Мао Цзэдун

Википедия — ирекле энциклопедия мәғлүмәте
Перейти к навигации Перейти к поиску
Мао Цзэдун
ҡытайса.毛澤東
Мао Цзэдун
Флаг
Ҡытай Коммунистар партияһы ҮК рәйесе
Флаг
20 март 1943 — 9 сентябрь 1976
Алдан килеүсе: вазифа булдырыла
Дауамсы: Хуа Гофэн
Флаг
ҠХР рәйесе
Флаг
27 сентябрь 1954 — 27 апрель 1959
Вице-президент: Чжу Дэ
Алдан килеүсе: вазифа раҫлана;
ул үҙе ҠХР халыҡ хөкүмәте рәйесе
Дауамсы: Лю Шаоци
 
Дине: атеизм
Тыуған: 26 декабрь 1893({{padleft:1893|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:26|2|0}})
Шаошань, Хунань, Цин империяһы
Үлгән: 9 сентябрь 1976({{padleft:1976|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:9|2|0}}) (82 йәш)
Пекин, ҠХР
Ерләнгән: Мао Цзэдун мавзолейы, Пекин
Исеме: ҡыт. 毛澤東
Атаһы: Мао Женьшэн
Әсәһе: Вэнь Цимэй
Ҡатыны: 1) Ян Кайхуэй
2) Хэ Цзычжэнь
3) Цзян Цин
Балалары: Мао Аньин[d][1][2][3]
Мао Аньцин[d][1][2][3]
Мао Аньлун[d][2]
Ян Юэхуа[d]
Ли Минь[d][4]
Ли На[d][4]
Партия: Ҡытай Коммунистар партияһы
Белеме: Дуншаньская старшая школа[d]
Первая старшая школа Сянсяна[d]
Первая старшая школа Чанши[d]
Первый университет Хунани[d]
 
Автограф: Mao Zedong signature.svg

Ма́о Цзэду́н ҡытайса |毛澤東|毛泽东|Máo Zédōng|Мао Цзэдун, Уэйд-Джайлз: Mao Tse-Tung ; 26 декабрь 1893, Шаошань — 9 сентябрь 1976, Пекин) — XX быуатта Ҡытай дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, маоизм тәғлимәте теоретигы.

Мао Цзэдун йәш сағында уҡ Ҡытай коммунистар партияһына (ҠПК) инә, 1930 йылдарҙа Цзянси провинцияһында коммунистар ҡулындағы районда етәксе була. Ҡытай өсөн айырым коммунистик идеология зарур тигән ҡарашта була. 1934-1936 йылдарҙағы коммунистар Үҙәк Ҡытайҙан үҙҙәре өсөн хәефһеҙерәк булған төньяҡ районға гоминьдан армияһы ҡамауынан сыға. Ошо тарихҡа "Бөйөк поход" атамаһы менән инеп ҡалған ваҡиғанан һуң, Мао Цзэдун Ҡытай коммунистар партияһында етәксе урын алыуға ирешә.

Генералиссимус Чан Кайши ғәскәрен еңгәндән һуң (СССР яғынан хәрби, материаль консультатив яҡтан хәл иткес ярҙам була) , 1949 йылдың 1 октябрендә Ҡытай Халыҡ Республикаһы барлыҡҡа килеүе тураһында иғлан ителгәндән алып, ғүмеренең һуңғы көнөнә тиклем (09.09.1976) ил етәксеһе була.

1943 йылдан үлгәнсе Ҡытай компартияһы рәйесе, шулай уҡ 1954 — 1959 йылдарҙа Ҡытай Халыҡ Республикаһы рейесе вазифаһын башҡара. Бер нисә яңғырыуыҡлы компания үткәрә. Шуларҙың иң билдәлеһе - күп миллион кешенең ғүмерен өҙгән «Ҙур күтәрелеш» һәм «Мәҙәни революция» (1966—1976).

Мао Цзэдун хакимлыҡ иткән йылдар ҡапма-ҡаршылыҡлы була. Бер яҡтан — уның етәкселегендә илде индустриализациялау үтә һәм ярлы ҡатламдың матди кимәле күтәрелә. Икенсе яҡтан— иң ҡоласлы репрессиялар үткәрелә, был капиталистик илдәрҙә генә түгел, социализм илдәрендә лә тәнҡитләнә. Был осорҙа Маоның шәхес культы хөкөм һөрә.

Иҫкәрмәләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Әҙәбиәт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

  • Галенович Ю. М. Мао Цзэдун вблизи — М.: «Русская панорама», 2006. — 325 б. — (Лидеры Китая). — 1000 экз. — ISBN 5-93165-158-6.
  • Панцов А. В. Мао Цзэдун / Александр Панцов — М.: Молодая гвардия, 2007. — 867 б. — (Жизнь замечательных людей). — 5000 экз. — ISBN 978-5-235-02983-5.

Һылтанмалар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]

Алдан килеүсе:
Чэнь Дусю
Ҡытай Коммунистар партияһы Рәйесе
1945–1976
Һуңынан килеүсе:
Хуа Гофэн
Алдан килеүсе:
--
Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе
1949–1959
Һуңынан килеүсе:
Лю Шаоци
Алдан килеүсе:
--
Председатель Центральной Военной Комиссии КПК
1936–1976
Һуңынан килеүсе:
Хуа Гофэн