Кәмансә
| Кәмансә | |
| каманча, кяманча, кеменче, кемендже | |
 Фарсы кәмансәләре, 1880-сы йылдар. | |
| Классификация | |
|---|---|
| Туғандаш инструменттар | |
Кәмансә йәки Кәманчә[1] (перс. کمانچه ; әзерб. Kamança; әрм. քամանչա кәман - йәйә[2]) локаль төрҙәре: понтий лираһы, каманча, кеменче, кемендже, кеменджеси, кеменча, кяманча, кемендзес, кементсия, кеман, гиджак) — оҙон муйынлы лютня һыман ҡыллы йәйәле музыка ҡоралы. Кәмансә Әзербайжан, Әрмәнстан, Греция, Грузия, Дағстан, Иран һ. б. илдәрҙә таралған. Кәмансә иран дәстгәхе, әзербайжан муғамы, ираҡ макамы[3], әрмән ашуғ сәнғәте һ.б. көнсығыш профессиональ традицион музыка ансамблдәрендә мотлаҡ инструмент. Шулай уҡ соло инструмент булараҡ ҡулланыла. 2017 йылда Кеманчала уйнау сәнғәте Һәм уны эшләү оҫталығы Әзербайжан һәм Ирандан ЮНЕСКО ауыҙ тел һәм матди булмаған мәҙәни мираҫ шедеврҙары исемлегенә индерелә.
Тасуирлама
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]Музыка ҡоралы тураһында тәүге яҙма телгә алыу IX-X быуаттарға ҡараған әрмән монахы һәм дин белгесе Григор Нарекациның «Ҡайғылы йырҙар китабы" поэмаһында (x быуат аҙағы) осрай, ә беренсе һүрәт урта быуат әрмән баш ҡалаһы Двинала табылған IX-X быуаттарға ҡараған кәсәгә төшөрөлгән [4].
Иҫкәрмәләр
[үҙгәртергә | сығанаҡты үҙгәртеү]- ↑ Вызго-Иванова, 1974
- ↑ Большая российская энциклопедия, 2009
- ↑ Blum, 2010
- ↑ Далалян Т. Эпическое искусство, музыканты-исполнители и музыкальные инструменты в раннесредневековой Армении: культурологическо-лингвистический очерк // Sound and Silence: The Musician and Musical Instruments Throughout the Centuries / ed. by Hripsime Pikichian. — Ер.: Komitas Museum-Institute, 2017. — С. 49. — 360 с. — ISBN 978-9939-9134-3-8.
- ↑ Garibian N. Sounding Images: Musicians and Musical Instruments in the Armenian Miniatures. — Yerevan: Publication of Komitas Museum-Institute, 2017. — С. 63, 236—237.