Кумистави

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кумистави
Рәсем
Дәүләт Flag of Georgia.svg Грузия
Асыу датаһы 1983
Указания, как добраться Buses and minibuses to Tskaltubo 1) from Kutaisi central bus terminal (bus #34), 2) Tskaltubo overpass (bus #44?) and 3) adjacent area of Red bridge from city center cross the bridge and stop is on the left) (minibus #34, bus #30) to Tskaltubo leave every hour (1.20 lari, takes 30 min) and after that from Tskaltubo central market to the cave take minibus #42, leaves every day except Monday (1 lari, 20 min). Taxi from Tsakltubo costs 5 lari. You might consider an overnight option, because Tskaltubo is an interesting place on itself
Значимое место Кутаиси
Commons-logo.svg Кумистави Викимилектә

Прометей мәмерйәһе (груз.პრომეთეს მღვიმე), шулай уҡ Кумистави ммерйәһе булараҡ билдәле (гурз.ყუმისთავის მღვიმე), цхалтуб мәмерйәһе йәки Цхалтуб-Глиана мәмерйәһе (груз.ღლიანის მღვიმე) — Грузияның көнбайышында, Цхалтубо ҡалаһы янында карст мәмерйәһе, тәбиғәт ҡомартҡыһы (Халыҡ-ара тәбиғәтте һаҡлау союзы классификацияһы буйынса III категория). Мәмерйәнең дөйөм оҙонлоғо яҡынса 11 км тәшкил итә[1], шуларҙың 1060 метр оҙонлоғо кешеләр өсөн асыҡ[2][3].

Тарихы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәмерйәгә инеү эргәһендә мәғлүмәт үҙәге
Мәмерйәлә һалынған экскурсия маршруты

Мәмерйә ҙур арка рәүешендә күптән билдәле булһа ла 1983 йылдың 15 июлендә Багратиони Вахушти исемендәге география институты эксепдицияһы тарафынан табыла[1]. 1985 йылдан мәмерйәне экскурсия объекты булараҡ йыһазландыра башлайҙар. 1989 йылда мәмерйәлә экскурсия маршруты һалына, сығыу урынында 150 метрлыҡ туннель төҙөлә, ваҡытлыса яҡтыртыу ҡорамалдары ҡуйыла һәм ер өҫтө биналарын төҙөү башлана. 1990 йылда экскурсион мәмерйәнең йыһазландырыу проекты ябыла[4].


2007 йылдың мартында мәмерйәгә француз экскурсион мәмерйәләренең идарасылары саҡырыла, улар экскурсион объект булараҡ мәмерйәнең торошон һәм проектты тамамлау өсөн тейешле эштәрҙең күләмен баһалай. Грузияның президенты Михаил Саакашвили уны 2010 йылда ҡарап сыға һәм уны Прометей мәмерйәһе тип атарға кәрәк тей, сөнки Прометей тап ошо районда тауға бығаулап ҡуйыла[5]. Йыл дауамында мәмерйә төҙөкләндерелә - биналар өҫтәлә, уларҙың төҙөлөшө 1989 йылда башлана, мәмерйәгә электр линияһы үткәрелә, Цхалтубонан алып юл һәм инеү-сығыу юлдары төҙөлә. Немец фирмаһы GermTec GmbH & Co. KG мәмерйәлә 15 экскурсион зона бүлә, уларҙың һәр береһе динамик яҡтыртыу менән йыһазландырыла. Зоналар араһындағы участкалар статик яҡтылыҡ менән яҡтыртыла[4].

2011 йылдың 26 майында ул килеүсе кешеләр өсөн асыла[6]. Мәмерйә асылыу алдынан ҡабаттан килгән Саакашвили яңы иҫтәлекле урындың Грузияла туристик бизнестың үҫешенә булышлыҡ итеүенә ышаныс белдерә, быға тиклем Грузияла тейешле итеп тик ике төҙөкләндерелгән мәмерйә — «күптән түгел генә биҙәлгән Сатаплиа мәмерйәһе, һәм оккупанттар ҡиәфәтендә ҡара көстәр тарафынан биләп алынған Яңы Афон» тип өҫтәй[7]. Инеү янында күп йылдар мәмерйәне һаҡлаусы урындағы кешегә һәйкәл ҡуйылған.

Характеристика[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Мәмерйәнең дөйөм оҙонлоғо яҡынса 11 км тәшкил итә[1] 1060 метр оҙонлоғо килеүселәр өсөн асыҡ[2][3]. Мәмерйә каналы киң, аҙ тармаҡлы, һарҡындылар менән бай биҙәлгән , бигерәк тә алыҫ өлөшөндә. Иҙәне балсыҡ[1]. Көмбәҙенең максималь бейеклеге - 21 м[3].

Мәмерйә өсөн 15-17 °С кимәлендә даими һауа температураһы хас °С[3].

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Цхалтубская пещера // Словарь современных географических названий / В. М. Котляков — Екатеринбург: У-Фактория, 2006.
  • Тинтилозов З. К. Цхалтубская пещера // Грузинская советская энциклопедия = ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია — Тбилиси, 1986 Т. 10. — Б. 663.
  • Джамришвили В.М., Джамришвили А.Р., Капанадзе В.М. Кобулашвили Т.Г. Цхалтубская пещера // Проблемы комплексного изучения карста горных стран : Сборник материалов Международного симпозиума спелеологов Тбилиси-Цхалтубо-Сухуми, 5-12.10.1987. — Тбилиси: Мецниереба, 1989. — С. 259-263.

Шулай уҡ ҡарағыҙ[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Список национальных парков Грузии

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]