Мао Цзэдун

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Унда күсергә: төп йүнәлештәр, эҙләү
Мао Цзэдун
ҡытайса.毛澤東
Мао Цзэдун
Флаг
1-се етәксе: Ҡытай Коммунистар партияһы ҮК рәйесе
Флаг
20 март 1943 — 9 сентябрь 1976
Алда килеүсе: вазифа булдырыла
Һуңыраҡ килеүсе: Хуа Гофэн
Флаг
1-се етәксе: ҠХР рәйесе
Флаг
27 сентябрь 1954 — 27 апрель 1959
Вице-президент: Чжу Дэ
Алда килеүсе: вазифа раҫлана;
ул үҙе ҠХР халыҡ хөкүмәте рәйесе
Һуңыраҡ килеүсе: Лю Шаоци
 
Партия: Ҡытай Коммунистар партияһы
Дине: атеизм
Тыуған: 26 декабрь 1893({{padleft:1893|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})
Шаошань, Хунань, Цин империяһы
Үлгән: 9 сентябрь 1976({{padleft:1976|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:9|2|0}}) (82 йәш)
Пекин, ҠХР
Ерләнгән: Мао Цзэдун мавзолейы, Пекин
Исеме: ҡыт. 毛澤東
Атаһы: Мао Женьшэн
Әсәһе: Вэнь Цимэй
Ҡатыны: 1) Ян Кайхуэй
2) Хэ Цзычжэнь
3) Цзян Цин
Балалары: Мао Аньин[d][1][2][3]
Мао Аньцин[d][1][2][3]
Мао Аньлун[d][2]
Ян Юэхуа[d]
Ли Минь[d][4]
Ли На[d][4]

Ма́о Цзэду́н ҡытайса |毛澤東|毛泽东|Máo Zédōng|Мао Цзэдун, Уэйд-Джайлз: Mao Tse-Tung ; 26 декабрь 1893, Шаошань — 9 сентябрь 1976, Пекин) — XX быуатта Ҡытай дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, маоизмдың теоригы.

Йәш сағында Ҡытай Коммунистар партияһына (ҠПК) инеп, Мао Цзэдун 1930 йылдарҙа Цзянси провинцияһында коммунистар районында етәксе була. Ҡытай өсөн махсус коммунистик идеология зарур тигән ҡарашта була. Етәкселәрҙең береһе Мао булған "Бөйөк поход"тан һуң, ҠПК -ла етәксе урын алырға ирешә.

Генералиссимус Чан Кайши ғәскәрен уңышлы еңгәндән һуң (СССР яғынан хәрби, материаль консультатив яҡтан хәл иткес ярҙам булғас) 1949 йылдың 1 октябрендә Ҡытай Халыҡ Республикаһы барлыҡҡа килеүе тураһында иғлан ителгәндән алып ғүмеренең һуңғы көнөнә тиклем ил етәксеһе була.

1943 йылдан үлгәнсе Ҡытай компартияһы рәйесе, шулай уҡ 1954—59 йылдарҙа ҠХР рейесе вазифаһын башҡара. Бер нисә яңғырыуыҡлы компания үткәрә, шуларҙың иң билдәлеһе күп миллион кеше ғумерен өҙгән «Ҙур күтәрелеш» һәм «Мәҙәни революция» (1966—1976).

Мао Цзэдун хакимлек иткән йылдар ҡапма-ҡаршылыҡлы була. Бер яҡтан уның етәкселегендә илде индустриализациялау башҡарыла һәм ярлы ҡатламының матди кимәле күтәрелә Икенсе яҡтан репрессиялар үткәрелә, был капиталистик илдәрҙә генә түгел, социализм илдәрендә тәнҡитләнә. Был осорҙа Маоның шәхес культы хакимлек итә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Галенович Ю. М. Мао Цзэдун вблизи — М.: «Русская панорама», 2006. — 325 б. — (Лидеры Китая). — 1000 экз. — ISBN 5-93165-158-6.
  • Панцов А. В. Мао Цзэдун / Александр Панцов — М.: Молодая гвардия, 2007. — 867 б. — (Жизнь замечательных людей). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-02983-5.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Алдан килеүсе:
Чэнь Дусю
Ҡытай Коммунистар партияһы Рәйесе
1945–1976
Һуңынан килеүсе:
Хуа Гофэн
Алдан килеүсе:
--
Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе
1949–1959
Һуңынан килеүсе:
Лю Шаоци
Алдан килеүсе:
--
Председатель Центральной Военной Комиссии КПК
1936–1976
Һуңынан килеүсе:
Хуа Гофэн