәғәт төҙөлөшө инженерҙары институты профессоры була.

1934 йылда Ленинград дәүләт университеты профессоры була (22 йәшендә)[28], 1935 йылда, академик дәрәжәләр системаһы тергеҙелгәс, уға диссертация яҡламаһа ла физика-математика фәндәре докторы дәрәжәһе бирелә[28].

1938 йылда Канторович табип Наталья Ильинаға, өйләнә (уларҙың өс балаһы тыуа — ҡыҙҙары Ирина, улдары Виталий менән Всеволод. 9 айлыҡ Виталий 1942 йылда Ленинградтан эвакуацияланған ваҡытта һәләк була).

30-сы йылдарҙа, СССР-ҙың интенсив иҡтисади һәм индустриаль үҫеше осоронда Канторович математик тикшеренеүҙәр авангардында була һәм үҙенең теоретик эшләнмәләрен үҫеешә барған совет иҡтисадында ҡулланырға тырыша. 1938 йылда фанера тресына консультациялар биргән ваҡытта, Канторович бик күп үҙгәреүсәндәрҙең һыҙыҡлы тигеҙлектәр һәм тигеҙһеҙлектәр формаһында сикләүҙәр һаны ҙур булғанда һыҙыҡлы формаларын максималләштереү кәрәклеген аңлай. Ул уны хәл итеү өсөн Лагранж ҡабатлаусыларына рөхсәт биргән ысулды модификациялай һәм иҡтисадтың күп проблемалары шундай мәсьәләгә бәйле икәнен асыҡлай. 1939 йылда «Производствоны ойоштороу һәм планлаштырыуҙың математик ысулдары» хеҙмәтен баҫтыра[28], унда иҡтисадтың үҙе асҡан математик ысулға буйһоноуын һүрәтләй һәм һыҙыҡлы программалауға нигеҙ һала.

1939 йылда Канторович Хәрби инженер-техник университетының математика кафедраһы мөдире урынына саҡырыуын ҡабул итә[28]. Канторович — Ленинградты обороналауҙа ҡатнаша. Һуғыш йылдарында Ленинградтан Ярославлгә эвакуацияланған Хәрби-Диңгеҙ флотының Хәрби инженер-техник университетында уҡыта, ғаиләһе лә эргәһендә була.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  1. Record #66608676, Record #134144814508982630584 // VIAF (билдәһеҙ)[Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
  2. 2,0 2,1 2,2 Deutsche Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin, Bayerische Staatsbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek Record #118981870 // Общий нормативный контроль (GND) (нем.) — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 Bibliothèque nationale de France идентификатор BNF (фр.): платформа открытых данных — 2011.
  4. Leonid Vitaliyevich Kantorovich Facts (ингл.)Nobel Foundation.
  5. http://www.mi.ras.ru/index.php?c=inmemoriapage&id=21951&l=1
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 Архив по истории математики Мактьютор
  7. Канторович Леонид Витальевич // Большая советская энциклопедия (урыҫ): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  8. http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/BirthplaceMaps/St_Petersburg.html
  9. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/311550/Leonid-Vitalyevich-Kantorovich
  10. Pereverzev S. V., Askarov M. On the rate of convergence of projection-iterative methods for classes of weakly singular integral equations (ингл.) // Ukrainian Mathematical JournalSpringer Science+Business Media, 1995. — Vol. 47, Iss. 4. — P. 578—587. — ISSN 0041-5995; 1573-9376doi:10.1007/BF01056043
  11. https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-0348-8789-2_12
  12. Gorbis A., Tempelman A. Averaging almost-periodic functions and finite-dimensional unitary representations on free groups (ингл.) // Lithuanian Mathematical JournalSpringer Science+Business Media, 1989. — Vol. 28, Iss. 4. — P. 332—335. — ISSN 0363-1672; 1573-8825doi:10.1007/BF00972215
  13. Find a Grave (ингл.) — 1996.
  14. 14,0 14,1 https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica=jn20000603292
  15. 15,0 15,1 http://mi.mathnet.ru/smj1283 — Б. 7.
  16. Математическая генеалогия (ингл.) — 1997.
  17. 17,00 17,01 17,02 17,03 17,04 17,05 17,06 17,07 17,08 17,09 17,10 17,11 17,12 17,13 17,14 Математическая генеалогия (ингл.) — 1997.
  18. Вечканов Г. С. Экономическая теория: Учебник для вузов. — 3-е изд.. — СПб.: Питер, 2011. — 512 с. — (Учебник для вузов). — ISBN 9785459003024.
  19. Паулина Григорьевна Закс 2021 йылдың 25 ғинуар көнөндә архивланған.
  20. jewishgen.org: На сайте еврейской генеалогии (база данных по Литве, требуется бесплатная регистрация) приводится свидетельство о браке Хаима Мовшевича Канторовича, уроженца города Узда, и Песи (Паулины) Гиршевны Закс, уроженки Вильны; выдано канцелярией виленского городского раввина 20 июля 1899 года. В записях о рождении матери, её братьев и сестёр, указывается, что её отец — Гирш-Хаим Нотелевич Закс — был купеческим сыном из Россиен; мать — Ривка Янкелевна Закс.
  21. Леонид Витальевич Канторович 2013 йылдың 14 май көнөндә архивланған.
  22. Николай Витальевич Канторович 2013 йылдың 2 декабрь көнөндә архивланған. родился ещё в Вильне.
  23. Мир Петербурга 2016 йылдың 13 март көнөндә архивланған.: Дом № 6 принадлежал доктору Хаиму Моисеевичу Канторовичу.
  24. Весь Петроград на 1917 году: В 1917 году дом № 6 принадлежал Хаиму Моисеевичу Канторовичу. Хаим Моисеевич Канторович вёл приём больных на Большом проспекте, дом № 31.
  25. Валентин Привалов «Улицы Петроградской стороны». Дата обращения: 1 октябрь 2018. Архивировано 16 февраль 2018 года. 2018 йылдың 16 февраль көнөндә архивланған.
  26. Дом врача Х. М. Канторовича (архитектор Я. З. Блувштейн, 1913)
  27. Биобиблиографический указатель, 2012
  28. 28,0 28,1 28,2 28,3 28,4 Биобиблиографический указатель, 2012, с. 3

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]