Көтөүлек

Көтөүлек
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре	Биотоп года[d] (2004 — 2005)
Вики-проект	Проект:Сельское хозяйство[d]
Ҡапма-ҡаршыһы	пахотная земля[d]
Көтөүлек Викимилектә

Көтөүлек — үлән үҫкән, үлән ашаусы хайуандарҙы көтөү өсөн ҡулланылған ауыл хужалығы ерҙәре. Механизацияланған ауыл хужалығы барлыҡҡа килгәнгә тиклем, көтөүлек йәй көндәре файҙалы бөжәктәр һәм хайуандар, мәҫәлән, мөгөҙлө мал һәм аттар өсөн төп аҙыҡ сығанағы була. Көтөүлектәр һаман да үтә ҡоро, ауыл хужалығы производстволары өсөн яраҡһыҙ ерҙәрҙә хайуандарҙы көтөү өсөн ҡулланыла.

Йозеф Венглейн
«Көтөүлек» (1870 йыл)

Көтөүлектәр ҡоро, дым күп, һаҙлыҡлы, таулы ерҙәрҙә булырға мөмкин. Эшкәртеү дәрәжәһе буйынса улар тәбиғи һәм тәбиә талап иткән көтөүлектәргә бүленә. Икенсе төр көтөүлектәр һөрөнтө ерҙе юғары продуктлы үләндәр менән сәсеү юлы менән барлыҡҡа килә, һәм тәбиғи көтөүлектәр менән сағыштырғанда сәселгән үлән туҡлыҡлы булыуы менән айылып тора. Үлән сәсеүҙән тыш, белгестәр культуралы көтөүлектәр өсөн башҡа саралар тәҡдим итә, мәҫәлән, кәртәләү. Үҫемлектәрҙән төрлө иген, ҡуҙаҡлы иген культуралары һәм башҡа фураж культуралары сәселә.

Тупраҡ төрө, минималь йыллыҡ температура һәм яуын-төшөм — көтөүлектәрҙе файҙаланыу ысулдарын билдәләүсе төп факторҙар.

Ер шарында көтөүлектәрҙң дөйөм майҙаны ҡоро ер майҙанының яҡынса 26 % тәшкил итә. Уларҙың майҙаны бик ҙур (ике миллиард гектар) булһа ла, был ерҙәр 2/3 өлөшө ауыл хужалығы культураларын үҫтереү өсөн яраҡһыҙ.

Әҙәбиәт

• Пастбища / А. П. Мовсисянц // Отоми — Пластырь. — М. : Советская энциклопедия, 1975. — С. 267—268. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.]; vol. 1969—1978, вып. 19).
• Беднова Е. Т., Кузнецов Г. А. Организация и использование долголетних культурных пастбищ. — М.: Колос, 1968.
• Дмитриева С. И., Игловиков В. Г., Конюшков Н. С., Раменская В. М. Растения сенокосов и пастбищ. — 2-е изд., перераб. и доп. — М.: Колос, 1982.
• Мовсисянц А. П. Водопой скота на пастбище. — М.: Россельхозиздат, 1979.
• Сажинов Г. И. Долголетние культурные пастбища. — Вологда: Вологодское книжное изд-во, 1958.
• Продуктивность сенокосов и пастбищ. — Новосибирск: Наука, 1986.
• Практическое руководство по технологиям улучшения и использования сенокосов и пастбищ лесостепной и степной зон. — М.: Агропромиздат, 1987.
• Справочник по сенокосам и пастбищам. — М.: Россельхозиздат, 1986.